2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7a § 1, art. 8 oraz art. 9 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady zaufania publicznego oraz obowiązku informowania stron w związku z wprowadzeniem skarżącej w błąd przez pracownika administracji publicznej i w konsekwencji nieuzasadnionym naliczeniem opłat za nieużytkowane odbiorniki.
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 12 i 35 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki i prowadzenie postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zwrot nienależnie pobranej opłaty abonamentowej w sposób rażąco przewlekły.
4. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych (dalej jako "u.o.a.") poprzez brak umorzenia, powstałej w wyniku wprowadzenia Skarżącej w błąd przez pracownika organu administracji publicznej – poczty polskiej, opłaty abonamentowej za odbiorniki RTV (brak zwrotu niezasadnie zapłaconej kwoty), w sytuacji gdy zebrany materiał dowodowy stanowczo potwierdzał brak winy Skarżącej w niewyrejestrowaniu odbiorników przez nią, a względy społeczne i interes Skarżącej przemawiały za tym, aby kwotę tę Skarżącej niezwłocznie zwrócić, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego obciążenia Skarżącej opłatą za niewyrejestrowanie odbiorników RTV i narażenie jej na szkodę materialną i psychiczną.
5. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 u.o.a. poprzez błędne wykonanie kontroli obowiązku rejestracji odbiorników RTV przez pracownika poczty polskiej i wprowadzenie Skarżącej w błąd odnośnie do braku obowiązku ich wyrejestrowania, co spowodowało znaczną szkodę materialną.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od organu na rzecz skarżącej. Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Na rozprawie w dniu 7 listopada 2025 r. pełnomocnik KRRiT złożyła wniosek o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.
Spór w sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji KRRiT z 16 listopada 2021 r. r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie zaległości z tytułu opłat abonamentowych stwierdził, że decyzja ta nie narusza przepisów prawa, w stopniu uzasadniającym podstawę do jej uchylenia. W ocenie sądu pierwszej instancji organ prawidłowo, opierając się na danych uzyskanych od wierzyciela, z których wynikało że nie istnieją zaległości w opłacaniu opłat abonamentowych na koncie [...] przyjął, że sprawa stała się bezprzedmiotowa, co skutkowało umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Z kolei zdaniem skarżącej, sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji, bowiem organ nie zebrał i nie rozważył całego materiału dowodowego, nie została rozpoznana istota sprawy, z uwagi iż skarżąca już po złożeniu wniosku o umorzenie otrzymała kolejne upomnienie, w którym została wezwana do zapłaty kwoty 12 228,48 zł, którą to kwotę uregulowała, a zatem nie można przyjąć, że postępowanie było bezprzedmiotowe (zarzut nr 1). Ponadto, zdaniem skarżącej w sprawie zostały naruszone zasady zaufania publicznego oraz obowiązku informowania stron w związku z wprowadzeniem w błąd skarżącej przez pracownika administracji publicznej (Poczty Polskiej) co do braku obowiązku wyrejestrowywania odbiorników zarejestrowanych w związku z prowadzeniem sezonowej działalności gospodarczej (zarzut nr 2 i 5), organ zaś prowadził postępowanie w sposób rażąco przewlekły (zarzut nr 3). Dodatkowo skarżąca wskazała na naruszenie szeregu przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, poprzez brak umorzenia zaległości powstałej w wyniku wprowadzenia skarżącej w błąd przez pracownika Poczty Polskiej, na co wskazuje brak winy skarżącej w niewyrejestrowaniu odbiornika.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania – co ma miejsce w przedmiotowej sprawie – w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwsze należało poddać ocenie zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania należało uznać za nieusprawiedliwione a częściowo za nieskuteczne, bowiem nie odnosiły się one do istoty sprawy. Wskazać przede wszystkim należy, czego najwyraźniej nie dostrzega skarżąca, że podstawą prawną zaskarżonej do sądu pierwszej instancji decyzji był art. 105 § 1 k.p.a., wskazujący na przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego.
Zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania w oparciu o wyżej przytoczoną regulację nie niesie żadnych skutków materialnoprawnych dla strony, lecz wywiera inny skutek prawny tj. skutek procesowy - rozstrzygnięcie to kończy postępowanie administracyjne bez rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Następuje tak, ponieważ organ ustala, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania i na tym etapie kończy się zawisłość sprawy w danej instancji. Tym samym uznaje się, że ze względu na określone przeszkody, niepozwalające na ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe - brak bowiem materialnoprawnych podstaw do dokonania władczego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. Skutki decyzji umarzającej postępowanie mają zatem charakter procesowy i prowadzą do zniweczenia dotychczas toczącego się postępowania (por. wyrok NSA z 19 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1088/17). O bezprzedmiotowości postępowania można mówić, jeżeli w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze prowadzenie postępowania w związku z brakiem możliwości wydania decyzji pozytywnej lub negatywnej.
