Wyrok NSA z dnia 30 lipca 2025, sygn. I GSK 579/24

Od tego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez bezzasadne uchylenie "zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej" i błędne przyjęcie, że organ rentowy naruszył art. 6, art. 7, art. 8, art. 41 i art. 42 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) – zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505) pomimo, że organ doręczył upomnienie prawidłowo. W uzasadnieniu organ zaakcentował, że kwestia doręczenia decyzji stanowiła przedmiot kontroli sądowej sprawowanej przez Sąd Okręgowy w K., który postanowieniem z 18 sierpnia 2023 r. odrzucił odwołanie skarżącego w uzasadnieniu wskazując, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczono na adres skarżącego w Ś. Następnie skarżący podał w nagłówku skierowanego do organu pisma inny adres – w Sz. przy ul. M. G. i ten adres organ kierował korespondencję.

Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Okazały się one uzasadnione, dlatego że Sąd pierwszej instancji nietrafnie przypisał organowi naruszenie przepisów postępowania.

Panująca w zakresie doręczania pism w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym w administracji zasada oficjalności oznacza, że organ dokonuje czynności doręczenia z urzędu na podstawie bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Przepis art. 42 § 1 k.p.a. przesądza, że doręczenie w sposób tradycyjny pism osobom fizycznym dokonuje się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Obowiązkiem organu uruchamiającego postępowanie jest ustalenie prawidłowego adres strony, na który dopuszczalne jest doręczenie zgodnie z powyższym przepisem.

Pierwsza czynność doręczenia nie petryfikuje jednak adresu strony postępowania, bowiem ten może ulec zmianie, czemu towarzyszy unormowany w art. 41 § 1 k.p.a. obowiązek poinformowania o tym organu. Nie musi to być – jak zasadnie podnosi organ – faktyczny adres zamieszkania strony i organ zwolniony jest od badania tego, czy strona rzeczywiście pod wskazanym adresem zamieszkuje. Zgłoszenie nowego adresu w postępowaniu wiąże organ. Może to nastąpić w drodze osobnego oświadczenia, bądź też poprzez wskazanie nowego adresu w piśmie skierowanym do organu. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący wnosząc pismo z maja 2022 r. wskazał na adres tożsamy z adresem spółki i wynikającym z przepisu art. 41 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu było informację tę respektować. Wprowadzenie w ten sposób modyfikacji adresu strony jest dla organu wiążące i tym samym doręczenie pisma na adres dotychczasowy jest niedopuszczalne. Dlatego działanie organu polegające na przesłaniu upomnienia na nowy adres było prawidłowe, co zresztą znajduje potwierdzenie w ocenie prawnej wyrażonej przez Sąd Okręgowy w K. w postanowieniu z 18 sierpnia 2023 r.

Należy również zaakcentować, że przypisywane doręczeniu przez awizo określenia "doręczenie zastępcze" jest nieuprawnione. Przewidziany w przepisie art. 43 k.p.a. tryb zastępczy polega na wręczeniu pisma innemu podmiotowi niż strona w jej zastępstwie w przypadku nieobecności adresata. Natomiast tryb przez awizo stanowi instytucję zakładającą fikcję prawną doręczenia, na skutek upływu odpowiedniego czasu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej po pozostawieniu stronie o tym zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej, zgodnie z przepisami art. 44 § 1 i nast. k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.