Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3518/24 oddalił sprzeciw M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. od decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Miejskie Wodociągi i Kanalizacja z siedzibą w K. (zwanej dalej: "Spółką", "Skarżącą" bądź "Sprzeciwiającą") była decyzja Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (zwanego dalej: "Prezesem PGW") z dnia [...] listopada 2024 r. o numerze [...], którą uchylono w całości decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (zwanego dalej: "Dyrektorem Regionalnym") z dnia 13 września 2024 r. o zatwierdzeniu taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę na terenie gminy K. na okres 3 lat oraz przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że rozpatrując odwołanie Wójta Gminy K., za słuszne uznał zarzuty procesowe dotyczące niewystarczającego zebrania materiału dowodowego do wydania pozytywnej dla Spółki decyzji. W szczególności zauważył, że Dyrektor Regionalny nie zbadał czy Spółka opracowując projekt taryfy uwzględniła należycie konsekwencje lokalnych uwarunkowań świadczenia usług w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę (i zbiorowego odprowadzania ścieków). Wskazane uwarunkowania wiążą się z tym, że pozostające we własności Spółki urządzenia wodociągowe (i kanalizacyjne), za pośrednictwem których usługi te realizowane są na terenie gminy K., zostały wykonane w ramach finansowanego ze środków unijnych Projektu opracowanego przez wnioskodawcę Związek Miast i Gmin D., którego uczestnikiem jest m.in. gmina K. Brak w zaskarżonej decyzji jakichkolwiek rozważań dotyczących tej materii, brak w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów dotyczących tej kwestii każą domniemywać, że została ona przez organ I instancji całkowicie pominięta, zaś złożony wniosek, dotyczący wyłącznie taryfy za wodę dla gminy K. rozpatrzony w oderwaniu od całokształtu jego kontekstu infrastrukturalnego, ale także i historyczno-społecznego. Z uwagi na niewyjaśnioną kwestię alokacji kosztów Spółki pomiędzy wszystkie 8 obsługiwanych gmin nie sposób – w ocenie Prezesa PGW – szczegółowo odnieść się do przedstawionych we wniosku taryfowym kalkulacji niezbędnych przychodów a tym samym przeanalizować i zweryfikować proponowane ceny i stawki opłat. Organ odwoławczy wskazał także na rozbieżność pomiędzy wynikającym z powołanych przez siebie przepisów 36-miesięcznym okresem obrachunkowym, a danymi przedstawionymi we wniosku Spółki, której – jego zdaniem – organ I instancji w ogóle nie dostrzegł, a której rozważenie potwierdza konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie istotnym i mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Kolejną niedostateczne wyjaśnioną kwestią jest amortyzacja środków trwałych, której rozważenie również wymaga ponownego zbadania, w szczególności przy uwzględnieniu aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zajętego przy kontroli poprzednich spraw zainicjowanych wnioskami Spółki.
Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że Dyrektor Regionalny przedwcześnie podjął decyzję o zatwierdzeniu taryfy za zbiorowe odprowadzanie ścieków na terenie gminy K. Jakkolwiek w toku postępowania organ I instancji podejmował czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego, niemniej – w świetle wskazanych uchybień – nie można potwierdzić, że w sposób wyczerpujący zebrał on i rozważył cały materiał dowodowy, a także nie można stwierdzić czy dokonana ocena dowodów jest swobodna, czy dowolna.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3518/24 go oddalił. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Sąd I instancji podkreślił, że organ odwoławczy słusznie uznał, że uchybienia organu I instancji w zakresie postępowania wyjaśniającego dotyczą braku dokonania znacznej części istotnych ustaleń faktycznych niezbędnych dla oceny, weryfikacji lub analizy, o których mowa w art. 24c ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2024 r., poz. 757), dalej "u.z.z.w.". W ocenie Sądu I instancji brak wyczerpujących ustaleń organu I instancji w tym zakresie, przy jednoczesnych znacznych brakach w materiale dowodowym, uzasadnia stanowisko organu odwoławczego, że wydanie prawidłowej decyzji nie jest możliwe bez uzyskania szeregu dodatkowych ustaleń faktycznych, dla których organ odwoławczy musiałby przeprowadzić samodzielnie postępowanie dowodowe w znacznej części, co przekraczałoby ramy postępowania uzupełniającego, o którym mowa w art. 136 § 1 k.p.a.
Wyjaśnił również, że w tej sytuacji pozbawione podstaw stało się dopuszczenie przez sąd uzupełniających dowodów z dokumentów załączonych do sprzeciwu – jako wkraczające przede wszystkim w sferę oceny merytorycznej decyzji I instancji. Nie bez znaczenia jest bowiem, że gdyby sąd orzekający ze sprzeciwu dokonał samodzielnej oceny, czy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy był wystarczający do oceny określonych zarzutów odwołania, to wobec niezaskarżalności wyroku uwzględniającego sprzeciw, związałby nie tylko organ odwoławczy przy rozpoznaniu odwołania, ale również związałby taką oceną sądy orzekające w ewentualnych postępowaniach wywołanych skargą na wydaną przez Prezesa PGW decyzję ostateczną, co wobec braku kompetencji do merytorycznego zajęcia stanowiska w sprawie byłoby rażąco sprzeczne z istotą postępowania wywołanego sprzeciwem.
Następnie skarżąca, zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. V SA/Wa 3518/24, w sprawie zatwierdzenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie przepisu art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., poprzez sporządzenie nadmiernie lakonicznego uzasadnienia nieodnoszącego się do stanu faktycznego sprawy ani argumentów skarżącej;
2) naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku żart. 63e oraz 151a § 2 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 13 września 2024 r., znak: SZ.RZT.70.031.2024.AK, została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy przemawiają za jej utrzymaniem;
3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 136 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nie był zobowiązany do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, skutkującego wydaniem decyzji merytorycznej;
4) naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nie przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do sprzeciwu, na okoliczność bezprzedmiotowości twierdzeń organu II instancji, na skutek których organ ten przyjął, że spełniona została przesłanka z art. 138 § 2 k.p.a..
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów i wniosła:
1) na podstawie przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji;
2) o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżącego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przed przystąpieniem do rozpoznania sformułowanych zarzutów kasacyjnych należy wyjaśnić, jakie są granice i tryb rozpoznania sprawy ze sprzeciwu od decyzji przez sąd administracyjny.
Zgodnie z art. 182 § 2a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego (art. 182 § 3 p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów i sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a. jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem, zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.