Z taką sytuacją mamy właśnie do czynienie w realiach badanej sprawy - braku możliwości prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych RTV, gdyż z ustaleń organu, czemu nie zaprzeczyła skarżąca, wynika, że nie istnieje zaległość z tytułu tychże opłat. Podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, że skarżąca 12 czerwca 2014 r. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie zaległości w opłatach abonamentowych widniejących na koncie abonenckim [...], organ zaś ustalił, że już 31 sierpnia 2013 r. na tymże koncie wyrejestrowano odbiorniki RTV bez zaległości w opłatach. Jednocześnie upomnienie z dnia 11 sierpnia 2014 r., na które wskazuje skarżąca dotyczyło innego konta abonenckiego, a ponadto kwota z niego wynikająca – 12 228,48 zł została dobrowolnie uregulowana przez skarżącą. Zatem również w odniesieniu do wskazanej kwoty nie można mówić o jakiejkolwiek zaległości, skoro została ona uregulowana przez skarżącą a żadne postępowanie egzekucyjne w tym zakresie nie było prowadzone przez wierzyciela.
Mając powyższe na względzie za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu, że z uwagi na brak zaległości na koncie skarżącej sprawa stała się bezprzedmiotowa, co skutkowało koniecznością umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W powyższym zakresie organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, z którego jednoznacznie wynika, że na koncie skarżącej nie istniały w chwili wydawania decyzji jakiekolwiek zaległości z opłatach abonamentowych RTV.
Za nieskuteczny należało uznać zarzut podniesiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej – naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. (zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony) art. 8 k.p.a. (zasady zaufania do władzy publicznej) oraz art. 9 k.p.a. (zasady informowania stron). Naruszenie wskazanych zasad skarżąca upatruje z wprowadzeniem jej w błąd przez pracownika Poczty Polskiej a w konsekwencji nieuzasadnionym naliczeniem jej opłat abonamentowych, podczas gdy kwestia związana z okolicznościami powstania zaległości w opłatach pozostawała poza przedmiotem zaskarżonej do sądu pierwszej instancji decyzji a w konsekwencji nie podlegała kontroli sądu administracyjnego.
Odnosząc się z kolei do zarzutu procesowego związanego z naruszeniem zasady szybkości postępowania i jego przewlekłym prowadzeniem (zarzut nr 3 petitum skargi kasacyjnej), wskazać należy że również on okazał się nieskuteczny. Okoliczność, że organ prowadził sporne postępowanie administracyjne ponad 7 lat, co oczywiście nie powinno mieć miejsca i świadczy o rażącym naruszeniu wskazanych zasad procesowych, nie miało jakiegokolwiek wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skoro do postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych stosuje się przepisy k.p.a. skarżąca miała prawo do złożenia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 k.p.a.), z którego to prawa nie skorzystała. Procedura sądowoadministracyjna zna bowiem odrębne środki prawne, służące stronie w razie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ (art. 3 § 2 pkt 8-9 p.p.s.a.). Przewlekłość postępowania nie może być więc samodzielną podstawą kwestionowania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne. Tym samym, obecnie skarżąca nie może skutecznie stawiać sądowi pierwszej instancji jak i organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem kwestia ta nie była przedmiotem rozstrzygnięcia jak i oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji.
Nieskuteczne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Podkreślić raz jeszcze należy, że przedmiotem zaskarżonej do sądu pierwszej instancji decyzji było umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych, a zatem decyzja o charakterze procesowym a nie merytorycznym. Tym samym wskazane w zarzucie 4 i 5 petitum skargi kasacyjnej przepisy art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych nie były stosowane przez organ w niniejszej sprawie a zatem nie mogły być przez ten organ naruszone.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz KRRiT mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy oraz wiek skarżącej. Zdaniem NSA skarżąca nie powinna ponosić odpowiedzialności finansowej za wynik postępowania kasacyjnego w sytuacji gdy organ dopuścił się rażącej bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej, bowiem mimo posiadania informacji o braku zaległości na koncie skarżącej, co przyznał pełnomocnik organu na rozprawie, decyzja umarzająca postępowanie jako bezprzedmiotowe została wydana dopiero po wielu latach.