W skardze kasacyjnej nie wskazano z imienia i/lub nazwiska, o którego z członków składu orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie chodzi. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku domyślania się, którego konkretnie sędziego kasator miał na myśli. Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Takie działanie byłoby w istocie uzupełnianiem zarzutów skargi kasacyjnej przez Sąd II instancji, co w świetle obowiązujących regulacji jest niedopuszczalne. Dlatego zarzut ten nie mógł zostać rozpoznany.
Odnosząc się do zasadniczego zagadnienia w sprawie, w skardze kasacyjnej skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego. Istota sporu, w świetle tego zarzutu, sprowadza się do konieczności rozstrzygnięcia, czy w dacie wydawania decyzji administracyjnej, która stanowiła następnie przedmiot zaskarżenia - a zatem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 12 lipca 2021 r. znak SKO.GN/4160/35/2021 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - skarżąca winna była zostać uznana za przedsiębiorcę.
Podstawy materialnoprawne kwestionowanych rozstrzygnięć administracyjnych stanowiły regulacje ustawy przekształceniowej. Zasadą jest, że wedle powołanego aktu normatywnego, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest odpłatne. Stanowi o tym explicite art. 7 ust. 1 ustawy przekształceniowej, zgodnie z którym z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. Wedle art. 7 ust. 2 uppuw, wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Wymaga podkreślenia, że użyte w treści art. 7 ust. 2 ustawy przekształceniowej sformułowanie "opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia" odnosi się do zindywidualizowanej opłaty rocznej ustalonej dla konkretnego użytkownika wieczystego, bo tylko taka obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Za takim jej charakterem przemawia również przyjęta przez ustawodawcę forma aktu administracyjnego potwierdzającego zaistnienie przekształcenia w postaci zaświadczenia, które jest aktem potwierdzającym wyłącznie określone fakty lub stan prawny, a nie go kreującym.
Ustawodawca jako regułę przyjął, że opłata przekształceniowa winna być wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia (art. 7 ust. 6 uppuw). Jednakże stosownie do art. 7 ust. 6a ustawy przekształceniowej, właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495), z uwzględnieniem art. 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres:
1) 99 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 1% albo
2) 50 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 2%, albo
3) 33 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 3%, albo
4) w którym suma opłat nie przekroczy wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej podstawę ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2 - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, jest wyższa niż 3%.
Po myśli art. 7 ust. 6c ustawy przekształceniowej, w przypadku gdy właściciel gruntu będący przedsiębiorcą nie złożył oświadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 6a uppuw, właściwy organ wydaje zaświadczenie i informuje o obowiązku wnoszenia opłaty odpowiednio przez okres, o którym mowa w ust. 6a. W art. 7 ust. 6d uppuw przewidziano możliwość złożenia przez właściciela gruntu będącego przedsiębiorcą wniosku o zmianę okresu wnoszenia opłaty na okres 20 lat, pod warunkiem złożenia oświadczenia o nieprowadzeniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców na nieruchomości, której dotyczy ww. zaświadczenie, lub wniosku o udzielenie pomocy publicznej wraz z dokumentami wymaganymi na podstawie przepisów odrębnych.
Nie ma dowolności wyboru okresu wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność oraz stawki procentowej, zgodnie z którą ma zostać naliczona opłata. Prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że z powołanych przepisów prawa materialnego wynika, że okres wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu we własność został uzależniony od tego czy grunt po przekształceniu stanowi własność osoby fizycznej czy też przedsiębiorcy i czy wykorzystywany jest do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców.
