Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 556/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji"), na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), oddalił sprzeciw M. S. i M. S. (dalej: "Skarżący kasacyjnie") od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 5 marca 2025 r. nr KO C/3287/Go/24 w przedmiocie opłaty rocznej przekształceniowej.
Jednobrzmiące skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli Skarżący kasacyjnie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie:
1. prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a") polegającą na tym, że Sąd I instancji domyślnie uznał zawartą w tym przepisie k.p.a. przesłankę, która brzmi: "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie", za spełnioną w sytuacji, w której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ jedynie na rozstrzygnięcie, które może zapaść w postępowaniu: 1) odrębnym od postępowania, w ramach którego zapadła decyzja kasatoryjna, 2) dotychczas niewszczętym (i nie wiadomo, czy kiedykolwiek zostanie ono wszczęte), 3) i które, jeżeli kiedykolwiek zostanie wszczęte, będzie toczyć się przed sądami powszechnymi - a więc według reguł odrębnych od tych, które zapisane są w k.p.a. i w p.p.s.a. - podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią art. 138 § 2 k.p.a., omawiana tu przesłanka jest spełniona jedynie w sytuacji, w której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy dotyczy faktów, na podstawie których może być podjęte rozstrzygnięcie w postępowaniu, w ramach którego podjęto decyzję kasatoryjną;
2. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji uznał zawartą w tym przepisie k.p.a. przesłankę, która brzmi: "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" za spełnioną, mimo że w rzeczywistości nie ma nic do wyjaśnienia, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (dotyczący lokalu mieszkalnego nr [...]) mógłby mieć istotny wpływ jedynie na rozstrzygnięcie, które mogłoby zapaść w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm., dalej: "u.g.n.") stosowanego odpowiednio, jednak 1) takie postępowanie nie zostało dotychczas wszczęte i nie może już zostać wszczęte; a ponadto 2) takie postępowanie mogłoby dotyczyć jedynie stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania całej nieruchomości, a nie konkretnego lokalu (tak SR [...], 14 sierpnia 2024 r., I C 326/24), tymczasem bezsporne jest, że nie doszło do tego rodzaju zmiany w odniesieniu do całej nieruchomości, ustalenia faktyczne, które mogą być poczynione, obejmują jedynie jeden lokal;
3. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji uznał zawartą w tym przepisie k.p.a. przesłankę, która brzmi: "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie", za spełnioną, podczas gdy w rzeczywistości nie ma nic do wyjaśnienia, gdyż w myśl art. 73 ust. 2 u.g.n., jedynie trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości może być przesłanką zastosowania stawki 3% zamiast poprzednio ustalonej stawki 1%, a w niniejszym postępowaniu hipoteza, że doszło do trwałej zmiany sposobu użytkowania, nie była rozważana na żadnym etapie i nie ma powodu, żeby ją rozważać; postępowanie wadliwie prowadzone przez organ pierwszej instancji zmierzało jedynie do ustalenia, czy doszło do zmiany sposobu korzystania z nieruchomości (bez przymiotu trwałości);
4. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji domyślnie uznał zawartą w tym przepisie k.p.a. przesłankę, która dotyczy decyzji pierwszej instancji i brzmi; "decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania", za spełnioną, podczas gdy, w odniesieniu do garażu [...], nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a decyzja pierwszej instancji obarczona jest jedynie rażącym naruszeniem prawa materialnego;
5. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a polegające na tym, że Sąd I instancji uznał zawartą w tym przepisie k.p.a. przesłankę, która brzmi: "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie", za spełnioną w odniesieniu do garażu [...], podczas gdy w rzeczywistości takie ustalenia nie są konieczne, gdyż stawka 1% wyraźnie wynika z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270, dalej: ustawa zmieniająca) w zw. z art. 72 ust. 3 pkt 3b u.g.n. Warunkiem stosowania tych przepisów jest niewykorzystywanie garażu do prowadzenia działalności gospodarczej, jednak w niniejszym postępowaniu hipoteza, że garaż [...] mógłby być wykorzystywany do działalności gospodarczej, nie była rozważana na żadnym etapie i nie ma powodu, żeby ją rozważać. Na marginesie tego zarzutu warto odnotować, że Kolegium popełniło rażący błąd w swoim rozumowaniu dotyczącym stawki za garaż, a mianowicie oceniło, że należy stosować stawkę 3% wynikającą z wypowiedzenia warunków użytkowania wieczystego z dnia 16 listopada 2018 r., i pominęło w swoim rozumowaniu art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej oraz art. 72 ust. 3 pkt 3b u.g.n., które to przepisy weszły w życie w dniu 13 lutego 2019 r., a więc niemal 3 miesiące po rzeczonym wypowiedzeniu, i bezwzględnie każą stosować stawkę 1%, niezależne od tego, jaką stawkę stosowano w użytkowaniu wieczystym.