- prawa proceduralnego w zakresie orzekania przez skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa, przez co wypełniona została przesłanka,
- prawa proceduralnego w zakresie nie przeanalizowania w trybie art. 134 § 1 p.p.s.a. pod względem wymogu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przed wydaniem orzeczenia w niniejszej sprawie, a wynikające z postawionego zarzutu wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia upomnienia wymaganego przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji w której podstawą wszczęcia egzekucji jest decyzja administracyjna.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i cofnięcie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez uprawniony skład orzekający, który nie podlegał będzie wyłączeniu z orzekania.
2.4. Organ podatkowy nie skorzystał możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
2.5. Na rozprawie w dniu 2 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko. Pełnomocnik organu podatkowego pomimo prawidłowego zawiadomienia nie stawił się na rozprawie.
3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
3.1. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej (liczony zgodnie z art.177 § 3 p.p.s.a. od doręczenia pełnomocnikowi udzielającemu pomocy prawnej z urzędu zawiadomienia o jego wyznaczeniu) upływał w tej sprawie 4 maja 2023 r. Po tej dacie nie można już skutecznie uzupełniać podstaw kasacyjnych, a jedynie można uzupełnić uzasadnienie podstaw kasacyjnych (art. 183 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.). Ponadto w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skargę kasacyjną musi sporządzić jedna z osób wskazanych w art. 175 § 1 lub § 3 p.p.s.a. Ten sam warunek należy zatem odnieść do pism uzupełniających środek odwoławczy. Strona, nie będąca żadną z osób wymienionych w art. 175 § 2-2a p.p.s.a. nie może samodzielnie jej sporządzić, a sporządzona przez nią samodzielnie skarga kasacyjna podlegałyby odrzuceniu (art.178 p.p.s.a.). Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie może uznać za skuteczne złożenie nowego zarzutu w piśmie sporządzonym osobiście przez stronę skarżącą zarówno z uwagi na to, że nie wykazała ona uprawnienia do jej sporządzenia (nie wykazała, że jest sędzią, prokuratorem, notariuszem, radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych), jak i z tego powodu, że zarzut ten został zgłoszony po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wynikającym z art. 177 § 1 i § 3 p.p.s.a.. Także z powodu niezachowania terminu z art. 177 § 3 p.p.s.a. nie są skuteczne zarzuty podniesione w piśmie pełnomocnika strony z 7 lipca 2023 r.
3.2. Wprawdzie zarzut naruszenia art.183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. został zgłoszony po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, to jednak Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest z urzędu zbadać przed przystąpieniem do rozpoznania skargi kasacyjnej, czy nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania (art.183 § 1 p.p.s.a.). Badanie w tym zakresie nie doprowadziło do stwierdzenia nieważności postępowania. Sąd zauważa, że w składzie sądu pierwszej instancji orzekali sędziowie Dariusz Czarkowski i Konrad Aromiński. Pierwszy z nich został powołany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na stanowisko sędziego WSA w Warszawie 26 maja 2020 r. na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr 350/2019 z 21 marca 2019 r. Konrad Aromiński został powołany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na stanowisko sędziego WSA w Warszawie 3 listopada 2022 r. na podstawie uchwały nr 672/2022 z 13 lipca 2022 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażanym zresztą już wcześniej przez ten sąd (por. wyroki NSA z 15 listopada 2023 r., I FSK 2040/22 z 10 grudnia 2024 r., II GSK 836/24; z 10 lutego 2026 r., II FSK 221/25; z 19 marca 2025 r., II FSK 2155/23) uprawnienia do orzekania w składach sądu administracyjnego wynikają z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym lub delegacji do orzekania w określonym sądzie. Przez akt powołania osoba staje się sędzią i jest uprawniona do orzekania. Akt powołania jest aktem kształtującym status sędziego - osoba powołana przez Prezydenta RP jest uprawniona do orzekania w określonym sądzie (postanowienie NSA z 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1543/07). Brak jest podstaw do stwierdzenia, że sędzia/asesor został powołany w sposób sprzeczny z przepisami prawa, jedynie przez okoliczność powołania sędziego na wniosek tzw. nowej KRS. Polski sąd administracyjny jest sądem unijnym z wszelkimi tego stwierdzenia konsekwencjami. Nieważność postępowania z powodu sprzecznego z prawem składu