Wyrok NSA z dnia 28 listopada 2025, sygn. I GSK 734/23

4. art. 141 p.p.s.a. oraz art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. polegający na niedostrzeżeniu przez sąd I instancji, że organ rentowy naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym (art. 7-9 kpa), gdyż po uregulowaniu należności w 2021 r. sugerował strome składanie wniosku o umorzenie należności mimo iż domagał się on zwrotu kwot z tytułu nienależnie opłaconych składek, co zdaniem skarżącego miało wpływ na istotę rozstrzygnięcia;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

art. 24 ust. 6a-9 ustawy z dn. 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez jego nieuwzględnienie przy merytorycznym rozstrzyganiu sprawy, w sytuacji w której zaistniały przesłanki do jego zastosowania.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania, o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie złożonej skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki NSA z: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16; 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 466/22).

Zarzuty skargi kasacyjnej opierają się na poczynionym przez autora skargi kasacyjnej wadliwym założeniu, że w toku niniejszego postępowania można podważyć ustalenia i oceny prawne zawarte wiążącym w sprawie prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z 16 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1509/21, który nie został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez D. P. Skarżący kasacyjnie we wzmiankowanych zarzutach kasacyjnych wskazuje, że obecnie w sposób nieuprawniony przyjęto, że przedmiotem sprawy jest umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 1994 r. do lipca 1995 r. oraz od stycznia 1995 r. do maja 1995 r. i za lipiec 1995 r., podczas gdy skarżący domagał się od organu zwrotu nienależnie opłaconych składek. Tymczasem w świetle ww. wyroku z 16 marca 2022 r. wydanym w oparciu o materiał zawarty w aktach administracyjnych przedmiotem postępowania był wniosek strony o umorzenie należności. Decyzja organu odwoławczego zaskarżona wówczas przez skarżącego do WSA została uchylona przez ten Sąd, jednakże nie z tego powodu, że WSA uznał, iż organ ma procedować w innym przedmiocie sprawy ale dlatego, że należało ponownie rozważyć kwestię ewentualnego przedawnienia należności, co miałoby wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia organu w przedmiocie wniosku strony o umorzenie należności. Jak już powiedziano, skarżący nie zakwestionował wówczas prawidłowości tego wyroku a więc, jak słusznie wskazał WSA obecnie rozpoznający sprawę, zarówno organ, jak i Sąd I instancji był związany tym wyrokiem w trybie art. 153 p.p.s.a. Związanie oceną prawną sprawy, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., oznacza zakaz formułowania przez organy administracji i sądy nowych ocen prawnych, odmiennych od wyrażonych wcześniej w prawomocnym orzeczeniu sądowym oraz zobowiązanie do pełnego podporządkowania się im, chyba że wyrażony wcześniej pogląd stał się nieaktualny na skutek zmiany przepisów prawa lub okoliczności faktycznych sprawy (zob. np. wyrok NSA z 28 sierpnia 2025 r., I OSK 1702/22), które na gruncie tej sprawy nie zaistniały.

Zarzut opisany w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej nie odnosi się do okresu, o jakim procedował organ na wniosek skarżącego, a zatem z tego powodu należy uznać go za niezasadny.

Z kolei sposób sformułowania zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz brak uzasadnienia tego zarzutu stanowi istotną wadę konstrukcyjną, która uniemożliwia kontrolę kasacyjną w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.