Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez Sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.
Uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja zwolnienia z egzekucji służy respektowaniu interesów zobowiązanego i może być traktowana jako część szeroko pojmowanej zasady poszanowania minimum egzystencji (zob. Z. Leoński, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Węzłowe problemy, Poznań 2003, s. 80). Zgodnie z tym unormowaniem organ egzekucyjny może w drodze postanowienia zwolnić (na czas oznaczony lub nieoznaczony) z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Konieczne jest tu spełnienie następujących przesłanek:
1) zwolnienie następuje na wniosek zobowiązanego;
2) istnienie ważnego interesu zobowiązanego w zwolnieniu.
Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest zatem istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". W orzecznictwie funkcjonuje przy tym pogląd, który podziela skład orzekający, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki NSA: z 11 września 2024 r., III FSK 1248/22; z 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., II FSK 1791/12). Poza tym, "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji (por. wyrok NSA z 16 października 2009 r., II FSK 789/08).
Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, organy dokonały oceny istnienia "ważnego interesu zobowiązanego" w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy. Podzielić zatem należy stwierdzenie, że zwolnienie wszystkich rachunków bankowych - bez wskazania alternatywnego sposobu prowadzenia egzekucji - skutkowałoby brakiem możliwości odzyskania należności składkowych.
Wskazać również trzeba, że przeprowadzona przez Sąd I instancji analiza przepływu środków finansowych na zajętych rachunkach bankowych doprowadziła do trafnego wniosku, że objęta zajęciami nie będzie miała istotnego wpływu na płynność rachunków bankowych skarżącego kasacyjnie i nie ma niekorzystnego wpływu na bieżącą działalność gospodarczą i utrudnienie regulowania zobowiązań. W sytuacji gdy skarżący kasacyjnie nie przedstawił żadnych konkretnych propozycji spłaty czy też innych składników majątkowych, z których organ mógłby skutecznie dochodzić należnych sum, to prawidłowo WSA zaakceptował fakt, że organy odmówiły zwolnienia. Za zasadnością takiego stanowiska przemawia również to, że skarżący kasacyjnie nie przejawiał woli terminowego uiszczania bieżących należności składkowych, na co wskazał organ II instancji w uzasadnieniu swego postanowienia.
Mając powyższe na względzie, jako w pełni uzasadnione należy uznać stanowisko Sądu I instancji, że organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 13 § 1 u.p.e.a., przyjmując, że skarżący kasacyjnie nie wykazał swojego "ważnego interesu", dającego podstawę do zastosowania instytucji zwolnienia z egzekucji przedmiotowego składnika majątkowego zobowiązanego.
Z art. 9 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zasada ta nie ma jednak charakteru absolutnego, w tym znaczeniu, że organy nie mają obowiązku informowania strony o wszelkich możliwych trybach postępowania, jak i działania niejako w roli pełnomocnika strony dbającego o złożenie przez stronę stosownego wniosku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 1044/22, źródło: CBOSA). Ponadto ustawodawca nie wymaga od organów skutecznego przekonania strony, że adresowana do niej decyzja/postanowienie jest słuszna i zgodna z prawem. Obowiązek ten sprowadza się do konieczności wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie art. 11 k.p.a., jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności, mających przekonać stronę o zasadności decyzji, czy też postanowienia, np. odstąpi od ich uzasadnienia. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji/postanowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 1265/20, źródło: CBOSA). Podkreślić należy, że treść zaskarżonego postanowienia odnosi się do całokształtu rozstrzyganej sprawy w sposób właściwy i kompleksowy, prawidłowo wyjaśniając podstawę faktyczną i prawną. Kwestia odmienności oczekiwań skarżącego kasacyjnie w zakresie podjętego rozstrzygnięcia nie uzasadnia również formułowania zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a., czy art. 11 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.