Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 5 października 2022 r., I SA/Lu 269/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę X. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w Z. (dalej: Spółka) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 24 marca 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Spółka jest firmą deweloperską, aktualnie realizuje budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażami podziemnymi. W dniu 1 lutego 2020 r. zawarła umowę o roboty budowlane z generalnym wykonawcą. Część robót budowlanych wykonawca wykonywał przy pomocy podwykonawców, z którymi zawierał umowy. Podwykonawcy byli zgłaszani Spółce zgodnie z art. 647¹ § 1 k.c. Za wykonane prace budowlane wykonawca wystawiał Spółce faktury, które zostały przez nią zapłacone. Pomimo zapłacenia wynagrodzenia wykonawcy, nie dokonał on dalszej zapłaty wynagrodzenia na rzecz swoich podwykonawców. Do Spółki zwrócili się podwykonawcy wykonawcy, przedstawiając wezwania do solidarnej zapłaty zaległych płatności od wykonawcy na podstawie art. 647¹ k.c. Spółka dokonała zaległych płatności należnych podwykonawcom od wykonawcy na podstawie otrzymanych od nich wezwań lub zawartego z nimi porozumienia.
Spółka we wniosku o wydanie interpretacji zapytała, czy jest możliwość zaliczenia w ciężar kosztów podatkowych kwot zobowiązań zapłaconych podwykonawcom generalnego wykonawcy w związku z solidarną odpowiedzialnością na podstawie art. 647¹ k.c.?
Zdaniem organu brakuje wymogu definitywności wydatku. Spółka jest jednym z wielu dłużników solidarnych i może żądać zwrotu tego świadczenia od pozostałych dłużników - przysługuje jej regres. Skoro Spółce przysługuje regres – wydatek nie jest kosztem – nie jest bowiem definitywny. Ponadto, zdaniem organu, odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawcy ma charakter gwarancyjny.
3. W ocenie Sądu pierwszej instancji Spółka prawidłowo wywodzi, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku doszło do poniesienia kosztów uzyskania przychodów. Zapłata wynagrodzenia podwykonawcy jest działaniem racjonalnym Spółki i umożliwia zabezpieczenie źródła jej przychodu (dalszą realizację inwestycji, której sprzedaż stanowi źródło przychodu), a w innych sytuacjach – pomniejszenie straty (niepowiększanie zobowiązania o odsetki za opóźnienie w zapłacie i koszty sądowe). W konsekwencji zapłata wynagrodzenia dla podwykonawcy jest kosztem odmiennym od zapłaty wynagrodzenia za realizację umowy – wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Odmienne są również przesłanki zapłaty tego wynagrodzenia. Nie należy do nich ziszczenie się przesłanek jego zapłaty, wskazanych w umowie łączącej Spółkę z wykonawcą.
Według Sądu pierwszej instancji trafny jest też zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1800 ze zm. - dalej: u.p.d.o.p.). Jakkolwiek odpowiedzialność solidarna, o której mowa w art. 647¹ k.c. ma charakter gwarancyjny, to z pewnością nie jest gwarancją, o jakiej mowa w wyżej wskazanym przepisie podatkowym. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b) u.p.d.o.p. wyklucza uznanie za koszt wprost gwarancji, lecz już nie zobowiązań o charakterze gwarancyjnym. Pojęcie gwarancji nie jest zdefiniowane w ustawie podatkowej, jednak nie może być rozumiane inaczej, niż wynika to z przepisów prawa cywilnego, które ją wprost regulują. Gwarancja nie mieści w sobie przypadku wywiązania się przez inwestora z odpowiedzialności solidarnej względem podwykonawców.