W konsekwencji organ pozostawiając wniosek strony bez rozpatrzenia naruszył
art. 169 § 1 i 4 w zw. z art. 14h O.p., jak i zasadę legalizmu (art. 120 O.p.) oraz działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121§ 1 O.p.).
W skardze kasacyjnej pełnomocnik organu, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej zwana: p.p.s.a.), zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 14g § 1
w zw. z art. 14b § 1 i § 3 oraz w zw. z art. 14c § 1 w zw. z art. 169 § 1 i § 4
w zw. z art. 14h O.p. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowień organów obu instancji, będące konsekwencją błędnego uznania przez Sąd, że nie zaistniały przesłanki do wydania przez organ postanowienia w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji, podczas gdy prawidłowa ocena czynności podjętych przez organ winna skutkować oddaleniem skargi wobec braku naruszenia art. 14b § 1 i § 3 w zw. z art. 14c § 1 w zw. z art. 169 § 1 i § 4
w zw. z art. 14h O.p.;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 14g § 1 w zw. z art. 14b § 1 i § 3 oraz w zw. z art. 14c § 1 w zw. z art. 169 § 1 i § 4 w zw. z art. 14h O.p. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowień organów obu instancji, będące konsekwencją błędnego uznania przez Sąd, że organ nie zadał pytań doprecyzowujących stan faktyczny do czego był uprawniony, lecz zobowiązał stronę do dokonania interpretacji przepisów prawa pomijając, że to leży w jego gestii, a nie strony wnioskującej;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 169 § 1 i § 4
w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. poprzez uwzględnienie skargi
i uchylenie postanowień organów obu instancji, będące konsekwencją błędnego uznania przez Sąd, że organ wydając postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia naruszył art. 169 § 1 i § 4 w zw. z art. 14h O.p., jak również zasadę legalizmu (art. 120 O.p.) oraz działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.); w ocenie organu w zaskarżonym postanowieniu szczegółowo wyjaśniono wszelkie przesłanki będące podstawą wydania postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, nie doszło zatem do naruszenia art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p.
Dalej kasator nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji co do tego, że:
- organ wzywając do wskazania, czy prace polegające na wdrożeniu nowego systemu X są pracami rozwojowymi błędnie w wezwaniu wywodzi definicję tych prac z przesłanek zawartych w art. 16b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.p.;
- organ nie mógł żądać od wnioskodawcy, aby ten dokonał kwalifikacji prawnej zadeklarowanych faktów i to nie tylko kwalifikacji podatkowej, ale też według przepisów innych gałęzi prawa, o ile oczywiście uprzednia kwalifikacja według tych innych gałęzi jest konieczna dla odpowiedzi na pytanie ściśle podatkowe, to zaś oznacza, że wbrew twierdzeniom organu, brak było podstaw do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, podczas gdy stan faktyczny/ zdarzenie przyszłe przedstawiony we wniosku oraz jego uzupełnieniu nie spełniał wymogów określonych w art. 14b § 3 w zw. z art. 169 § 1 i § 2 w zw. z art. 14h O.p., zatem zasadne było wydanie postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.
W efekcie kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie tego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik spółki wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie wystąpiła.
Na wstępie należy wskazać, że analogiczny problem prawny, dotyczący oceny i rozstrzygnięcia, czy na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h O.p. można żądać od podatnika ubiegającego się o interpretację indywidualną, aby we własnym zakresie rozstrzygnął, czy podejmowane przez niego czynności stanowią działalność rozwojową, był już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Znalazło to wyraz m.in. w wyrokach z 13 stycznia 2022 r. sygn. II FSK 1333/21;
z 1 czerwca 2022 r. sygn. II FSK 1072/21; z 11 stycznia 2023 r. sygn. II FSK 873/22. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prawny w nich wyrażony i posłuży się argumentacją prezentowaną w ww. wyrokach w niezbędnym zakresie.
Przypomnieć trzeba, że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, uzupełnionym na wezwanie organu, spółka wskazała okoliczności faktyczne uzasadniające w jej opinii trafność oceny prawnej przedstawionego we wniosku zagadnienia. Mianowicie wnioskodawca uważa, że realizuje prace rozwojowe polegające na wdrożeniu nowego systemu X i ponosi ich koszty, a zatem spełnia warunki określone w art. 16b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.p. uprawniające do podatkowej amortyzacji tychże prac. Spółka w istocie oczekuje od organu potwierdzenia zasadności tego stanowiska oraz dokonania wykładni oraz oceny prawnej co do sposobu zastosowania ewentualnie także innych przepisów prawa materialnego na tle opisanego we wniosku oraz piśmie uzupełniającym stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego.
Stosownie do art. 14b § 3 O.p. składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Zgodnie z art. 14h O.p. w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio m.in. przepisy art. 169 § 1-2 i 4 O.p., a także przepisy rozdziału 6 działu IV tej ustawy.
Na podstawie art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
Postępowanie w sprawach z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zasadniczo różni się od postępowania podatkowego. W szczególności organ interpretacyjny nie jest zobowiązany do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W razie wątpliwości wzywa wnioskodawcę do uszczegółowienia stanu faktycznego, ale tylko w sytuacji, gdy podany stan faktyczny uniemożliwia odpowiedź na pytanie zawarte we wniosku
o wydanie interpretacji. W sprawach interpretacyjnych wymóg wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego realizuje się poprzez podanie we wniosku wszystkich jego elementów istotnych z punktu widzenia możliwości oceny stanowiska wnioskodawcy. Uzupełnienie takiego wniosku na żądanie organu może więc dotyczyć jedynie takich elementów, bez których nie jest możliwa ocena, czy stanowisko przedstawione we wniosku i ocena prawna są prawidłowe, czy nieprawidłowe. Wówczas w kierowanym do wnioskodawcy wezwaniu organ powinien wskazać braki uniemożliwiające wydanie interpretacji indywidualnej i wymagające uzupełnienia. Interpretacja ma bowiem na celu pozyskanie stanowiska organu odnośnie rozumienia konkretnych przepisów prawa podatkowego na tle stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego przedstawionego przez wnioskodawcę, a nie ustalanego przez organ.
