Wnoszący skargę kasacyjną jest obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, orzeczenie sądu pierwszej instancji mógłoby być inne. Nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób, a także uzasadnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości orzeczenia, którego uchylenia domaga się strona skarżąca, determinują jak już wskazano powyżej, zakres jego kontroli przez sąd drugiej instancji.
Rozpoznając skargę kasacyjną sąd miał jednak na uwadze treść uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009r. (I OPS 10/09), zgodnie z którą przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, ale tylko w takim zakresie w jakim da się wyinterpretować, że stawiany zarzut ma swoje uzasadnienie.
3.3. Powyższe dosyć liczne wyjaśnienia okazały się niezbędne z uwagi na daleko idące błędy konstrukcyjne rozpoznawanej skargi kasacyjnej uniemożliwiające jej merytoryczną ocenę.
Powyższe uwagi są o tyle istotne, że motywy skargi kasacyjnej nie zostały właściwie uporządkowane, a przy jej redakcji zabrakło dyscypliny koniecznej do jasnego przeprowadzenia wywodu.
Jak już była o tym mowa, jednym z elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej jest uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych (art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przy czym uzasadnienie to powinno zostać przedstawione w taki sposób, aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł powiązać poszczególne części motywów skargi kasacyjnej z konkretnymi zarzutami. Zdaniem Sądu, rozpoznawana skarga kasacyjna spełnia ten warunek tylko w części dotyczącej ostatniego zarzutu, tj. zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego tj. "art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art.10 oraz z art. 48 ust. 11 pkt 2 p.p.". W pozostałym zakresie argumentacja pełnomocniczki strony jest nieprecyzyjna i nie spełnia wymogów, jakie można stawiać pismom przygotowywanym przez profesjonalnych pełnomocników.
W ramach przytoczenia podstaw kasacyjnych pełnomocniczka sformułowała 3 zarzuty. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocniczka wyróżniła następujące jego części: Stan faktyczny (punkt 1 uzasadnienia skargi kasacyjnej), Ocena dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (punkt 2 uzasadnienia skargi kasacyjnej), "Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 59 ust. 9 w zw. z art. 48 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r., Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 282b § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., (Dz. U. z 2022 r. poz.2651) Ordynacja podatkowa." (punkt 3 uzasadnienia skargi kasacyjnej) oraz "Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art.10 oraz z art. 48 ust. 11 pkt 2 p.p.", opisane w ostatniej części uzasadnienia skargi kasacyjnej (punkt 4). Powyższa próba usystematyzowania treści skargi kasacyjnej jest niezbędna do dalszego jej rozpoznania.
3.4. Przenosząc powyższe uwagi na ocenę pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej należy spostrzec, że dotyczy on naruszenia "art. 3 § 2 pkt 2 oraz 58 § 1 pkt 6, art. 59 ust. 1 i następne ustawy prawo przedsiębiorców oraz art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji". Rzecz jednak w tym, że w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.; dalej jako: "P.p.") nie ma art. 3 § 2 pkt 2; nie istnieje też norma opisana jako "58 § 1 pkt 6" ani "art. 58 § 1 pkt 6". Treść art. 59 ust. 1 P.p. dotyczy uprawnienia do wniesienia sprzeciwu przez przedsiębiorcę a art. 59 P.p. składa się z szeregu jednostek redakcyjnych o różnej treści normatywnej. Bez precyzyjnego wskazania przez pełnomocniczkę strony konkretnego przepisu, któremu miałby uchybić sąd pierwszej instancji – Naczelny Sąd Administracyjny nie może zidentyfikować w pełni podstawy zaskarżenia, to zaś uniemożliwia jej merytoryczne rozpoznanie. Podkreślenia też wymaga, że lektura uzasadnienia skargi kasacyjnej nie usuwa powyższej wadliwości. W skardze kasacyjnej nie można się bowiem doszukać uzasadnienia tej podstawy kasacyjnej.
