Wyrok NSA z dnia 24 lutego 2026, sygn. II FZ 120/25

Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwykło się zauważać, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2247/14). Jednocześnie sam fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka, nie przesądza o konieczność wstrzymania jej wykonania. Kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej strony skarżącej, w tym jej płynności finansowej (vide postanowienia NSA z dnia: 21 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 106/17, 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 1360/16).

Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku bowiem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Natomiast obowiązkiem Sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wobec braku należytego uzasadnienia wniosku w tym przedmiocie. Skarżący we wniosku nie powołał bowiem żadnych konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto, skarżący nie przedstawił w sposób jasny i pełny swojej sytuacji majątkowej, co spowodowało w konsekwencji, że nie była możliwa odpowiednia weryfikacja jego sytuacji życiowej. Należy się zgodzić zatem z oceną Sądu pierwszej instancji wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu, że skoro skarżący w złożonym wniosku nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami strony.

Podatnik wprawdzie powołał się na swoją sytuację zdrowotną oraz brak majątku pozwalającego mu na spłatę zobowiązań podatkowych, to jednak dane te są niewystarczające do stwierdzenia, czy mógłby pozyskać środki na pokrycie zobowiązań podatkowych z innych źródeł, np. kredytu, pożyczki. Bez przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych (w tym tych dotyczących sytuacji materialnej skarżącego) nie sposób stwierdzić, czy uiszczenie określonej w decyzji kwoty zaległości podatkowych może rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W tym kontekście jednak należy zauważyć, że przesłanką wstrzymania wykonalności decyzji jest "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków", a nie możliwości lub ich brak w zakresie uregulowania danego zobowiązania. Wprawdzie WSA w Gdańsku uznał za zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy, jednak przesłanka przyznania prawa pomocy, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nie jest tożsama z przesłanką wstrzymania wykonalności decyzji (dot. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków).

Ponadto uzasadnieniem dla wstrzymania wykonania aktu lub czynności nie mogą być okoliczności, odnoszące się do prawidłowości aktu lub czynności, której dotyczy wniosek o wstrzymanie. Celem bowiem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt II OZ 741/08, LEX nr 493666). Natomiast ustawodawca nie wiąże, choćby w najmniejszym stopniu wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Tak, więc sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007 r. Nr 4, poz. 77).

W tych okolicznościach należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i nie ma podstaw do jego uchylenia. Sąd pierwszej instancji nie miał bowiem możliwości określić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, skoro nie dysponował żadnym materiałem źródłowym dotyczącym sytuacji majątkowej skarżącego.

W związku z powyższym nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu pierwszej instancji.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pełnomocnika z urzędu wyjaśnić należy, że wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a., zgodnie z którymi to referendarz sądowy orzeka w tym przedmiocie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach takie orzeczenie może wydać także wojewódzki sąd administracyjny w składzie jednego sędziego. Przepisy te nie przypisują kompetencji w tym zakresie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.