Zgodnie z art. 3 pp działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Zorganizowanie, zgodnie z materiałami legislacyjnymi, należy rozumieć jako wykorzystanie konkretnych składników materialnych (np. nieruchomości lub ruchomości) lub składników niematerialnych (np. know-how, dobre imię, prawa na dobrach niematerialnych), które są przez daną osobę łączone w sensie funkcjonalno-gospodarczym w jeden uporządkowany kompleks, zdatny do tego, aby przy jego wykorzystaniu można było uczestniczyć w obrocie gospodarczym. Zarobkowy charakter ma działalność, która jest prowadzona w celu (z subiektywnym zamiarem) osiągania zysków, nawet jeżeli de facto dana działalność nie zawsze będzie obiektywnie dochodowa. Przeciwieństwem działalności zarobkowej w tym rozumieniu jest działalność niezarobkowa, czyli taka, która nie generuje zysków. Działalnością wykonywaną w sposób "ciągły" jest działalność regularna i powtarzalna. (Rządowy projekt ustawy - Prawo przedsiębiorców, VIII kadencja, druk nr 20, s. 57-58). Innymi słowy, w świetle regulacji Prawa przedsiębiorców działalnością gospodarczą jest działalność, która spełnia kumulatywnie cztery cechy: 1) jest działalnością zarobkową; 2) jest zorganizowana; 3) jest wykonywana w sposób ciągły; 4) jest wykonywana we własnym imieniu. Oznacza to, że brak którejkolwiek z tych cech wymienionych w ustawie oznacza, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej.
Lokal, wobec którego ustalano jednorazową opłatę przekształceniową, został wskazany w treści księgi wieczystej o numerze [...], jako lokal użytkowy i niemieszkalny. Zatem organy administracji publicznej prawidłowo wyjaśniły, co następnie trafnie zaakceptował Sąd I instancji, że lokal ten miał przeznaczenie użytkowe. Słusznie Sąd I instancji zauważył, bazując na ustaleniach organów obu instancji, że przemawia za tym dodatkowo fakt, że w dziale I-O - Oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej wskazano, że lokal ten składa się z pomieszczeń typu: "sala sprzedaży", "magazyn", "biuro", "pokój socjalny", "pracownia serwera", "wc", "korytarz". Równocześnie ustalenia faktyczne wykazały, że skarżąca jest przedsiębiorcą wykonującym jednoosobową działalność gospodarczą polegającą m. in. na wynajmie oraz zarządzaniu nieruchomościami zarówno własnymi jak i dzierżawionymi. Powyższe zostało jednoznacznie potwierdzone informacjami zawartymi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Skarżąca kasacyjnie nie wykazała, by nie była przedsiębiorcą w rozumieniu art. 3 pp, ani też skutecznie nie podważyła ustalenia o użytkowym i niemieszkalnym przeznaczeniu lokalu przy ul. [...], nr [...].
W toku postępowania prowadzonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Krakowie, którego przedmiotem było rozpoznanie odwołania skarżącej wniesionego od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa ustalającej wysokość opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, skarżąca zawiesiła prowadzoną przez nią działalność gospodarczą (z dniem 18 lutego 2021 r.), co znalazło odzwierciedlenie w systemie CEIDG. Jak stanowi art. 24 ust. 1 pp, zawieszenie działalności następuje na wniosek przedsiębiorcy. Fakt zawieszenia działalności gospodarczej podlega wpisowi do CEIDG (art. 24 ust. 4 pp).
Działanie skarżącej polegające na zawieszeniu prowadzonej przez nią jednoosobowej działalności gospodarczej nie mogło wpłynąć na określenie wysokości opłaty. Dopiero wykreślenie z CEIDG przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną daje podstawy do uznania, że nie prowadzi on działalności gospodarczej - o czym stanowi art. 26 pp. Samo zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej nie jest tożsame z zaprzestaniem jej prowadzenia. Przesądza o tym art. 25 ust. 2 pp, zgodnie z którym w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca: 1) może wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, w tym rozwiązywania zawartych wcześniej umów; 2) może przyjmować należności i jest obowiązany regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej; 3) może zbywać własne środki trwałe i wyposażenie; 4) ma prawo albo obowiązek uczestniczyć w postępowaniach sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej; 5) wykonuje wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa; 6) może osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej; 7) może zostać poddany kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą; może powołać albo odwołać zarządcę sukcesyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz.U. poz. 1629 oraz z 2019 r. poz. 1495). Zawieszenie działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z zaprzestaniem tego rodzaju działalności, lecz oznacza jej ograniczenie do czynności dozwolonych oraz nakazanych na podstawie ustawy.
