Uzasadnienie
Na posiedzeniu jawnym, rozprawie przeprowadzonej w dniu 2 czerwca 2026 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 1281/25 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. N. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt II FSK 1213/21 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych zamknął rozprawę i odroczył publikację orzeczenia.
Pismem z 5 czerwca 2026 r. Fundacja [...] wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II FSK 1281/25.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1882 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa jest zatem uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym, czyli w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. Natomiast w myśl art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a. Postanowienie w tym przedmiocie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów, zgłoszenie udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze jego uczestnika może dotyczyć tylko postępowania toczącego się w chwili składania wniosku. Przywołany przepis nie zakreśla wprost terminu, w którym podmiot powołujący się na interes prawny, może domagać się dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, jednakże jego ratio legis nakazuje przyjąć, że wniosek taki kierowany do NSA po zamknięciu rozprawy przesądza o tym, że jest on niedopuszczalny i co za tym idzie podlega odrzuceniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2014 r., I OZ 808/14, dostępne, tak jak inne cytowane orzeczenia w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 113 § 1 p.p.s.a. ma charakter techniczno-porządkowy, określa jedynie moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym. Postępowanie to nie wiąże się z czynieniem ustaleń faktycznych; w związku z tym sprawę można uznać za dostatecznie wyjaśnioną, jeżeli strony wyczerpały możliwość korzystania z przysługujących im uprawnień procesowych, a sąd nie znalazł podstaw do działania z urzędu. Ocena, czy sprawa została dostatecznie wyjaśniona, należy do sądu (zob. wyrok NSA z 7 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1008/18). Podstawą orzekania jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ w toku prowadzonego postępowania. Sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu, a wypełniając swoją funkcję bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ odpowiadają prawu (wyrok NSA z 11.01.2012 r., sygn. akt I FSK 447/11). Przepis art. 113 § 1 p.p.s.a. ma charakter porządkowy, gdyż określa jedynie moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 113). W rozpoznawanej sprawie rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odbyła się 22 maja 2026 r. i w tym dniu została zamknięta, natomiast Fundacja [...] dopiero w dniu 5 czerwca 2026 r. złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Zatem wniosek Fundacji jako spóźniony podlega odrzuceniu.