Co prawda, pełnomocniczka na stronach 5-12 skargi kasacyjnej formułuje "ocenę dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego". W jej ramach pełnomocniczka przedstawiła własne stanowisko co do niewiążącego charakteru uchwały NSA z 13 stycznia 2014 r., II GPS 3/13, z uwagi na jej zapadnięcie na gruncie nieobowiązującej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z 2 lipca 2004 r. (Dz. U. z 2004 r., nr 173, poz. 1807 ze zm.; dalej jako "u.s.d.g."). Jednocześnie autorka skargi kasacyjnej podkreśliła mające wspierać jej argumentację skutki wyroku TK z dnia 20 grudnia 2017 r., SK 37/15, również wydanego na gruncie tej samej regulacji - u.s.d.g. (na marginesie NSA wskazuje, że w ten sposób pełnomocniczka sama popadła w sprzeczność w przedstawianym stanowisku). Autorka skargi kasacyjnej zreferowała także zgodne ze stanowiskiem Skarżącego orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych zapadłe w innych sprawach sądowoadministracyjnych (notabene nieprawomocne lub zawierające błędne uzasadnienie - vide wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r.).
Powyższą argumentację zawartą w punkcie 2 motywów skargi kasacyjnej należy jednak ocenić jako swobodną wypowiedź ponieważ pełnomocniczka nie zdecydowała się na powiązanie jej z wymaganym sformułowaniem uzasadnienia pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej, w szczególności ze wskazanymi w nim przepisami, wyjaśnieniem na czym miało polegać naruszenie norm postępowania przez sąd pierwszej instancji ani wykazaniem istotnego wpływu na wynik sprawy. Konkludując, zarzut pierwszy nie został uzasadniony – a co za tym idzie nie spełnia on wymogów wynikających z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
3.5. Powyższe uwagi pozostają także aktualne odnośnie zarzutu opisanego jako drugi w skardze kasacyjnej. W motywach skargi kasacyjnej próżno szukać jego wyraźnego uzasadnienia. Jest to tym bardziej istotne, że w tym przypadku pełnomocniczka formułując zarzut drugi zarzuciła naruszenie: "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 59 ust. 9, art. 48 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 10, art. 12, art. 55 ust.1 i 2 ustawy prawo", odniosła się zatem do aktu normatywnego, którego w ogóle nie zdefiniowała (autor skargi kasacyjnej w treści skargi kasacyjnej nie wprowadził także tak określonego skrótowca w innej jej części). Badanie treści uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że nie ma w niej wydzielonego fragmentu, który się odnosi do ww. zarzutu. Sąd zauważa, że pełnomocnik zawarł w uzasadnieniu skargi kasacyjnej część 3 nazwaną "Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 59 ust. 9 w zw. z art. 48 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r., Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 282b § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., (Dz. U. z 2022 r. poz.2651) Ordynacja podatkowa", należy jednak zauważyć, że zarzut opisany w skardze kasacyjnej jako drugi odnosi się do naruszenia innej grupy przepisów, nie można zatem traktować części trzeciej motywów skargi kasacyjnej jako uzasadnienia zarzutu drugiego. Nie jest natomiast kompetencją Naczelnego Sądu Administracyjnego by rekonstruować zarzuty skargi kasacyjnej. Innymi słowy, w gestii Naczelnego Sądu Administracyjnego nie leży konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ich uściślanie bądź korygowanie. To rolą pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną jest ich precyzyjne wskazanie i uzasadnienie. Uzupełniająco należy wyjaśnić, że także w przywołanej części trzeciej uzasadnienia skargi kasacyjnej nie sformułowano i nie uzasadniono w sposób poddający się kontroli instancyjnej innego zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji normy postępowania, mającego istotny wpływ na wynik postępowania.
3.6. Przechodząc do oceny ostatniego z zarzutów skargi kasacyjnej należy zauważyć, że jest on całkowicie chybiony z innych powodów.
