W zaskarżonym w niniejszej sprawie wyroku Sąd pierwszej instancji podzielił w zasadniczych kwestiach stanowisko Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wyrażone w zaskarżonej do tego Sądu decyzji uznając, że postępowanie i rozstrzygnięcia tego organu były prawidłowe i nie naruszały prawa, przy czym Sąd ten wskazał oraz uzasadnił podstawy i powody, na podstawie których wyraził taką właśnie ocenę prawną, przedstawiając też swoje stanowisko odnośnie do poszczególnych spornych zagadnień.
Tak więc, w świetle wspomnianego już art. 173 § 1 P.p.s.a., należałoby oczekiwać, że argumentacja i zarzuty skargi kasacyjnej powinny w głównej mierze odnosić się do przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska Sądu pierwszej instancji i argumentacji tam zawartej, bądź też wskazywać na niedostatki tej argumentacji.
W bardzo istotnym zakresie nie czyni temu zadość rozpoznawana skarga kasacyjna, w której poza dodanym zarzutem odnoszącym się do błędnej wykładni art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 1 - 66 u.p.d.o.f., wiernie powielone zostały zarzuty skargi do Sądu pierwszej instancji dotyczące naruszenia prawa materialnego. Nie zmienia takiej oceny poprzedzenie każdego zarzutu ze skargi kasacyjnej powołaniem się na art. 174 pkt 1 P.p.s.a.
Natomiast w zestawianiu ze skargą całkowicie zrezygnowano w skardze kasacyjnej z formułowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Nie został też więc podniesiony jakikolwiek zarzut, który odnosiłby się do uzasadnienia zaskarżonego wyroku (art. 141 § 4 P.p.s.a.).
W takiej sytuacji, a więc gdy skarga kasacyjna stanowi w bardzo istotnej mierze wierne powtórzenie treści skargi do Sądu pierwszej instancji, nie sposób przyjąć, że w tym zakresie zarzuty w niej zawarte odnoszą się do stanowiska Sądu pierwszej instancji i że mogłyby w jakikolwiek sposób skutecznie podważyć argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz podane tam prawne powody i ich wyjaśnienie, podjętego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Racjonalnie rzecz biorąc, nie można bowiem antycypować w skardze do Sądu pierwszej instancji błędów w uzasadnieniu wyroku tego Sądu, tym samym skutecznie podważyć stanowisko Sądu pierwszej instancji na podstawie argumentów podniesionych i uzasadnionych jeszcze przed wydaniem wyroku i sporządzeniem jego uzasadnienia.
Nie jest więc rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego szczegółowe odnoszenie się do wszystkich argumentów i zarzutów tak sporządzonej skargi kasacyjnej, które stanowią dosłowne powtórzenie zarzutów skargi, do których odniósł się już w swoim stanowisku, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w wystarczającym stopniu, Sąd pierwszej instancji i wobec którego to stanowiska nie sformułowano w skardze kasacyjnej adekwatnych do jego treści zarzutów.
Jak już wspomniano, rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została, wyłącznie na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Tym samym, w żaden sposób nie zostały podważone ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez organ podatkowy i zaakceptowane jako prawidłowe przez Sąd pierwszej instancji, w tym te najistotniejsze, a więc że zakwestionowane przez ten organ faktury wystawione na rzecz Skarżącego przez [...] F. oraz T. sp. z o.o. są fikcyjne, gdyż nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Dodatkowo, w odniesieniu do tego pierwszego podmiotu brak jest w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jakiegokolwiek wyjaśnień w tym zakresie.
Oznacza to również, że z uwagi na brak zarzutów natury procesowej podniesionych w skardze kasacyjnej wobec zaskarżonego wyroku, przyjęty w nim przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny istniejący w sprawie wiąże Naczelny Sąd Administracyjny przy dokonywaniu oceny zasadności zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego przez jego nieprawidłowe zastosowanie - w tym zwłaszcza art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.
Natomiast w zakresie, w jakim naruszenia tego przepisu upatruje się w błędnym ustaleniu przez organ podatkowy, że faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń - tak ujęty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skuteczny również z innego jeszcze powodu. W utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że prawidłowość ustaleń faktycznych nie może być podważana zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. akt FSK 192/04).
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. zarówno poprzez jego niezastosowanie, jak również, poprzez błędną wykładnię, co jak już wcześniej wspomniano, stanowiło jedyne "novum" skargi kasacyjnej w stosunku do skargi do Sądu pierwszej instancji.
