Uzasadnienie
1. Działając na podstawie art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), stanowiącego emanację na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, zasad pomocniczości i współdziałania władz w ujęciu wynikającym z Preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, współstanowiącymi fundament demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, przejąwszy sprawę niniejszą do rozpoznania na zasadzie art. 187 § 3 p.p.s.a., zwraca się – zgodnie z art. 8 ust. 2 w związku z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1275) – do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, z uwagi na znaczenie przedmiotowego zagadnienia dla praktyki stosowania prawa podatkowego w Polsce, z informacją o istotnych nieprawidłowościach wynikających z przyjętej przez organy podatkowe wykładni przepisów konwencji międzynarodowych w sprawach unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania, a przedstawionych przez uczestników niniejszego postępowania.
Wystąpienie z informacją jest skutkiem wydania w rozpatrywanej sprawie wyroku w składzie siedmiu sędziów. Wyrok ten jest jednym z wielu wyroków polskich sądów administracyjnych, dotyczących zagadnienia opodatkowania dochodu uzyskiwanego przez polskiego rezydenta podatkowego w związku z wykonywaniem pracy najemnej na pokładzie statku morskiego eksploatowanego w transporcie międzynarodowym.
Powyższej kwestii dotyczyło wydane na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a., pod sygnaturą niniejszej sprawy, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2025 r., przedstawiające do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego pytanie – czy na gruncie sformułowania użytego w art. 14 ust. 3 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Warszawie dnia 9 września 2009 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 134, poz. 899), zmienionej Protokołem z dnia 5 lipca 2012 r. (Dz. U. z 2013 roku, poz. 680) (dalej: "Konwencja"), mówiącego o tym, że "wynagrodzenie uzyskane w związku z wykonywaniem pracy najemnej na pokładzie statku morskiego eksploatowanego w transporcie międzynarodowym przez przedsiębiorstwo Umawiającego się Państwa, może być opodatkowane w tym Państwie", zastosowanie znajduje metoda unikania podwójnego opodatkowania w Polsce, o której stanowi art. 22 ust. 1 lit. a)-d) tej Konwencji, w przypadku, gdy osoba mająca miejsce zamieszkania w Polsce i osiągająca z tego tytułu dochód, nie podlega z tytułu jego uzyskania, zgodnie z prawem wewnętrznym Norwegii, obowiązkowi podatkowemu?
Stanowisko w sprawie zadanego pytania, złożyły do akt sprawy strony postępowania: B.S. i K.S. (skarżący) oraz Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, kwestionujący w trybie skargi kasacyjnej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 kwietnia 2022 r. (sygn. akt I SA/Gd 1599/21), mocą którego uchylono decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 29 września 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. Stanowisko w tym zakresie zajęli także: Minister Finansów i Gospodarki oraz Prokurator Prokuratury Krajowej.
Postanowieniem wydanym na rozprawie dnia 6 października 2025 r., pod sygn. II FPS 2/25, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, działając na podstawie art. 187 § 3 p.p.s.a., po zapoznaniu się z powyższymi stanowiskami, nie wydał uchwały, lecz przejął sprawę do rozpoznania pod pierwotną sygn. akt II FSK 785/22 uznawszy, że charakter występujących w niej wątpliwości prawnych oraz ich ścisły związek z okolicznościami sprawy wymaga ich rozważenia na tle okoliczności sprawy.
Stanowiska przedstawione przez strony i uczestników postępowania oraz podnoszona przez nich na rozprawie przed składem siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja, przesądziły o konieczności wydania postanowienia sygnalizacyjnego, przy czym należy zaznaczyć, że postanowienie sygnalizacyjne, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a. wydawane jest przez sąd niezależnie od wyniku sprawy, w związku z którą przesłanka wskazana w tym przepisie została ujawniona.
2. Na gruncie niniejszej sprawy, po zapoznaniu się z całokształtem okoliczności sprawy, NSA wyraził ocenę w przedmiocie objęcia przepisami Konwencji dochodów dwóch grup marynarzy polskich pracujących na statkach: zarejestrowanych w rejestrze norweskim, oraz niezarejestrowanych w rejestrze norweskim, z zastrzeżeniem, że muszą być oni zatrudnieni na statkach eksploatowanych przez podmioty norweskie w transporcie międzynarodowym. Jednak po zapoznaniu się ze stanowiskami stron oraz uczestników postępowania, za konieczne uznał wydanie w sprawie postanowienia sygnalizacyjnego w trybie art. 155 p.p.s.a., gdyż jak wynika z pism procesowych złożonych w toku postępowania sądowego organy podatkowe, w opozycji do stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki, odmiennie interpretują przepisy Konwencji.
W tym miejscu należy wskazać, że Minister Finansów i Gospodarki nadzoruje dział finanse publiczne na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów i Gospodarki (Dz. U. poz. 997). Dział finanse publiczne obejmuje sprawy realizacji dochodów i wydatków budżetu państwa, jak również ochrony interesów Skarbu Państwa - z wyjątkiem spraw, które na mocy odrębnych przepisów przypisane są innym działom. W tym zakresie minister właściwy do spraw finansów publicznych odpowiada, na zasadach, w trybie i w granicach określonych odrębnymi przepisami, w szczególności za realizację dochodów z podatków bezpośrednich, pośrednich oraz opłat (art. 8 ust.1 i 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1275). W ramach tych zadań Minister jest obowiązany do inicjowania i opracowywania polityki Rady Ministrów w stosunku do działu, którym kieruje, a także przedkładania w tym zakresie inicjatyw, projektów założeń projektów ustaw i projektów aktów normatywnych na posiedzenia Rady Ministrów - na zasadach i w trybie określonych w regulaminie pracy Rady Ministrów. W zakresie działu, którym kieruje, minister wykonuje politykę Rady Ministrów i koordynuje jej wykonywanie przez organy, urzędy i jednostki organizacyjne, które jemu podlegają lub są przez niego nadzorowane (art. 34 tej ustawy). Realizując wskazane wcześniej ustawowe obowiązki Minister właściwy do spraw finansów publicznych dąży do zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe, w szczególności dokonując ich interpretacji, z urzędu lub na wniosek (interpretacje ogólne) oraz wydając z urzędu ogólne wyjaśnienia przepisów prawa podatkowego dotyczące stosowania tych przepisów (objaśnienia podatkowe) - przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm., dalej" "o.p.").