W tej sprawie trafnie zauważył Sąd I instancji, że organ wzywał skarżącą
w szczególności do wskazania czy prace polegające na wdrożeniu nowego systemu X są pracami rozwojowymi. W istocie organ oczekiwał więc odpowiedzi na pytanie, które organowi zadała spółka, przedstawiając własne stanowisko co do tej kwestii, zgodnie z art. 14b § 3 O.p. Co więcej, organ wzywając podatnika do uzupełnienia wniosku na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h O.p., domagał się
w rzeczywistości takiego uzupełnienia stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego (wskazania czy prace polegające na wdrożeniu nowego systemu X są pracami rozwojowymi), żeby kwestia tejże oceny stała się elementem owego stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego.
Oczywiście organ interpretacyjny ma prawo zastosować art. 169 § 1 O.p.
w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących stanu faktycznego przedstawionego przez podatnika we wniosku o wydanie interpretacji bądź też zakresu tego stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego. Jednakże w tej sprawie podatnik wyraźnie wskazał w odpowiedzi na wezwanie wystosowane w trybie art. 169 § 1
w zw. z art. 14h O.p., że oczekuje od organu interpretacyjnego odpowiedzi na pytanie, czy spółka będzie uprawniona do amortyzacji prac polegających na wdrożeniu nowego systemu X zgodnie z art. 16b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.p.
w sytuacji, gdy – jej zdaniem - są to prace rozwojowe zdefiniowane w art. 4a pkt 28 tej ustawy oraz art. 4 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Spółka wyjaśniła przy tym, że wnioskując o wydanie interpretacji indywidualnej zmierza w istocie do ustalenia, jakie skutki podatkowe powinna rozpoznać, bo ma wątpliwości czy dobrze interpretuje art. 16b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.p., tj.: oczekuje potwierdzenia czy działania opisane we wniosku są pracami rozwojowymi oraz czy spółka prawidłowo rozumie inne pojęcia, do których odwołuje się art. 16b ust. 2 pkt 3 ustawy.
W tej sytuacji organ interpretacyjny powinien dokonać wykładni pojęcia użytego w ww. przepisie prawa podatkowego oraz oceny możliwości zastosowania owego przepisu na tle stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego przedstawionego przez podatnika; dokonać oceny prawnej stanowiska podatnika. Brak jest natomiast podstaw do przerzucania przez organ interpretacyjny na podatnika ciężaru dokonania oceny prawnej stanowiska podatnika na tle przedstawionego przez niego stanu faktycznego.
W tym stanie rzeczy Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że organ nie mógł żądać od wnioskodawcy, aby sam dokonał kwalifikacji prawnej zadeklarowanych faktów i to nie tylko kwalifikacji podatkowej, ale też według przepisów innych gałęzi prawa, o ile oczywiście uprzednia kwalifikacja według tych innych gałęzi jest konieczna dla odpowiedzi na pytanie ściśle podatkowe. W konsekwencji brak było podstaw do wydania postanowienia o pozostawieniu wniosku spółki bez rozpatrzenia. Dokonana przez organ interpretacyjny analiza wniosku o wydanie interpretacji, uzupełnionego w trybie art. 169 § 1 O.p., doprowadziła do błędnej konkluzji. Wezwanie do sprecyzowania wniosku nie mogło prowadzić do żądania, aby to sam wnioskodawca przesądził rzeczoną kwestię, o którą wprost zapytał, lecz jedynie do sprecyzowania danych faktycznych dotyczących prowadzonej działalności (rozwojowej), niezbędnych do ich oceny w kontekście definicji owej działalności. Następnie na gruncie obowiązujących przepisów należało ocenić ten rodzaj działalności, a pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia dopuszczalne byłoby tylko
w przypadku, jeśli wnioskodawca nie przedstawiłby wystarczających okoliczności faktycznych do takiej oceny. Skoro skarżąca opisała swoją działalność przez pryzmat cech działalności rozwojowej, to organ miał obowiązek udzielenia odpowiedzi na przedstawioną wątpliwość. Takiej oceny jednak nie dokonał, co stanowi naruszenia art. 14b § 3 O.p. To właśnie aspekt wykonywania przez skarżącą działalności rozwojowej wymaga w rozpatrywanej sprawie interpretacji. Nie może on zatem zostać uznany jako element stanu faktycznego, którego podanie obciąża wnioskodawcę jako podatnika. Z tego powodu zarzuty i argumentacja skargi kasacyjnej nie podważają oceny Sądu I instancji.
Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie organ interpretacyjny był zobowiązany do oceny stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego i udzielenia odpowiedzi merytorycznej dotyczącej wątpliwości prawnych skarżącej. W trybie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h O.p. nie można żądać od podatnika ubiegającego się o interpretację indywidualną, aby we własnym zakresie rozstrzygnął, czy podejmowane przez niego czynności stanowią działalność rozwojową. Prawidłowo dostrzegł to Sąd I instancji i w związku z tym zasadnie uchylił postanowienia wydane przez organ w obydwu instancjach w przedmiocie pozostawienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej bez rozpatrzenia.
W konsekwencji zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 14g § 1 w zw. z art. 14b § 1 i § 3 oraz
w zw. z art. 14c § 1 w zw. z art. 169 § 1 i § 4 w zw. z art. 14h O.p. – okazały się niezasadne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie
art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.