Uzasadnienie
1.1. Wyrokiem z 15 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 661/21, w sprawie ze skargi K. P. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: "Dyrektor IAS", "DIAS" lub "organ odwoławczy") z dnia 16 kwietnia 2021 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. oraz odsetek za zwłokę od niezapłaconych w terminie płatności zaliczek na podatek za 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia została zamieszczona w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (dostępnej pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
1.2. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. DIAS ustalił, że Skarżący w 2016 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie m. in. sprzedaży samochodów, będąc czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Skarżący dokonywał zakupu samochodów na terenie m.in. Niemiec, które następnie sprzedawał swoim kontrahentom. Organ I instancji stwierdził, że strona m.in. zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 449.458,27 zł, poprzez: dwukrotne ujęcie tego samego wydatku, ujęcie wydatków niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, ujęcie korekt faktur dokumentujących zwrot towaru wystawionych przez inną spółkę oraz ujęcie zakupu samochodów na podstawie nierzetelnych dowodów. W związku z tym organ I instancji stwierdził nierzetelność podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Ponadto organ wskazał, że w sprawie odstąpiono od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania z uwagi na to, że dochód został ustalony na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę, jak i zgromadzonych w toku postępowania. W związku z tym przychód ustalono na kwotę 812.050,66 zł, zaś koszty uzyskania przychodu na kwotę 414.749,05 zł. Na podstawie tych danych organ I instancji określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. w kwocie 100.276,00 zł oraz odsetki w łącznej kwocie 2.903,00 zł. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania stwierdził, że strona niezasadnie ujęła w podatkowej księdze przychodów i rozchodów za 2016 r., jako koszty uzyskania przychodów kwotę 440.208,45 zł w związku z zakupem 32 samochodów osobowych od obywateli Niemiec. W toku postępowania stwierdzono, że umowy zawarte w związku z zakupem tych samochodów nie dokumentowały rzeczywistego przebiegu transakcji. W jednej umowie sprzedawcą był podmiot fikcyjny, w pozostałych zaś albo sprzedawcy nie byli właścicielami aut, albo zbywali je na rzecz innych podmiotów niż Skarżący. W ocenie organu wskazane umowy nie potwierdzały w wystarczającym stopniu, że doszło do transakcji, których wartości zostały ujęte w księdze przychodów. Ustaleń tych organ dokonał z pomocą organów podatkowych z Niemiec. W trakcie postępowania Skarżący wyjaśniał, że samochody nabywał od komisów samochodowych na terenie Niemiec, co jego zdaniem uzasadniało dlaczego w umowach wskazani byli różni nabywcy. Ponadto podnosił, że prawo niemieckie nie zezwala na legitymowanie osób sprzedających ze względu na ochronę danych osobowych, co uniemożliwiło mu wnikliwe sprawdzenie od kogo samochody są kupowane. Organ odwoławczy tego rodzaju wyjaśnienia uznał za niewystarczające, a także podzielił ustalenia organu I instancji. Ponadto uznał, że strona nieprawidłowo ustaliła także wartość samochodów w systemie VAT-marża. Ostatecznie organ uznał, że wysokość kosztów uzyskania przychodów poniesionych przez stronę w 2016 r. stanowi ogółem kwotę 422.432,43 zł, a nie kwotę 414 749,05 zł przyjętą przez organ I instancji. Jednocześnie wskazał, że księga przychodów i rozchodów prowadzona przez podatnika jest nierzetelna, gdyż zawarte w niej wpisy opierają się na dokumentacji, która nie odzwierciedla prawidłowo przebiegu transakcji.
