Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem o sygn. akt I SA/Kr 300/25 z dnia 25 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odrzucił skargę G. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: "DIAS") z dnia 25 lutego 2025 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w świetle wymogów z art. 54 § 1a zd. 1 p.p.s.a. brak było podstaw do uznania, że Skarżąca skutecznie wniosła skargę do sądu administracyjnego, skoro nie nastąpiło to za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP), lecz przez platformę e-Doręczenia. Według Sądu w chwili obecnej jedyną drogą skutecznego wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego jest wniesienie jej za pośrednictwem platformy ePUAP.
Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1.1. art. 54 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 210 § 1 pkt 4 i 6 oraz art. 210 § 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.; dalej: "O.p.") poprzez zaakceptowanie sytuacji, w której DIAS błędnie pouczył stronę co do form wniesienia skargi do sądu administracyjnego, co skutkowało wniesieniem skargi za pośrednictwem systemu e-Doręczenia, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało odrzuceniem skargi;
1.2. art. 54 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 17 oraz art. 16 ust. 1a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1557 ze zm.; dalej: "ustawa o informatyzacji") oraz w zw. z art. 147 ust. 2 i art. 155 ust. 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1045 ze zm.; dalej: "UoDE") oraz § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1003), w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez bezzasadne odrzucenie skargi z przyczyn formalnych;
1.3. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz art. 156 i 157 UoDE poprzez odrzucenie Skargi z uwagi na brak wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych skargi w sytuacji, gdy skarga złożona przez Spółkę została doręczona do DIAS, a następnie do WSA w Krakowie i mogła otrzymać należyty bieg, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało odrzuceniem skargi i skutkowało zamknięciem drogi do rozpoznania merytorycznego sporu zawisłego między Spółką a DIAS;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
2.1. art. 147 ust. 2 oraz 156 i 157 ust. 1 UoDE w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że skoro doręczenie do dnia 31 grudnia 2025 r. korespondencji przez użytkownika posiadającego adres elektroniczny w systemie ePUAP do podmiotu publicznego, który posiada aktywną skrzynkę podawczą w tym systemie, jest równoważne z doręczeniem za pośrednictwem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (tzw. e-Doręczenia) to doręczenie za pośrednictwem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (tzw. e-Doręczenia) jest równoznaczne z doręczeniem korespondencji przez użytkownika posiadającego adres elektroniczny w systemie ePUAP do podmiotu publicznego, który posiada aktywną skrzynkę podawczą w tym systemie, co prowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, że odebranie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego (tu: skrzynkę organu na e-Doręczenia, z którą zintegrowano doręczenie) nie skutkuje doręczeniem tego dokumentu z chwilą wystawienia urzędowego poświadczenia odbioru, co skutkowało tym, że skarga spełniająca wszelkie wymogi prawne wniesiona za pośrednictwem system e-Doręczenia nie otrzymała biegu i nie podlegała rozpatrzeniu przez WSA w Krakowie;
2.2. art. 54 § 1a p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię pojęcia "elektronicznej skrzynki podawczej" w zw. z art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji, gdyż w przedmiotowej sprawie zasadne jest zastosowanie wykładni rozszerzającej i w konsekwencji objęcie pojęciem "elektronicznej skrzynki podawczej organu" również jego "skrzynki doręczeń" w rozumieniu UoDE;
2.3. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: "Konstytucja");
2.4. naruszenie wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej zasady zaufania (lojalności państwa wobec obywatela), co skutkowało pozbawieniem Skarżącego prawa do sądu.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie nie ma konieczności przeprowadzania rozprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 182 § 1 p.p.s.a. i rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi, wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powołanej wyżej ustawy, które niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i od którego z uwagi na podaną w nim podstawę prawną, zgodnie z art. 173 § 1 tej ustawy, przysługuje skarga kasacyjna. Dokonując oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy w pierwszej kolejności odnotować, że zasadnie w niej zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 54 § 1a p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 – 5a wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przepis ten nawiązuje do przesłanek dopuszczalności zaskarżenia w węższym znaczeniu (sensu stricto) i w tym węższym znaczeniu przez "dopuszczalność skargi" należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, tzn. określenie, od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, tzn. określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. W orzecznictwie przyjmuje się, że "niedopuszczalność skargi z innych przyczyn" wystąpi w szczególności, gdy skarga zostanie wniesiona na akt administracyjny, który nie został skutecznie doręczony stronom lub, gdy została wniesiona przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego (tak m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2477/20 oraz z 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 157/09, publ. CBOSA). Do przesłanek merytorycznych, których brak skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie należy natomiast przewidziany w art. 54 § 1 p.p.s.a. tryb wniesienia skargi do sądu administracyjnego "za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi" oraz wynikający z § 1a tego przepisu wymóg wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego "do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Zachowanie trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego zaliczane jest w literaturze przedmiotu do wymagań formalnych (tak m.in. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, s. 436-438). Za zaliczeniem trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego do wymagań formalnych przemawia treść art. 53 § 4 p.p.s.a. W piśmiennictwie prezentowane jest także stanowisko, że wniesienie pisma (w tym również skargi) w formie dokumentu elektronicznego z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej sądu lub organu administracyjnego powinno spotkać się ze stosowną reakcją sprowadzającą się do poinformowania podmiotu wnoszącego pismo o wadliwości takiego działania i o konieczności wniesienia pisma (w tym również skargi) w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej sądu lub organu administracyjnego (tak m.in. Pietrasz Piotr, Informatyzacja postępowania sądowoadministracyjnego [nowe rozwiązania]; publ. ZNSA z 2014 r., nr 5, str. 30 – 31). Zastosowanie tego trybu, przy braku innych przeszkód formalnych, staje się bezprzedmiotowe, w sytuacji, w której organ, za pośrednictwem którego złożono skargę w postaci elektronicznej, przekazał ją sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania, zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. W niniejszym przypadku Skarżąca zasadne podnosił, że nie był odpowiednio informowany przez instytucje państwowe, takie jak organ administracyjny i Sąd co do prawidłowości wniesienia środka zaskarżenia. W zakresie tym należało podnieść przede wszystkim, że doręczone Skarżącej pouczenie nie precyzowało jednoznacznie, jakie wymogi odnoszą się do elektronicznego sposobu złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że ewentualne niejasności w tym względzie były możliwe do skorygowania na dalszym etapie, np. poprzez wezwanie do usunięcia braków formalnych w odpowiednim terminie. Taka możliwość nie została jednak wykorzystana co stoi w sprzeczności z wyżej przywołanym poglądem akceptowanym powszechnie w doktrynie, że organ powinien przynajmniej poinformować skarżącego o nieprawidłowości złożenia skargi, tak, aby ten mógł naprawić swój błąd. Brak stosownych informacji w tym względzie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy postrzegać jako nieprawidłowości w działaniach podejmowanych przez organ i Sąd pierwszej instancji.