Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 20 września 2022 r., III SA/Wa 1006/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę U.sp. z o.o. z siedzibą w W.(zwanej dalej Skarżącą) i uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 18 lutego 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że we wniosku Skarżąca wskazała, iż zajmuje się transportem towarów. Świadczy usługi na podstawie umów zawieranych z klientami, w których zawarte są zasady dotyczące kar umownych oraz odszkodowań związanych z niedotrzymaniem warunków umowy. Realizację zleceń Skarżąca zleca podwykonawcom - firmom transportowym. W trakcie przewozów zdarza się, że przesyłki zostają uszkodzone/zniszczone/ skradzione, lub ich dostarczenie jest opóźniane z winy podwykonawcy. Mimo, że wtedy szkoda nie jest spowodowana przez Skarżącą - według aktualnych uregulowań to Skarżąca jest odpowiedzialna.
Skarżąca zapytała, czy kwoty wypłacone przez nią na rzecz klientów tytułem odszkodowań za szkody powstałe z tytułu utraty przesyłki, jej uszkodzenia bądź z tytułu opóźnienia w dostarczeniu towarów mogą stanowić dla Skarżącej koszty uzyskania przychodów na gruncie ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1800 ze zm. – zwanej dalej: u.p.d.o.p.)?
Skarżąca spółka uważa, że zapłacone przez nią na rzecz klientów środki pieniężne w związku z takimi szkodami mogą stanowić koszty uzyskania przychodów. Skarżąca nigdy nie będzie w stanie całkowicie wyeliminować ryzyka konieczności zapłaty kar umownych, czy roszczeń z tytułu zgłaszanych przez klientów reklamacji. Występowanie określonych nieprawidłowości jest zjawiskiem typowym i nieuchronnym dla branży logistycznej i nie jest następstwem niedochowania przez Skarżącą należytej staranności przy wykonywaniu powierzonych czynności. Obowiązek umowny do zapłaty kar na rzecz klientów z tytułu opóźnień w transporcie, zaginięcia towaru lub braku towaru w dostawie jest standardem przy wykonywaniu tego typu usług. Konieczność zapłaty przez Skarżącą na rzecz kontrahentów kar umownych ma na celu nie tylko wywiązanie się z postanowień umownych. W szerszym kontekście regulowanie kar umownych oraz roszczeń z tytułu zgłaszanych reklamacji, spowodowanych okolicznościami, na które Skarżąca nie ma wpływu, prowadzi do utrwalenia wizerunku Skarżącej jako solidnego kontrahenta. W dalszej perspektywie regulowanie przez Skarżącą kar umownych, czy zasadnych roszczeń reklamacyjnych prowadzi więc do wzmocnienia pozycji Skarżącej w relacjach z klientami, a w konsekwencji służy uzyskaniu przychodu jak i zabezpieczeniu jego źródeł. Rzetelna i szybka realizacja uzasadnionych roszczeń wpływa na podnoszenie wiarygodności Skarżącej, służy utrzymaniu bazy klientów i w konsekwencji przyczynia się do generowania przez Skarżącą przychodów dzięki uzyskiwaniu nowych zleceń. Zdaniem Skarżącej zapłacone kwoty kar umownych na rzecz kontrahentów pozostają w związku z uzyskiwanymi przychodami, nie zostały wyłączone przez ustawodawcę z kosztów podatkowych, a ich charakter nie wpisuje się w art. 16 ust. 1 ust. 22 u.p.d.o.p.
Organ interpretacyjny nie zgodził się z tym i wskazał, że art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. odnosi się do ogólnej kategorii odszkodowań i kar umownych. Ponieważ przepis nie precyzuje o jakie odszkodowania, czy kary umowne chodzi to należy rozumieć tu wszelkie odszkodowania i kary umowne. Bez znaczenia, czy są skutkiem szkody powstałej w następstwie winy zobowiązanego, czy też szkody, na powstanie której nie miał on wpływu.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę wskazał, iż ustawodawca w art. 16 ust.1 pkt. 22 u.p.d.o.p. zdefiniował rodzaje kar umownych i odszkodowań, które należy wyłączyć z kosztów podatkowych. W katalogu zawartym w przepisie nie wymieniono przypadku niezawinionej utraty przesyłki, uszkodzeń przesyłki przez podwykonawców oraz nieterminowego wykonania usług, z tego względu dane zdarzenia należy rozpatrzyć w oparciu o spełnienie ogólnych zasad kosztów uzyskania przychodu. Uchybienia podwykonawców nie oznaczają wad usług świadczących przez Skarżącą, wykonywanych z należytą starannością. W związku z tym, zdaniem sądu, wypłacane kontrahentom kary umowne i roszczenia reklamacyjne nie mają charakteru kar umownych, czy odszkodowań z tytułu wad wykonanych usług. Sąd odnosząc się do sytuacji dotyczącej kradzieży towaru wskazał, iż art. 16 ust. 1 pkt. 22 u.p.d.o.p. nie obejmuje strat wynikających z niewykonania zobowiązania, np. z powodu niezawinionej utraty przesyłki, spowodowanej przykładowo kradzieżami (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2018 r., II FSK 3420/16 oraz z dnia 28 stycznia 2015 r.,II FSK 3197/12). Niezawinione przez Skarżącą opóźnienie w dostarczeniu towaru dotyczy nieterminowego wykonania prac, a nie nienależytego wykonania. W związku z tym, że kara z tytułu nieterminowego wykonania usługi nie została wprost wskazana w art. 16 u.p.d.o.p. - zaliczenie wydatku do kosztów uzyskania przychodów wymaga jedynie analizy przesłanek z art. 15 u.p.d.o.p., które Skarżąca spółka spełniła. Sąd zaznaczył, że organ ponownie rozpatrując sprawę poza zastosowaniem się do wykładni przepisów przedstawionej przez Sąd powinien wezwać do uzupełnienia wniosku Skarżącej o wyjaśnienie kwestii ubezpieczenia realizowanych usług przewozowych, faktycznych źródeł płatności za szkody i opóźnienia, rozliczania ewentualnych zwrotów z polisy jako przychodów spółki, a także rozliczania potencjalnych kosztów polisy związanej z prowadzoną działalnością. Dopiero po uwzględnieniu powyższych kwestii możliwe jest wydanie zupełnej interpretacji prawa podatkowego uwzględniającej zasadnicze stanowisko Sądu co do wykładni art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p.