Uzasadnienie
Wyrokiem z 1 grudnia 2021 r. III SA/Gl 652/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi B.H. (dalej: Skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 kwietnia 2021 r. nr 380100/71/679250/2020/WZU w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania. Uzasadnienie tego orzeczenia zostało udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (adres strony internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Od powyższego wyroku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zażądano jego uchylenia i rozpoznania skargi poprzez jej oddalenie w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji będące konsekwencją przeprowadzenia wadliwej kontroli zasadności decyzji, opartej na niewłaściwym zastosowaniu przez Sąd przepisów prawa materialnego istotnych z punktu widzenia ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy oraz na niewłaściwej ocenie sposobu przeprowadzenia przez organ postępowania w sprawie,
II. przepisów prawa materialnego, a to art. 31zq ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374; dalej: uCOVID19) poprzez niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo, że Skarżący nie spełnił warunku zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za marzec i kwiecień 2020 r. po złożonych korektach deklaracji rozliczeniowych za te miesiące.
W ocenie Zakładu, zaskarżony wyrok wydano z oczywistym naruszeniem powołanych przepisów. W stanie prawnym obowiązującym w czasie rozpoznawania wniosku Skarżącego w myśl art. 31zq ust. 4 uCOVID19 zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegały należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Składki znane to składki ujawnione przez wnioskodawcę w deklaracji rozliczeniowej. Na Zakład nie nałożono obowiązku weryfikowania wysokości tych należności. Rozpatrzenie wniosku Skarżącego nastąpiło poprzez wystawienie 28 kwietnia 2020 r. noty umorzeniowej odnośnie do składek za marzec 2020 r. Na ten dzień Zakład posiadał informacje o wysokości składek ze złożonych przez Skarżącego deklaracji, które zostały przez niego skorygowane już po rozpoznaniu wniosku. Korekta nie mogła więc wpłynąć na treść wymienionej noty umorzeniowej. Za datę rozpoznania wniosku nie można uznać daty doręczenia stronie informacji o zwolnieniu z opłacania składek, przesyłanej na podstawie art. 31zq ust. 5 uCOVID19, ponieważ to następowało już po umorzeniu. W ocenie Zakładu, większość okoliczności faktycznych sprawy nie została przez Sąd pierwszej instancji poruszona.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podniósł, że obowiązek zwolnienia z obowiązku opłacania składek dotyczy także należności wykazanych w korekcie deklaracji rozliczeniowych. Sporządzanie not umorzeniowych, o których wspomina Zakład, nie zostało nigdzie uregulowane i nie podlega kontroli.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził z urzędu podstaw nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., przez co w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. obowiązany był rozpoznać sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Ta natomiast nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej sformułowano wprawdzie zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, ale konstrukcja zarzutów nie odpowiadała wymaganiom wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone (por. wyroki o sygn. I GSK 1980/18). Podstawa kasacyjna polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia związku między takim uchybieniem a rozstrzygnięciem sprawy sądowoadministracyjnej przez sąd administracyjny. Natomiast w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię rozumie się mylne zrozumienie treści przepisu (mylne odczytanie jego dyspozycji), a niewłaściwe zastosowanie to tzw. błąd subsumcji, czyli nieprawidłowe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.