2.1. Od powyższej decyzji DIAS strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie:
1. art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), polegające na pobieżnym i mało wnikliwym rozpatrzeniu materiału dowodowego, znajdującego się w sprawie i ustaleniu, że skarżący jako nabywca pojazdów nie udokumentował w sposób należyty i wystarczający faktu poniesienia kosztów ich nabycia, a co za tym idzie wskazał nieprawidłową podstawę obliczenia podatku dochodowego w czasie, gdy organ I instancji nie zweryfikował prawdziwości umów, które zawarte zostały pomiędzy obywatelami Niemiec a tamtejszymi handlarzami, a których to przedmiotem były pojazdy, które kupował następnie skarżący. Dodatkowo organ administracyjny, badając pobieżnie sprawę, poza ustaleniem, iż Skarżący nie nabył pojazdów od osób wskazanych w umowach, a dokonał tego od innych podmiotów, zaniechał sprawdzenia i zweryfikowania ewidencji sprzedaży tychże pojazdów, w której to powinien zostać ślad świadczący o nabyciu przez ww. konkretnego pojazdu; 2. art. 121 i 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: "O.p.") polegającą na przeprowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz zaniechaniu podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, polegająca na zaniechaniu weryfikacji prawdziwości umów zawartych między osobami fizycznymi (obywatelami Niemiec), a podmiotami gospodarczymi zajmującymi się handlem i pośrednictwem w sprzedaży samochodów osobowych na terenie Niemiec, oraz nieustaleniu osób/podmiotów zbywców, które były we władaniu podjazdów zakupionych przez podatnika i które zawarły umowy sprzedaży ze Skarżącym podając dane właścicieli, a przede wszystkim zaniechaniu ustalenia czy zbywcy zgłosili fakt nabycia i dalszego zbycia pojazdów, w sytuacji gdy ustalenia takie mają istotne znaczenie dla wyniku niniejszego postępowania;
3. art. 180, art. 181, art. 187 i art. 191 O.p. poprzez nieuwzględnienie zasadnych i zgodnych z prawem wniosków dowodowych, również nieprzeprowadzonych przez organ I instancji, niezebranie całego materiału dowodowego i dokonanie jego błędnej oceny, pominięcie istotnych faktów mających wpływ na rozstrzygnięcie przez zaniechanie weryfikacji prawdziwości umów zawartych między osobami fizycznymi (obywatelami Niemiec), a podmiotami gospodarczymi zajmującymi się handlem i pośrednictwem sprzedaży samochodów osobowych na terenie Niemiec oraz nieustaleniu osób/podmiotów zbywców, które były we władaniu pojazdów zakupionych przez podatnika i które zawarły umowy sprzedaży ze Skarżącym podając dane właścicieli, a przede wszystkim zaniechaniu ustalenia czy zbywcy zgłosili fakt nabycia i dalszego zbycia pojazdów, w sytuacji gdy ustalenia takie mają istotne znaczenie dla ustalenia podstawy obliczenia podatku dochodowego.
2.2. DlAS wniósł o oddalenie skargi.
2.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę zauważył, że główną kwestią sporną była ocena co do poprawności prowadzenia księgi przychodów i rozchodów oraz skutków ewentualnych nieprawidłowości w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny odnosząc się do twej kwestii za zasadną uznał argumentację przedstawianą przez organ. Wskazał, że kwestionowane transakcje dotyczące zakupu samochodów nie zostały właściwie udowodnione dokumentacją przedstawianą przez stronę. Sąd zauważył, że w umowach, które miały potwierdzać zakup samochodów na terenie Niemiec znajdowały się rozbieżne informacje co do podmiotów zawierających umowę oraz ceny sprzedaży aut. Przede wszystkim w kilku przypadkach podmiotem sprzedającym samochód nie był jego właściciel. Ponadto sprzedaż samochodu niejednokrotnie nie odbywała się na rzecz Strony. W ocenie Sądu takie umowy zawierające błędne informacje nie mogą zostać uznane za dowód potwierdzający, że doszło do transakcji polegającej na zakupie samochodów. Tym samym według Sądu transakcje takie nie mogły zostać uwzględnione w wyliczeniach prowadzonych w ramach ksiąg przychodu i rozchodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał bowiem, że podstawą do wpisu w takiej księdze nie może być dowód, który nie odzwierciedla prawdziwego przebiegu danego zdarzenia gospodarczego. Tym samym Sąd uznał za zasadne stanowisko organu, według którego przedstawione umowy kupna samochodów nie mogły stanowić podstawy do dokonania wpisów w księdze przychodów i rozchodów. Konsekwencja tego są nieprawidłowe wyliczenia dokonane przez podatnika, gdyż opierały się one na wadliwych wpisach. Sąd zaznaczył także, że zarzuty podnoszone w skardze są nazbyt ogólnikowe i na ich podstawie nie sposób jednoznacznie stwierdzić jakich nieprawidłowych działań pod względem proceduralnym miał się dopuścić organ wydający zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu organ dokonał wnikliwej analizy materiału zebranego w sprawie, poczynił wszelkie możliwe starania, aby uzyskać informacje możliwie szeroko odzwierciedlające sytuację zaistniałą w sprawie, oraz dokonał wysłuchania strony, w szczególności w kwestiach, które wymagały dogłębnego wyjaśnienia. Tym samym Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń po stronie organu. Skutkowało to oddaleniem skargi jako bezzasadnej.