• art. 20 ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7) ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm., dalej jako "u.p.d.o.f.") poprzez ich zastosowanie pomimo, iż w sprawie nie przeprowadzono postępowania, które by udowodniło istnienie nieujawnionych źródeł dochodów, w szczególności w aspekcie zweryfikowania posiadanego przez D. H., babcię skarżącej [majątku- dopisek NSA], od której skarżąca otrzymała darowiznę pieniężną. Odstąpiono od przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie zbycia przez D. H. mieszkania położonego w S. przy ul. [...] (KW nr [...]),
• oraz działanie z rażącym naruszeniem konstytucyjnych zasad państwa i prawa, a w szczególności art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. poprzez zaakceptowanie przez sąd nałożenia na stronę skarżącą ciężaru podatkowego decyzją administracyjną poza obowiązkiem ustawowym, a tym samym zaaprobowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działania z obrazą art. 2, art. 8 i art. 32 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Strona wskazała, że naruszenie podatkowego prawa materialnego przez błędne zastosowanie wskazanych powyżej przepisów w przedmiotowej sprawie polegało również na tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaakceptował zastosowanie przez organy administracji skarbowej wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego przy błędnie określonym przez te organy stanie faktycznym.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów wynagrodzenia doradcy podatkowego według norm określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, jak również o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
2.3. W piśmie procesowym z 17 września 2025 r. skarżąca sformułowała wniosek o odtajnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny dokumentów, których jawność została wyłączona postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 2 czerwca 2021 r.
2.3. Sprawa została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. W rozprawie udział wzięli pełnomocnicy stron postępowania. Podtrzymali oni dotychczas zajęte stanowiska. Pełnomocnik skarżącej złożył nadto pismo (głos do protokołu), w którym skupił się na złym stanie zdrowia skarżącej, uniemożliwiającym jej prowadzenie własnych spraw z należytą starannością. Pełnomocniczka organu stwierdziła, że argumenty wskazane w głosie do protokołu nie wnoszą nic nowego do sprawy. Podkreśliła, że w toku postępowania podatkowego skarżąca wykazała się biernością.
3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
3.1. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych. Konstrukcja skargi kasacyjnej jest mało czytelna. Zauważyć jednak należy, że w pierwszej grupie zarzutów procesowych strona skarżąca wskazała przepisy ustrojowe, określające kognicję sądów administracyjnych oraz kryterium kontroli legalności stosowane przez sąd oraz określające środki kontroli, stosowane przez sąd administracyjny w powiązaniu przepisem określającym wymogi formalne uzasadnienia. Przepisów ustrojowych sąd w tej sprawie nie naruszył. Rozpoznał skargę na działanie organu administracji publicznej, a stosowanym przezeń kryterium kontroli była zgodność decyzji z prawem. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej powiązane z przepisami ustrojowymi wymienione w podstawie kasacyjnej przez stronę skarżącą przepisy p.p.s.a. nie pozostają ze sobą w związku. Przepisy wynikowe (art.151 i art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) powinny być powiązane z przepisami procedury podatkowej, których istotnego naruszenia sąd pierwszej instancji nie zauważył lub błędnie uznał, że doszło do ich naruszenia. Nie mogą one stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA 20 stycznia 2021 r., I GSK 1612/20; z 24 lipca 2024 r., II OSK 1404/23; z 30 maja 2025 r., I FSK 514/22). Art.141 § 4 p.p.s.a. z kolei określa wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wymogom tym odpowiada, poddaje się także kontroli instancyjnej. Przedstawiono w nim stan faktyczny, jaki stanowił podstawę orzekania przez sąd meriti. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 stwierdzono, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu tej uchwały jednoznacznie jednak wskazano, że w sytuacji, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje jaki stan faktyczny sprawy został przez sąd przyjęty i dlaczego, to wówczas przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Bez odniesienia się bowiem do treści np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego nie jest możliwe skuteczne zakwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji, który formalnie z nałożonego na niego obowiązku się wywiązał, ale w ocenie strony przyjęte ustalenia są merytorycznie błędne. W tym przypadku strona skarżąca sama wskazuje, że uzasadnienie wyroku zawiera przedstawienie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, jednakże uważa, że sąd powielił wadliwe ustalenia faktyczne organów podatkowych. W tym przypadku zatem art.141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej jako przepis samodzielny. Nie może jej też stanowić w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., skoro tego ostatniego przepisu nie powiązano z przepisami dotyczącymi postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym.
