Wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2025, sygn. II FZ 104/25

Na powyższe postanowienie WSA w Łodzi skarżąca złożyła zażalenie, w którym na podstawie art. 86 § 3 w związku z art. 194 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzuciła naruszenie:

• art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych (przedłożenia pełnomocnictwa i uiszczenia wpisu) nastąpiło z winy pełnomocnika, podczas gdy całokształt okoliczności faktycznych wskazuje na brak zawinienia, co uzasadniało przywrócenie terminu;

• art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą ocenę uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu przedstawionych przez wnoszącego zażalenie;

• art. 86 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 i art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie, że odmowa przywrócenia terminu (do uzupełnienia braków) prowadzi do bezwzględnie ujemnych skutków procesowych dla strony, jakimi jest odrzucenie skargi, a zatem, w świetle zasady dążenia do merytorycznego rozpoznania sprawy, Sąd powinien był wykazać szczególną elastyczność w ocenie braku winy.

W związku z ww. zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oraz rozpoznanie sprawy na nowo w trybie autokontroli na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości przez Naczelny Sąd Administracyjny i zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia poprawnego zaadresowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przesyłki z korespondencją kierowaną do pełnomocnika skarżącej, a zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi.

Okolicznością bezsporną pozostaje fakt nadania przesyłki na adres: "dor. pod. J.M., Kancelaria Adwokacko-Podatkowa, [...]" (k. 22, 23). Nie jest również sporny fakt wskazania przez pełnomocnika w skardze adresu: "Doradca podatkowy J.M., Kancelaria Adwokacko-Podatkowa H.D., [...]" (k. 3).

W świetle przedstawionej powyżej rozbieżności stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi powinien był zaadresować korespondencję w dokładnie taki sposób, jak wskazał w skardze pełnomocnik. Z niezrozumiałych przyczyn adres ten skrócono o imię i nazwisko właściciela kancelarii (H.D.), w której pełnomocnik jest zatrudniony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zredukowanie adresu poprzez pominięcie istotnej jego części niewątpliwie mogło skutkować pomyłką w procesie doręczenia (a tym samym jego nieskutecznością), za którą odpowiedzialności nie można przypisać pełnomocnikowi. Jeśli od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksymalnej staranności w działaniu, jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, to adekwatny miernik staranności należy odnieść także do czynności wykonywanych przez sąd. W badanym przypadku staranności tej po stronie WSA w Łodzi jednak zabrakło, a pełnomocnik i strona nie mogą być obciążone negatywnymi konsekwencjami zaniedbań instytucji państwowej. Na wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia pomyłki w doręczeniu istotnie wpływa również znany Sądowi z urzędu często naganny sposób funkcjonowania Poczty Polskiej, który dodatkowo zwiększa konieczność poprawnego, pełnego i spójnego z informacjami wskazanymi w pismach procesowych adresowania korespondencji przez sądy.

Nie zasługuje na uwzględnienie argument przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że korespondencja w innych sprawach kierowana była na ten sam (niepełny – przyp. NSA) adres i odbierana przez pełnomocnika, podobnie jak postanowienie o odrzuceniu skargi w niniejszej sprawie. Po pierwsze, badany jest tutaj indywidualny przypadek doręczenia konkretnej korespondencji. Skuteczność doręczenia w pozostałych przypadkach nie przesądza tego, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła nieprawidłowość. Po drugie, doręczenia nie mogą być wykonywane na zasadzie loterii, w zależności od tego, czy listonosz na podstawie wybrakowanego adresu trafnie odgadnie, w której skrzynce powinien zostawić przesyłkę lub awizo, czy też nie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza przede wszystkim, że wątpliwa jest skuteczność doręczenia zastępczego w rozpoznawanej sprawie. Kwestia ta per se nie jest przedmiotem sporu, stąd też pozostaje ona poza zakresem dalszego badania Sądu, jednak taka ocena zaistniałej sytuacji prowadzi zarazem do uznania, że pełnomocnik skarżącej uprawdopodobnił brak winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Tym samym zasadne okazały się podniesione w zażaleniu zarzuty.

Z podanych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowieni przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych skargi na podstawie art. 188 i art. 86 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.