sądu orzekającego zachodzi w każdym wypadku, gdy skład ten był sprzeczny z przepisami prawa (por. uchwała SN z 18 grudnia 1968 r., III CZP 119/68, OSP 1970/1, poz. 4, z glosą W. Berutowicza). Wymienia się tutaj m.in. kwestie takie jak nieprawidłowy skład sądu (np. jedno lub trzyosobowy), czy brak podpisów wszystkich członków składu orzekającego pod sentencją wyroku. Przy czym w pojęciu "skład sądu" mieści się także i to, czy w składzie orzekającym bierze udział uprawniony sędzia. Samodzielną przesłanką wyłączenia sędziego/asesora nie może być wyłącznie wadliwość procesu powoływania sędziego, ale musi ponadto wystąpić konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Oznacza to konieczność indywidualnego podejścia do orzeczeń wydawanych przez sędziów powołanych do sądów powszechnych lub administracyjnych, a także do kwestii związanych z ich wyłączeniem (zob. też zdanie odrębne Sędziego Krzysztofa Wojtyczka do wyroku ETPC z 3 lutego 2022 r. A. Sp. z o.o. przeciwko Polsce). Tym samym nie do zaakceptowania jest interpretacja, w myśl której sędzia/asesor powołany na wniosek tzw. nowej KRS nie posiada in genere przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej rozpoznawanej przez niego sprawie. Nie stanowi wystarczających podstaw do uznania, że sędzia/asesor został powołany w sposób sprzeczny z przepisami prawa, jedynie okoliczność powołania go na wniosek tzw. nowej KRS. Okoliczność ta nie opiera się bowiem na wnioskach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego/asesora co do jego bezstronności i niezawisłości. Wątpliwości w tym zakresie muszą mieć bowiem charakter realny, a nie potencjalny. W tym przypadku nie stwierdzono, aby sędziowie ci byli stronniczy, nie ma także oznak, że orzekali w sposób wskazujący na ich zależność od władzy wykonawczej. Przedstawione powyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 9 lipca 2020 r. V. versus L., C-272/19 (ECLI:EU:C:2020:535), Trybunał w § 54 wskazał, że: "co się tyczy warunków mianowania sędziego orzekającego w sądzie odsyłającym, należy na wstępie przypomnieć, że sam fakt, iż władze ustawodawcze lub wykonawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków (zob. podobnie wyrok z 19 listopada 2019 r., A.K. i in. (...), C-585/18, C-624/18 i C-625/18, EU:C:2019:982, § 133 i przytoczone tam orzecznictwo)." Konkludując fragment uzasadnienia dotyczący niezawisłości sądów państw członkowskich, jako istotnego elementu państwa prawa, TSUE w § 56 stwierdził, że " (...) Niezawisłość sądu krajowego powinna bowiem, również pod kątem warunków, w jakich dochodzi do mianowania jego członków, być oceniana z uwzględnieniem wszystkich istotnych czynników.".
3.3. Nie ma także racji skarżąca wskazując na istnienie ustawowej przesłanki wyłączenia sędziego Dariusza Czarkowskiego z uwagi na zatrudnienie go przed powołaniem na stanowisko sędziowskie w Izbie Administracji Skarbowej (wcześniej Izbie Skarbowej) w Warszawie na stanowisku radcy prawnego. Stosownie do art. 18 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach, w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą. Podstawy wyłączenia nie stanowi zatem świadczenie usług prawnych na rzecz jednej ze stron lub jakiejkolwiek innych usług, jeżeli nie były one w jakikolwiek sposób związane z rozpoznawaną z udziałem tego sędziego sprawą. W orzecznictwie podkreśla się, że przyczyna wyłączenia sędziego z mocy ustawy, wskazana w art. 18 § 1 pkt 4 p.p.s.a., musiałaby (w świetle § 1 ww. artykułu) zaistnieć na gruncie niniejszej sprawy w znaczeniu materialnoprawnym, to jest w zakresie stosunku administracyjno-prawnego skonkretyzowanego w decyzji zaskarżonej do sądu pierwszej instancji. Innymi słowy wskazany sędzia musiałby wcześniej być pełnomocnikiem strony w sprawie przedmiotowej interpretacji, sporządzać opinię prawną dotyczącą tej sprawy, przygotowywać pisma procesowe w tej sprawie. Sam fakt świadczenia przez sędziego w przeszłości usług prawnych na rzecz organu (reprezentowania go w roli radcy prawnego) nie świadczy o braku obiektywizmu. Skarżący musiałby wykazać, że stosunek sędziego do niniejszej sprawy był determinowany jego przeszłością zawodową wskazując przykładowo, że będąc pełnomocnikiem organu prezentował w analogicznych sprawach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2008 r., I FSK 1570/08, postanowienie NSA z 7 stycznia 2015 r., II OSK 1395/13). Strona skarżąca w tej sprawie nie wykazała, że Dariusz Czarkowski świadczył jakiekolwiek usługi prawne na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie związane z tą konkretną sprawą skarżącej, dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji określającej zobowiązanie skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r.