3.2. W dalszej części skargi kasacyjnej strona skarżąca powiązała przepis wynikowy (art.151 p.p.s.a.) z przepisami Ordynacji podatkowej, których naruszenia sąd pierwszej instancji miał nie zauważyć. Zarzut ten, choć formalnie poprawny, również nie może być uwzględniony, bowiem zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania podatkowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego oparte na art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. było prawidłowe. Organ pierwszej instancji zastosował przepisy prawa materialnego w sposób prawidłowy (stosując się w tym zakresie do wiążącej go oceny prawnej, dokonanej w prawomocnym wyroku WSA z 25 lutego 2020 r., I SA/Gd 2126/29). Nie doszło do naruszenia art.120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187, art. 199 , art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. zarzut ten jest niedokładny w odniesieniu do art. 121, art.180, art.187 o.p. Przepisy te składają się z kilku jednostek redakcyjnych, obowiązkiem strony jest sprecyzowanie, których z nich dotyczy zarzut. Naczelny Sąd Administracyjny, związany zarzutami skargi kasacyjnej z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może zastępować strony w precyzowaniu podstaw kasacyjnych bądź domyślać się, co strona miała na myśli, konstruując dany zarzut (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2024 r., II GSK 1827/23; z 20 lutego 2025 r., I FSK 1753/21; z 28 sierpnia 2025 r., I OSK 433/25). Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazać należy, że to strona pomija część dowodów bądź powody, które uniemożliwiły ich przeprowadzenie. Organ chciał przesłuchać stronę, ale ta konsekwentnie uniemożliwiała przeprowadzenie tego dowodu, co trafnie ocenił sąd pierwszej instancji. Dopuścił wszelkie dowody możliwe do przeprowadzenia i rozpatrzył je – każdy z osobna i we wzajemnym związku między nimi. Strona zdaje się natomiast pomijać, że z korzyścią dla strony organ odwoławczy przyjął, że zgromadzone na dzień 1 stycznia 2007 r. środki na rachunkach bankowych mogły stanowić legalne źródło pokrycia wydatków (uznał je za przychody opodatkowane). Była to kwota znacząca, przekraczająca 500 000 zł i miała istotne znaczenie dla ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Organy nie uwzględniły darowizny od babci skarżącej, która według skarżącej miała być dokonana w 2003 r. Nie ma znaczenia fakt sprzedaży mieszkania w 2001 , skoro nie wykazano, że darowizna z 2003 r miała miejsce. Zakwestionowanie dokonania darowizny było uzasadnione zarówno brakiem dowodu na jej dokonanie, sprzecznościami między wyjaśnieniami babci (twierdziła, że dokonywała comiesięcznych wpłat) i skarżącej (twierdziła, że była to jednorazowa kwota). Wykazano także, że babcia skarżącej nie mogła dysponować środkami na dokonanie tak znaczącej darowizny. Sprzedaż mieszkania przez babcię w 2001 r., choćby z uwagi na uzyskaną ze sprzedaży kwotę (428 000 zł) oraz fakt, że zbywane mieszkanie stanowiło współwłasność w równych częściach babci i matki skarżącej, a uzyskania ze sprzedaży kwota była niższa niż wskazywana przez skarżącą darowizna, nie potwierdza tej możliwości . Nie można także przy ocenie materiału dowodowego pominąć faktu, że skarżąca zgłosiła tę darowiznę do opodatkowania w toku postępowania podatkowego, ale postępowanie w sprawie ustalenia podatku od darowizny zostało umorzone z uwagi na niewykazanie faktu darowizny, a decyzja w tym zakresie była decyzją ostateczną w rozumieniu art. 128 o.p.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał opisał przeprowadzone postępowanie dowodowe i wskazał, które dowody uznał za wiarygodne, a którym odmówił wiarygodności. Wyprowadzone w zebranych dowodów wnioski są logiczne i spójne, odpowiadają doświadczeniu życiowemu. Wyjaśniono w uzasadnieniu także podstawę prawną rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji odpowiada w związku z tym wymogom z art. 210 § 4 o.p.
