Wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2026, sygn. II FZ 18/26

Stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. W przypadku dostrzeżenia braku formalnego przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Wysokość wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych regulują przepisy zawarte w rozporządzeniu RM.

Artykuł 230 § 1 P.p.s.a. wyraźnie stanowi, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne; w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 P.p.s.a.). Pismami zaś, o których mowa w art. 230 § 1 P.p.s.a., są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania - art. 230 § 2 P.p.s.a. Artykuł 230 § 1 P.p.s.a. ustanawia zatem ogólną zasadę, że zażalenia podlegają opłacie. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątki. Mianowicie, nie pobiera się opłat sądowych od zażaleń, o których mowa w art. 259 i art. 260, tj. wnoszonych w przedmiocie prawa pomocy (art. 261 P.p.s.a.), a także od zażaleń na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy (art. 227 § 2 P.p.s.a.). Nadto wolne od wpisu jest zażalenie, o którym mowa art. 220 § 4 P.p.s.a. Przepis § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia RM zaś stanowi, że w sprawach zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych wynosi 100 złotych.

W rozpatrywanej sprawie WSA w Gdańsku dwoma odrębnymi postanowieniami z 28 maja 2024 r. oddalił wnioski Skarżącego o wyłączenie sędziego NSA Joanny Zdzienickiej-Wiśniewskiej oraz sędziego NSA Alicji Stępień. Następnie Skarżący pismem z 20 czerwca 2024 r. (k. 184 akt sądowych) wniósł zażalenie na dwa odrębne postanowienia z 28 maja 2024 r. w sprawie wyłączenia sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy. Zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie wyłączenia sędziego nie należy do kategorii zażaleń wolnych od wpisu, tj. wyszczególnionych w art. 220 § 4, art. 227 § 2 oraz art. 261 P.p.s.a. i nie jest objęte, tak przedmiotowym, jak i podmiotowym zwolnieniem od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 239 P.p.s.a.). Skoro zaskarżone zostały dwa odrębne postanowienia to od każdego z zażaleń na każde z postanowień należy uiścić odrębny wpis sądowy od zażalenia, Skarżący natomiast nie uiścił wymaganego wpisu od żadnego z zażaleń. W związku z nieuiszczeniem opłaty sądowej od zażaleń, prawidłowym było wezwanie skarżącego na podstawie zarządzeń z 27 października 2025 r. do uzupełnienia braku fiskalnego każdego z zażaleń odrębnie, zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia RM.

Odnosząc się do argumentacji Skarżącego przedstawionej w zażaleniu, należy stwierdzić, że na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje jedynie kontroli formalnej zaskarżonego zarządzenia pod względem skutków nieuiszczenia wpisu od zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się merytorycznie do oceny prawidłowości postępowania Sądu pierwszej instancji w zakresie wydania odrębnych postanowień dotyczących wyłączenia sędziów, ponieważ byłoby to możliwe dopiero wtedy, gdyby te postanowienia zostały skutecznie zaskarżone w drodze zażaleń, co umożliwiłoby dokonanie ich kontroli.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.