3.4. Z powodów wskazanych w punktach 3.2 i 3.3 niezasadny jest zarzut naruszenia art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, bowiem nie naruszono prawa skarżącej do niezależnego sądu ustanowionego ustawą.
3.5. Nie ma także racji strona skarżąca, że doszło do naruszenia art. 70 § 4 o.p. w związku z naruszeniem art. 26 § 5 pkt 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że skarżącej doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z wynagrodzenia za pracę. Znajduje to potwierdzenie w materiale dowodowym. Skarżąca zdaje się nie zauważać, że postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone, zostało wszczęte na podstawie innego tytułu wykonawczego (z 9 grudnia 2020 r. - postanowienie k.133 akt sądowych). Natomiast przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło na podstawie wcześniejszego tytułu wykonawczego z 19 marca 2018 r. nr [...], obejmującego należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2012-2015 (k. 60 akt podatkowych), wystawionego na podstawie zeznania podatkowego. Tytuł ten doręczono dorosłemu domownikowi skarżącej M. J., co zaznaczono na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 63 akt administracyjnych). Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie zaznaczono na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że przesyłkę odebrał adresat. Z akt sprawy wynika, że osoba, która odebrała adresowaną do strony przesyłkę zawierającą zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę mieszkała od połowy 2015 r. pod tym adresem, co skarżąca, zajmując się wychowaniem syna O. J. (dziecka skarżącej i M. J.) w miejscu jego zamieszkania (wynika to z zeznań M. J., złożonych 20 maja 2019 r. w postępowaniu podatkowym). Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem uznał, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, a decyzja ostateczna została wydana przed upływem tego terminu. Nie znajdują potwierdzenia twierdzenia skarżącej (pismo z 13 czerwca 2023 r.), że przesyłka została wydana jej małoletniemu synowi, odbiorca przesyłki potwierdził bowiem jej odbiór czytelnym podpisem, zawierającym imię (M.) i nazwisko (J.). Syn skarżącej ma wprawdzie takie samo nazwisko (J.), ale inne imię – O. Odbiorcą przesyłki była zatem niewątpliwie osoba pełnoletnia, zamieszkująca razem ze skarżącą, wspólnie wychowująca z nią małoletniego syna. Doręczenie zawiadomienia było zatem prawidłowe w świetle art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 43 k.p.a.
Zauważyć należy, że art. 70 § 4 o.p. daje możliwość wielokrotnego przerywania terminu biegu przedawnienia poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany zostanie zawiadomiony (potwierdza to uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 czerwca 2021 r., P 26/10, OTK-A 2011/5/43). Organ mógł zatem wystawiać kolejne tytułu wykonawcze , a na ich podstawie organ egzekucyjny stosować kolejne środki egzekucyjne , zwłaszcza że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. zobowiązany jest do egzekwowania zaległości podatkowych. Ewentualna wadliwość nie skutkowała uchyleniem skutków czynność dokonanych prawidłowo. Tym samym późniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na wadliwość doręczenia decyzji, z której należność miała być egzekwowana na podstawie kolejnego tytułu wykonawczego nie spowodowała, że skutek prawidłowo dokonanego w 2018 r. zajęcia egzekucyjnego (przerwanie biegu terminu przedawnienia) należało uznać za niebyły.
Nie jest zatem także trafny zarzut naruszenia art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, skoro skarżącą upatruje naruszenia tego przepisu w wadliwym doręczeniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z wynagrodzenia za pracę.
3.6 Z tych powodów na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało oddalić skargę kasacyjną.
|s. WSA (del.) Renata |s. NSA Małgorzata |s. NSA Aleksandra |
|Kantecka |Wolf-Kalamala |Wrzesińska-Nowacka |