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko orzeczeniu wydanemu przez sąd pierwszej instancji, a nie rozstrzygnięciu wydanemu przez organ. Jak trafnie zauważa się w nauce prawa, "przedmiotem rozpoznania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest sprawa administracyjna, lecz sprawa sądowoadministracyjna, polegająca na badaniu przez sąd administracyjny pierwszej instancji zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei NSA działający jako sąd drugiej instancji, zasadniczo nie rozpoznaje sprawy sądowoadministracyjnej, lecz sprawuje kontrolę zgodności z prawem orzeczeń sądu pierwszej instancji" (T. Woś (red.) [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Lex/el 2016, komentarz do art. 173). Tym samym, jak wynika z art. 3 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznając skargę sprawuje jedynie kontrolę nad działalnością organu. Z przyjętego modelu kontroli sądowoadministracyjnej wynika zatem, że sąd jedynie ocenia prawidłowość zastosowania przepisów prawa podatkowego przez organ. Chcąc zatem prawidłowo sformułować zarzuty skargi kasacyjnej należy przede wszystkim odnieść się w ich obrębie do zaskarżonego orzeczenia, wskazując chociażby jakich błędów sąd nie dostrzegł w ustaleniach stanu faktycznego sprawy, wykładni prawa materialnego bądź jego niewłaściwego zastosowania dokonanego przez organy.
Formułując zarzut prawa materialnego pełnomocniczka związała naruszenie z arbitralnym przyjęciem, iż w sprawie zachodzą okoliczności uprawniające Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] do pominięcia procedury zawiadomienia podatnika o zamiarze wszczęcia kontroli w postaci przeciwdziałania popełnieniu czynu zabronionego, w okolicznościach, gdy ze stanu faktycznego nie wynikają przesłanki uprawniające Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] do wszczęcia kontroli podatkowej bez uprzedniego zawiadomienia, a sam NUS w żaden sposób swoich twierdzeń nie uzasadnił ani nie uprawdopodobnił. W motywach skargi kasacyjnej istoty naruszenia prawa materialnego dopatrywała się w naruszeniu zasady domniemania niewinności poprzez działanie organu podatkowego (k. 19 skargi kasacyjnej), podkreślając, że "instrumentalne wykorzystanie przez organy podatkowe art. 48 ust.11 pkt 2 poprzez stawianie tezy o działaniu w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa przy braku jej uzasadnienia w okolicznościach niezebrania materiału dowodowego narusza jej podstawowe konstytucyjne prawa i wolności. Takie zachowanie organu nie odpowiada standardom demokratycznego państwa prawa i praworządności".
Zauważyć należy, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji była dopuszczalność skargi na postanowienie organu podatkowego stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia. W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego autorka skargi kasacyjnej skoncentrowała się na ocenie prawidłowości pominięcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] procedury zawiadomienia podatnika o zamiarze wszczęcia kontroli zamiast na podważeniu oceny sądu dotyczącej niedopuszczalności środka zaskarżenia w ramach postepowania sądowoadministracyjnego.
Powyższe stwierdzenie aktualizuje uwagi dotyczące modelu kontroli sądowoadministracyjnej, wskazując, że rozpatrywana skarga kasacyjna jest zasadniczo skierowana przeciwko samemu postanowieniu organu podatkowego a nie orzeczeniu Sądu pierwszej instancji. Z uwagi na powyższe zarzut prawa materialnego nie mógł zostać uwzględniony.
3.7. Nie jest także zasadny wniosek strony dotyczący wystąpienia przez skład orzekający w niniejszej sprawie z wnioskiem o podjęcie uchwały do powiększonego składu NSA. Wbrew twierdzeniu Skarżącego, zagadnienie dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie, którym za niedopuszczalny uznano sprzeciw złożony wobec czynności kontrolnych dokonywanych w toku kontroli podatkowej, nie wywołuje kontrowersji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wykształciła się w tym zakresie powszechnie akceptowana linia orzecznicza, której przykładami są stanowiska zaprezentowane przez NSA m.in. w postanowieniach z 29 lipca 2020 r. sygn. akt I FSK 1923/19, I FSK 1924/19, I FSK 1925/19, II FSK 2309/19, II FSK 2310/19, II FSK 3042/19, II FSK 3043/19, II FSK 3054/19, II FSK 3055/19.
3.8. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
3.9 Końcowo przypomnienia wymaga, że niezależnie od wyniku niniejszego postępowania, nie zasądza się zwrotu kosztów postępowania w przypadku skarg kasacyjnych na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych kończących postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07).