5) art. 18, art. 19 i art. 24, art. 21 P.p.s.a., poprzez nieprawidłową wykładnię.
W uzasadnieniu Skarżący odniósł się do swojej sytuacji materialnej, a także, że "wyrok wydany przez asesora nie jest wiążący gdyż została ona wybrana przez KRS, która łamie konstytucje".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie podlega oddaleniu.
Niniejsza sprawa dotyczy zażalenia na postanowienie w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie starszego referendarza sądowego. To znaczy, że Naczelny Sąd Administracyjny sprawdza wąski wycinek sprawy, a mianowicie to, czy Sąd pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 24 lutego 2023 r. prawidłowo rozstrzygnął o oddaleniu wniosku o wyłączenie referendarza.
Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 P.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. SK 53/04, publ. OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis ww. przepisów sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. SK 19/02, publ. OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego strona, zgodnie z art. 20 P.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 P.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Przepisy art. 18 P.p.s.a. mówią o wyłączeniu sędziego, ale z art. 24 P.p.s.a. wynika, że mają one zastosowanie do referendarza, dlatego ich przywołanie jest niezbędne w sprawie.
O wyłączeniu referendarza sądowego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego, to przyczyny, które wynikają z art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Przesłanki wyłączenia muszą zaistnieć obiektywnie, ale czy one będą się zawierały w zamkniętym katalogu (art. 18 P.p.s.a.), czy w otwartym (art. 19 P.p.s.a.- "jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności"), to nie ma znaczenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które obiektywnie uzasadniają uwzględnienie wniosku o wyłączenie referendarza sądowego. Z akt sprawy wynika, że starszy referendarz sądowy, którego wyłączenia domagał się Skarżący, złożył oświadczenie, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Skarżący nie wskazał w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczenia referendarza sądowego, w związku z tym stwierdzić należy, że postanowienie Sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o wyłączenie starszego referendarza sądowego było zgodne z prawem.
Jeżeli Skarżący żądający wyłączenia referendarza zaprzecza prawdziwości oświadczenia sędziego (referendarza) o braku podstaw do wyłączenia, to obowiązany jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia. Skarżący wnosząc o wyłączenie referendarza doprowadza do tego, że Sąd nie bada, czy Skarżącemu należy się prawo pomocy, a sprawdza, czy między konkretnym referendarzem a tym konkretnym Skarżącym zachodzi tego typu stosunek, że referendarz jest nieobiektywny.
Niezrozumiałe w świetle przedmiotu sprawy są zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 285l i art. 285f P.p.s.a. - odnoszą się one do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie można także zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia. Zaskarżone postanowienie znajduje uzasadnienie w powołanych w nim przepisach prawa. Kwestia braku przyznania Skarżącemu prawa pomocy nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłączenie referendarza sądowego.
Końcowo należy wskazać, że kwestia wyłączenia innego referendarza sądowego nie może być przedmiotem niniejszego zażalenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.