W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że jakkolwiek te dwie postaci naruszenia prawa materialnego mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku, to jednak nie powinny być utożsamiane (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 10 lipca 2007 r. sygn. akt II FSK 886/06, 26 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 766/13). Podkreśla się przy tym, że zrównanie tych pojęć powoduje niejasność, na czym konkretnie wytknięte naruszenia polegają. Dlatego powinny one stanowić samodzielne zarzuty, które w podstawach skargi kasacyjnej mogą pojawiać się łącznie lub oddzielnie, lecz zawsze powinny być uzupełnione o wskazanie, na czym polegała dokonana przez sąd pierwszej instancji błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1461/12 oraz M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Komentarz do art. 174, pkt 8).
Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej. Formułując w skardze kasacyjnej tego rodzaju zarzut niezbędne jest więc wyjaśnienie w odniesieniu do treści konkretnego przepisu, gdzie tkwił błąd w wykładni dokonanej przez sąd i jak dany przepis powinien być w sposób prawidłowy rozumiany.
Natomiast niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego jest to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Jeżeli zatem autor skargi kasacyjnej pragnie zakwestionować orzeczenie z powodu naruszenia prawa materialnego, to zgodnie z powyższym przepisem, tj. art. 174 pkt 1 P.p.s.a., powinien wyraźnie sprecyzować, o którą postać naruszenia prawa materialnego chodzi oraz na czym naruszenie to polega przytaczając stosowne zarzuty wraz z ich uzasadnieniem, którego treść powinna być adekwatna do wskazywanej postaci tego naruszenia.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej przy formułowaniu zarzutów dotyczących naruszenia art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. nie dokonano jakiejkolwiek dystynkcji pomiędzy błędną wykładnią i niewłaściwym zastosowaniem, utożsamiając je ze sobą. Wynika to zarówno z treści identycznie sformułowanych zarzutów dotyczących obu form naruszenia tego przepisu, jak i z uzasadnienia tych zarzutów, gdzie wskazano tożsame okoliczności i argumenty, jako uzasadniające zarówno niewłaściwe zastosowanie, jak i błędną wykładnię art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.
Najistotniejsze jest jednak to, że zarzuty te opierają się na krytyce tezy, którą to tezę bezzasadnie przypisano Sądowi pierwszej instancji, a której w rzeczywistości Sąd ten nie prezentował w zaskarżonym wyroku. Sąd pierwszej instancji poddał dosyć wnikliwiej analizie i opisał to w uzasadnieniu tego wyroku, ustalone w toku postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ podatkowy wszelkie okoliczności faktyczne dotyczące zarówno sposobu działania wystawców faktur, jak i ich domniemanych kontaktów gospodarczych ze Skarżącym. Na tej podstawie Sąd pierwszej instancji uznał, że zakwestionowane faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i z tego właśnie powodu przyjął, że wydatki ujęte w tych fakturach nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 u.p.d.p.f. Sąd nie prezentował natomiast przypisywanego mu w skardze kasacyjnej na tle treści art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 1 - 66 u.p.d.o.f. stanowiska, że przepisy te stanowią wystarczająca podstawę prawną pozwalającą "wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów koszty rzeczywiste w sytuacji, w której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że dostawca usług jest nierzetelny podatkowo."
Bezzasadny jest też pierwszy w kolejności zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji wymienionych w nim przepisów u.p.d.o.f., tj.: art. 5b ust. 2, art. 8 ust. 1, art. 24 ust. 1, art. 24a ust. 1 i ust. 4 u.p.d.o.f. Zarzut ten opiera się na dowolnym i całkowicie błędnym założeniu, że organ podatkowy w kwestii ustalenia dochodu do opodatkowania, w tym przypadku wspólnika spółki osobowej, jest bezwzględnie związany zapisami ksiąg rachunkowych i nie ma żadnej podstawy prawnej do ustalenia tego dochodu z pominięciem zapisów z ksiąg rachunkowych takiej spółki. Innymi słowy, stanowisko Skarżącego przyjmuje prymat prawdy formalnej opartej na zapisach czynionych w tych księgach, nad prawdą materialną, a więc rzeczywistym stanem rzeczy - co czyniłoby wszelkie działania organów podatkowych zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy odpowiadającego rzeczywistości, bezskutecznymi i jako takimi bezcelowymi. Myli się jednak Skarżący twierdząc, że nie ma instrumentów prawnych (podstawy prawnej) pozwalających na krytyczną weryfikację zapisów z ksiąg podatkowych. Instrument taki stanowi w pierwszym rzędzie procedura badania rzetelności ksiąg podatkowych przewidziana w art. 193 Ordynacji podatkowej. Stanowisko Skarżącego w tym zakresie jest o tyle niezrozumiałe, że to on sam wskazywał w skardze do Sądu pierwszej instancji na naruszenie uregulowań zawartych w tym przepisie, twierdząc, że nie doszło do obalenia prawdziwości danych ujętych w księgach rachunkowych, a w skardze kasacyjnej, z sobie znanych powodów, ze sformułowania tego zarzutu zrezygnował.
