Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.
Zgodnie z art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ppsa, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie ppsa, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 ppsa, oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Przypomnieć należy, że zaskarżonym wyrokiem WSA uchylił decyzję ZUS z 29 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okresy od marca do maja 2020 r.
Sąd podkreślił, że orzekanie w tej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 ppsa, ponieważ niniejszy wyrok został poprzedzony dwoma prawomocnymi wyrokami WSA z 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1339/21 oraz z 27 października 2023 r., sygn., akt I SA/Kr 940/22, które uchylały decyzję ZUS. WSA podkreślił, że w takiej ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Oznacza to ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, który może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem. WSA dodał, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd wyrażony, że sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się tylko do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku.
Mając powyższe na uwadze WSA stwierdził, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w przywołanych wyżej wyrokach z 30 listopada 2021 r. i z 27 października 2023 r., ponieważ nie doszło do wzruszenia tych wyroków, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego. Wobec tego sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 153 ppsa, ponieważ organ zignorował stanowiska WSA zawarte w zapadłych w sprawie ww. wyrokach.
Sąd podzielił wszystkie zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- rażące naruszenie art. 153 ppsa poprzez konsekwentne i wielokrotne ignorowanie przez organy ZUS wiążącego je stanowiska sądu administracyjnego wyrażonego w prawomocnych wyrokach zapadłych w sprawie, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w sposób sprzeczny z pozostającymi w obiegu prawnym orzeczeniami sądowymi, do których organ miał obowiązek się zastosować;
- naruszenie art. 31zo ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy Covid-19 poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okresy, o których mowa w tych przepisach nie odnoszą się odpowiednio do miesięcy, za które przysługuje zwolnienie - a w konsekwencji błędne niezastosowanie i w efekcie niedokonanie ustaleń faktycznych co do ilości ubezpieczonych zgłoszonych przez płatnika na 31 marca i 30 kwietnia 2020 r.;
- przyjęcie, że do limitu ubezpieczonych zgłoszonych przez płatnika wlicza się także osoby długotrwale niewykonujące pracy oraz osoby wykonujące usługi, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych co do poziomu zatrudnienia płatnika na 29 lutego 2020 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu dokonana z uwzględnieniem celu i funkcji tego przepisu powinna prowadzi do wniosku, że do liczby ubezpieczonych nie wlicza się osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych i przebywających na urlopach macierzyńskich i wychowawczych;
- nieustalenie czy i jakie tytuły do ubezpieczenia, inne niż umowa o pracę, występują u wskazanych ubezpieczonych, co mogło doprowadzić organ do nieprawidłowego ustalenia liczby ubezpieczonych u płatnika;
- zaniechanie przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego i w konsekwencji nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zarówno w zakresie nieustalenia w sposób niebudzący wątpliwości stanu zatrudnienia w firmie płatnika na 29 lutego 2020 r., jak i nieustalenia tego stanu na 31 marca oraz 30 kwietnia 2020 r.;
- pominięcie w uzasadnieniu istotnych elementów stanu faktycznego, a przy tym naruszającym zasadę przekonywania wobec nierozważenia kluczowych aspektów sprawy, powoływanych przez płatnika i wskazywanych w uprzednio zapadłych w sprawie wyrokach.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na podstawową okoliczność w sprawie, która uszła z pola widzenia autora skargi kasacyjnej, a mianowicie na to, że podstawowym argumentem WSA było związanie wydanymi już w sprawie ww. prawomocnymi wyrokami, którym przesądzono o wyżej wyliczonych okolicznościach w sprawie. Tymczasem skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia przez WSA przepisu art. 153 ppsa. Brak stosownego zarzutu w skardze kasacyjnej uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnego dokonanie kontroli kasacyjnej stanowiska sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Przesądza to w rzeczy samej z góry o braku możliwości uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku.
Oznacza to, że aktualne pozostaje wymieniona wyżej potrzeba dokonania ustaleń faktycznych w sprawie i zachowaniem wytycznych zawartych w prawomocnych wyrokach zapadłych w niniejszej sprawie.
W tej sytuacji za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art; 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 ppsa, jak też naruszenie art. 31zo ust. 1 ustawy Covid-19.
Naczelny Sąd Administracyjny jeszcze raz podkreśla, że WSA dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji i słusznie ustalił, że decyzja narusza art. 153 ppsa, ponieważ ZUS zignorował stanowiska sądu zawarte w zapadłych w sprawie wyrokach.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 zw. z art. 182 § 2 ppsa orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zamieszczony w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie podlegał zaś uwzględnieniu, ponieważ uzupełniona odpowiedź na skargę kasacyjną została złożona po upływie terminu określonego w art. 179 ppsa.