Dlatego twierdzenie skarżącej kasacyjnie, że w dacie orzekania przez organ administracji publicznej in merito, nie była ona - tak naprawdę - przedsiębiorcą w rozumieniu powołanych przed chwilą przepisów Prawa przedsiębiorców, jest całkowicie chybione. Inaczej niż domaga się tego kasator, M.M. nie tylko mogła, lecz powinna była zostać uznana za przedsiębiorcę; nie przestała nim być wskutek zawieszenia prowadzenia swojej działalności. W orzecznictwie sądów administracyjnych, także na gruncie wcześniejszych regulacji dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, wykształcił się pogląd, zgodnie z którym zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej nie jest zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej i nie powoduje utraty statusu przedsiębiorcy (np. wyroki NSA z: 5.4.2017 r. II OSK 347/17; 28.11.2024 r. III FSK 643/24; 21.1.2025 r. III FSK 814/23). Za prawidłowe należało uznać stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym w stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do zastosowania względem skarżącej kasacyjnie przepisów odnoszących się do osób fizycznych, a nie przedsiębiorców, co zaktualizowało normę z art. 7 ust. 6a uppuw.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela także pogląd Sądu I instancji o tym, że - mając na uwadze powyższe spostrzeżenia - nie mogło zostać uwzględnione żądanie skarżącej o przyznanie jej bonifikaty wyartykułowane we wniosku z 24 grudnia 2020 r. o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej w drodze decyzji. Mianowicie po myśli art. 9 ust. 1 uppuw, właściwy organ może udzielić osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym bonifikaty od opłaty za dany rok w odniesieniu do gruntów stanowiących własność:
1) Skarbu Państwa - na podstawie zarządzenia wojewody;
2) jednostki samorządu terytorialnego - na podstawie uchwały właściwej rady albo sejmiku.
W odniesieniu do bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ale - co istotne - obejmującej nieruchomości jednostek samorządu terytorialnego, ustawodawca upoważnił w treści art. 9 ust. 4 uppuw właściwe organy stanowiące samorządu terytorialnego, tj. radę albo sejmik, do określenia w drodze uchwały bonifikat od tego rodzaju opłat udzielanych osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym. Wynika stąd, że wysokość oraz warunki udzielania bonifikat w przypadku wniesienia opłaty jednorazowej zostały przez ustawodawcę powierzone organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego. Zarazem właściwy organ samorządowy nie ma obowiązku wprowadzenia bonifikaty od opłaty jednorazowej należnej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntów stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego. Prawo do uchwalenia bonifikaty stanowi uprawnienie właścicielskie organu samorządowego, z którego organ ten może, lecz nie musi skorzystać.
Rada Miasta Krakowa uczyniła użytek z normy kompetencyjnej określonej w art. 9 ust. 4 ustawy przekształceniowej, podjąwszy uchwałę Nr CXV/3022/18 z dnia 7 listopada 2018 r. w sprawie warunków udzielania bonifikat od opłat jednorazowych z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków w prawo własności tych gruntów i wysokości stawek procentowych tych bonifikat (dalej Uchwała). Z przepisów Uchwały wyraźnie wynika, że bonifikata przysługuje wskazanym w niej podmiotom w odniesieniu do lokali mieszkalnych oraz budynków w części przeznaczonej na cele mieszkaniowe (tak: § 3 lit. a. i b. Uchwały. Prawodawca lokalny określając warunki udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej, nie przewidział opustu od ustalonej opłaty w stosunku do lokali użytkowych, które ipso facto stanowią lokale niemieszkalne.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok o odpowiada prawu i na podstawie art. 184 oddalił skargę kasacyjną z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.