Wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2026, sygn. II FZ 117/25

Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego, na podstawie art. 194 § 1 P.p.s.a., złożył zażalenie. Jednocześnie pełnomocnik Skarżącego wskazał, że: "[...]oświadczenie (o braku okoliczności z art. 18 i art. 19 P.p.s.a. - przyp. Sądu) nie może jednak zmienić faktu wadliwego powołania ww. sędziów WSA. Zdaniem strony ww. oświadczenia nie mogą wyłączną podstawę oddalenia wniosku strony z dnia 28 października 2025 r. Poza sporem w przedmiotowej sprawie jest fakt że mamy w sądownictwie polskim chaos po 8 letnich rządach PIS. Chaos ten pogłębił wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dalej w skrócie TSUE, z dnia 04 września 2025 r. sygn. akt C - 544/19, który nakazuje wprost uchylać orzeczenia wydane z udziałem tzw. neosędziów. W sprawie przedmiotowej interpretacji indywidualnej dotyczącej daniny solidarnościowej być może zajdzie także konieczność wystąpienia do TSUE o zbadanie, czy polskie przepisy dotyczące ww. daniny solidarnościowej są zgodnie przepisami Unii Europejskiej dotyczącymi podatku dochodowego od osób fizycznych. Z uwagi, że TSUE nie akceptuje udziału tzw. neosędziów w składach orzekających, powoduje że ww. pytanie nie może być skutecznie zadane."

Jednocześnie pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie "skarżonego zażalenia" w całości i przekazanie wniosku do rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że Skarżący nie wskazał w zażaleniu żadnych nowych okoliczności, jakie miałyby świadczyć o wadliwości postanowienia Sądu pierwszej instancji, a jedynie ograniczył się do powtórzenia i podtrzymania argumentacji sformułowanej we wniosku o wyłączenie sędziów z dnia 28 października 2025 r.

Przechodząc do merytorycznej oceny zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uzasadnił postanowienie oddalające wniosek Skarżącego. Sąd wyjaśnił bowiem, że instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniono w art. 18 P.p.s.a., a niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.).

Co do zakresu przedmiotowego normy art. 19 P.p.s.a. zapadła uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r. sygn. akt I FPS 3/22 (ONSAiWSA 2023, nr 4, poz. 52.), w której wskazano, że "Zakres przedmiotowy normy art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492).".

Uzupełniając stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji należy wskazać, że z ww. uchwały wynika odrębność okoliczności wymienionych w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.u.s.a.", oraz okoliczności wymienionych w art. 19 P.p.s.a. Wniosek o wyłączenie sędziego sformułowany na podstawie art. 19 P.p.s.a. dotyczy powiązań podmiotowych i przedmiotowych ze stronami postępowania oraz ze sprawą, nie zaś okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego (np. wyłonienia kandydata na sędziego w procedurze prowadzonej przez tzw. "nową Krajową Radę Sądownictwa").

Ponadto, wskazać należy, że wyłączenie sędziego ma służyć stworzeniu takich warunków sprawowania urzędu sędziowskiego, które eliminują możliwość wywierania nacisków na sędziego z którejkolwiek strony. Konieczne jest zatem wskazanie przez stronę domagającą się wyłączenia sędziego konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego zgodnie z treścią art. 19 P.p.s.a.

Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być ponadto realna, a nie jedynie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata przez nią zaufania co do obiektywizmu sędziego. W świetle powyższego bez znaczenia pozostaje subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowały utratę zaufania strony (postanowienie NSA z dnia 15 września 2008 r. sygn. akt II FZ 397/08, publ. CBOSA). Instytucja wyłączenia sędziego nie może być zatem traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r. sygn. akt II FZ 60/08, OSP 2008/12/133, z aprobującą glosą A. Gomułowicza; A. Kabat w; B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 139). Uznanie, że subiektywne przeświadczenie wnioskującego o braku obiektywizmu sędziego może skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy, prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I OZ 420/12, publ. CBOSA). Celem regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych, itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt SK 53/04, OTK-A 2005, nr 11, poz. 134).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że Skarżący nie udowodnił ani nawet nie wskazał żadnej z okoliczności przewidzianych w art. 19 P.p.s.a., które mogłyby skutkować wyłączeniem sędziów od orzekania w sprawie, w związku z czym wniosek ten był bezzasadny. Naczelny Sąd Administracyjny ocenę tę podziela.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zagadnienie związane z dopuszczalnością podważania statusu sędziów i asesorów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w nieprawidłowym składzie w trybie wniosku o wyłączenie sędziego zostało rozstrzygnięte uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r. sygn. akt I FPS 3/22, wiążącą wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych stosownie do treści art. 269 § 1 P.p.s.a. Wynika z niej, że kwestionowanie prawidłowości powołania sędziego odbywa się w trybie art. 5a P.u.s.a.

Na marginesie wskazać należy, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r., na podstawie art. 5a § 6 P.u.s.a., odrzucił wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego WSA X. oraz sędziego WSA Y..

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.