Stosownie do art. 193 § 2 tej ustawy, księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty.
W niniejszej sprawie procedura przewidziana w art. 193 Ordynacji podatkowej została przeprowadzona, a organ podatkowy po jej przeprowadzeniu, stwierdził w stosownym protokole, za jaki okres i w jakiej części nie uznał ksiąg podatkowych, za dowód tego co wynika z zawartych w nich zapisów (art. 193 § 5 Ordynacji podatkowej).
Zauważyć ponadto należy, że we wskazanym w analizowanym zarzucie również jako naruszony przez Sąd pierwszej instancji art. 24 ust. 1 u.p.d.o.f. mowa jest o tym, że u podatników, którzy prowadzą księgi rachunkowe, za dochód z działalności gospodarczej uważa się dochód wykazany na podstawie prawidłowo (podkreślenie Naczelnego Sądu Administracyjnego) prowadzonych ksiąg.
Księgi rachunkowe, których zapisy nie odzwierciedlają rzeczywistości, nie mogą być, co jest oczywiste, uważane za prowadzone prawidłowo.
Nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 22 ust. 4, ust. 5a, ust. 5b, ust. 5c i ust. 5d u.p.d.o.f. Zarzuty te wiążą się z przyporządkowaniem przez organ podatkowy niektórych kosztów poniesionych przez Skarżącego w 2016 r. (do dnia 2 maja tego roku) i bezpośrednio związanych z przychodami uzyskanymi przez Skarżącego w 2015 r. w ramach realizacji tzw. projektu A1 (pomyłkowo określanego w skardze kasacyjnej jako "A."). W zarzucie tym Skarżący wskazuje, że w trakcie 2016 r. ponoszone były zarówno koszty "bezpośrednie", jak i "koszty pośrednie", co nie jest jednak w żadnym stopniu sporne, jednakże nie wskazuje, które konkretnie z tych kosztów wymienionych w wydanych w sprawie decyzjach, zostały błędnie przypisane przez organy podatkowe do 2015 r.
Organ podatkowy podkreślał natomiast wyraźnie, że chodziło tu wyłącznie o koszty bezpośrednio związane z konkretnymi przychodami uzyskanymi w 2015 r. poniesione do dnia 2 maja 2016 r., a więc do dnia, w którym Skarżący był zobowiązany złożyć deklarację podatkową za 2015 r. Również Sąd pierwszej przyjął takie założenie przytaczając i omawiając w uzasadnieniu wyroku stosowne przepisy u.p.d.o.f., w tym zwłaszcza art. 22 ust. 5a i ust. 5b, z których wynikał taki właśnie sposób przyporządkowania kosztów uzyskania przychodów do danego roku podatkowego.
Skarżący nie podważył w skardze kasacyjnej stanowiska Sądu pierwszej instancji, albowiem powtórzył w tej mierze zarzuty i ich uzasadnienie ze skargi do Sądu pierwszej instancji, nadmieniając jedynie ogólnie, że struktura ponoszonych w 2016 r. kosztów była niejednorodna i obejmowała koszty bezpośrednie i koszty pośrednie oraz powołując się na przepisy, które tych ostatnich kosztów dotyczą.
Nie jest również zasadny zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia wymienionych w tej skardze przepisów ustawy o rachunkowości. Zarówno organ podatkowy, jak i Sąd pierwszej instancji, wielokrotnie podkreślali odnosząc się do podnoszonego w tym zakresie zarzutu, że przepisy ustawy o rachunkowości nie mają charakteru "podatkowotwórczego", a przypisując określone koszty uzyskania przychodów do poszczególnych lat podatkowych, kierowano się w tej mierze wskazanymi uregulowaniami u.p.d.o.f., o czy była już mowa wcześniej - czego jak należy przyjąć, Skarżący ponawiając ten zarzut w niezmienionym kształcie, nie przyjmuje do wiadomości. Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że przyporządkowanie kosztów uzyskania przychodów do roku podatkowego (tu - 2015 r.), w którym uzyskane zostały powiązane z tymi kosztami przychody - co Skarżący kwestionuje, w większym stopniu wychodzi naprzeciw zasadzie współmierności kosztów i przychodów, na którą to zasadę Skarżący formułując analizowany zarzut, się powoływał. Dotyczy to również zarzutu naruszenia art. 22 ust. 5a i 5d u.p.d.o.f., w którym Skarżący również powoływał się na ową zasadę współmierności przychodów i kosztów.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa w zarzucanym mu w skardze kasacyjnej zakresie, zatem skargę tę należało na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalić jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a), w zw. z pkt 1 lit. a) oraz w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).