3.3. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 4 i art. 18 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji. Przede wszystkim nie ma takiego aktu prawnego, zresztą strona skarżąca nie wskazała miejsca jego publikacji. Można przypuszczać (biorąc pod uwagę datę aktu), że strona miała na myśli Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej, wprowadzony decyzją w sprawie Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej (2011/C 285/03) (Dz.U.UE C z dnia 29 września 2011 r.). Określając status Kodeksu wskazano w decyzji, że ma na celu bardziej szczegółowe wyjaśnienie, co powinno oznaczać w praktyce zawarte w Karcie Praw Podstawowych UE prawo do dobrej administracji. Strona pomija jednak, że Kodeks ten ma zastosowanie do instytucji i organów Unii Europejskiej, ich służb administracyjnych i urzędników w kontaktach z indywidualnymi osobami. Powołane art. 4 i art. 18 odnoszą się do personelu C., co wprost wynika z art. 1. Nie ma on zatem zastosowania do polskich organów podatkowych.
3.4. Nie doszło także do naruszenia przez sąd art.153 p.p.s.a. Strona upatruje naruszenia tego przepisu opierając się w istocie na wyrwanym z kontekstu fragmencie uzasadnienia wyroku z 25 lutego 2020 r., I SA/Gd 2126/19, pomijając wcześniejsze wywody zawarte w uzasadnieniu tego wyroku. Sąd oceniając materiał dowodowy wskazał na te okoliczności, które należy udowodnić, a także ocenił już zebrany materiał dowodowy i wskazane fakty, które uznał za wykazane prawidłowo. W zakresie faktów ustalonych prawidłowo mieściła się okoliczność niewykazania darowizny od babci, rzekomo otrzymanej w 2003 r. Sąd uznał za prawidłowe działania organów, polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodów z wnioskowanych przez stronę świadków. Zakwestionował jedynie ustalenia dotyczące dwóch darowizn, jakie babcia skarżącej miała jej przekazać w 2007 r., a to z uwagi na przedstawienie na rozprawie przez skarżącą dodatkowych dowodów i w tym tylko zakresie uznał, że organ orzekający wydając zaskarżoną decyzję nie ustalił dokładnie stanu faktycznego sprawy i nie zebrał całego materiału dowodowego, przez co naruszył przywołane powyżej zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Skarżąca wyroku z 2019 r. nie skarżyła, a zatem nie może obecnie kwestionować skutecznie tej oceny. Zaś co do darowizn z 2007 r. – to zostały one ostatecznie uznane przez organ za dokonane, a kwoty z nich wynikające uwzględniono przy wyliczeniu podstawy opodatkowania. Co do rachunku, którego organ nie uznał za rachunek podatniczki, to skarżąca błędnie wywodzi z art.182 § 1 o.p. prawo organu do żądania od banku dalszych informacji na temat wpływów na ten rachunek. Organ może żądać jedynie informacji dotyczących strony postępowania. Zgłaszane obecnie wątpliwości co do określenia wysokości wydatków na utrzymanie, również nie wymagają dalszego wyjaśnienia. Strona nie kwestionowała określonej kwoty wydatków na poprzednich etapach postępowania. Nie złożyła w tym zakresie żadnych wyjaśnień, co skutkowało przyjęciem tych kosztów na podstawie danych statystycznych. Obecnie podniesiony zarzut zmierza w istocie do przyjęcia, że skarżąca w ogóle nie ponosiła wydatków związanych z utrzymaniem. Doświadczenie życiowe wskazuje zaś na to, że musiała kupować żywność, środki czystości ponosić koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Zresztą fakt ten również był wcześniej oceniony.
3.5. Naruszenia prawa materialnego strona skarżąca upatruje w niewłaściwym zastosowaniu art. 20 ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.. Skoro jednak nie podważyła stanu faktycznego, stanowiącego podstawę orzekania, to zarzuty te również są niezasadne. Ustalono bowiem, że skarżąca w badanym roku podatkowym ponosiła wydatki niemające pokrycia w przychodach opodatkowanych lub zwolnionych od opodatkowania. Organ działał na podstawie obowiązującego prawa, stosując się w tym zakresie do oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku wydanym w tej sprawie 25 lutego 2020 r. Ustalenie zobowiązania nie mogło być zatem sprzeczne z powołanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP.
3.6. Z tych powodów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
3.7. Rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania uzasadnia art. 209, art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 7 ,§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Podkreślić należy, że zgodnie z art. 248 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów postępowania, jeżeli obowiązek taki wynika z innych przepisów.
Wyłącznie właściwy do przyznania wynagrodzenia dla pełnomocnika strony skarżącej, udzielającego jej pomocy prawnej z urzędu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (art. 254 § 1 p.p.s.a.).
s. WSA (del.) K.Kandut s. NSA A. Wrzesińska-Nowacka s. NSA M.Wolf-Kalamala