Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 11 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Op 964/25, w sprawie ze skargi M. Spółka z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O. (dalej: "NUCS") z dnia 29 września 2023 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych za styczeń 2014 r. oraz orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej spółki jako płatnika, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 125 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zawiesił postępowanie sądowe. W uzasadnieniu Sąd meriti wskazał, że w odniesieniu do kwestii związania uchwałą II FPS 2/24 jak i prawomocnym wyrokiem NSA, ich dalsza moc wiążąca jest niewątpliwie związana z ewentualnym przyszłym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 11/26, gdyż w sytuacji podzielenia przez Trybunał zasadności zarzutów skargi konstytucyjnej, skład orzekający będzie zobligowany do uwzględnienia w pierwszej kolejności skutków prawnych wynikających z wyroku TK.
2. Organ podatkowy wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżył je w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zawieszenie niniejszego postępowania, przejawiające się uznaniem, że rozstrzygnięcie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego zależne jest od prawomocnego zakończenia postępowania zawisłego przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. akt SK 11/26 i jest uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, podczas gdy należało przyjąć, że na gruncie niniejszej sprawy nie ma podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. bowiem zawieszenie sprawy na podstawie tego przepisu jest fakultatywne, natomiast prawa strony do Sądu w razie uwzględnienia skargi konstytucyjnej jest zachowane, a przepisy, które zostały wskazane w skardze sygn. akt SK 11/26 jako niezgodne z Konstytucją nie w wywołują rozbieżności w orzecznictwie sądowodaministracyjnym, co wynika z wyroków w sprawach o sygn. akt: II FSK 1522/22 i II FSK 1511/22 dot. Skarżącej. Ponadto WSA w Opolu jest związany, prawomocnym wyrokiem NSA z 2 września 2025 r. sygn. akt II FSK 871/24 uchylającym wyrok z 23 lutego 2024 r. o sygn. akt I SA/Op 340/23 i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania oraz uchwałą o sygn. akt II FPS 1/24 do momentu wydania wyroku przez TK uwzględniającego skargę konstytucyjną.
W świetle przedstawianego zarzutu pełnomocnik organu podatkowego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do dalszego prowadzenia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
3. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik Spółki wniósł o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Podkreślenia wymaga, że fakultatywne zawieszenie postępowania na podstawie omawianego przepisu zależy od uznania sądu, który obowiązany jest rozważyć, czy w danym wypadku jest celowe i niezbędne wstrzymywanie biegu sprawy (por. np. postanowienia NSA: z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1888/14 oraz z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2487/16). Niezbędność i celowość zawieszenia postępowania, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez sąd administracyjny powinna być rozpatrywana w kontekście dwóch podstawowych zasad statuujących funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości w zakresie rozpoznawania sporów pomiędzy obywatelami, a administracją publiczną. Niezbędność zawieszenia postępowania wynika bowiem z treści art. 184 Konstytucji RP określającego kompetencję sądów administracyjnych do rozpoznawania ww. sporów. Działanie sądu administracyjnego polega bowiem przede wszystkim na skontrolowaniu, z punktu widzenia praworządności, prawidłowości działania organu administracji publicznej. Niezbędność zawieszenia postępowania, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., występuje tylko wtedy, gdy wynik innego toczącego się postępowania przed organem administracji publicznej lub sądem będzie miał bezpośredni, ścisły i faktyczny wpływ na wynik zawieszonego postępowania, a sąd administracyjny nie posiada środków prawnych, które w skuteczny sposób pozwoliłyby wydać mu orzeczenie bez oczekiwania na wynik takiego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt I GSK 56/18, a także K. Celińska-Grzegorczyk, R. Hauser [w:] System Prawa Administracyjnego, tom 10 - Sądowa Kontrola Administracji Publicznej, red. R. Hasuer, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Legalis 2018, teza 37). Celowość zawieszenia postępowania powinna być brana pod uwagę z punktu widzenia treści art. 7 p.p.s.a., statuującego jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego - zasadę szybkości postępowania, która "ma związek z konstytucyjną (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) regułą rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ("w rozsądnym terminie" według art. 6 Konwencji) i ma służyć jej urzeczywistnieniu. Przewlekłe postępowanie sądowe godzi w dobro wymiaru sprawiedliwości, powoduje zwiększenie kosztów jego działania i podważa zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości" (M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, LEX 2016, art. 7). Określona w art. 7 p.p.s.a. zasada oznacza, że sąd administracyjny, jeżeli posiada odpowiednie środki prawne powinien w możliwie jak najszybszym terminie rozpoznać sprawę i wydać stosowne orzeczenie. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie podkreślono w zażaleniu, takie okoliczności nie zachodzą. Nie budzi bowiem wątpliwości, że oczekiwanie na orzeczenie wydane przez Trybunał Konstytucyjny będzie w istocie złamaniem zasady szybkości postępowania określonej w art. 7 p.p.s.a. Jest bowiem rzeczą powszechnie znaną, że po 2016 r. znacznie pogorszyła się sprawność orzecznicza sądu konstytucyjnego w Polsce. Z danych za 2019 r. przekazanych przez sam TK wynika bowiem, że od początku 2019 r. do 7 czerwca 2019 r. Trybunał Konstytucyjny zbadał merytorycznie tylko 22 sprawy. Dla porównania, w 2018 r. rozpatrzono 81 spraw, w 2017 - 100 spraw, a w 2016 r. prawie 150. Średnio w latach 2016-2019 na rozpatrzenie sprawy trzeba czekać prawie dwa lata. Jeszcze w 2019 r. w Trybunale zalegały również dwie sprawy z 2014 r., a zatem nie rozpoznano ich mimo upływu pięciu lat. Średni czas rozpoznania sprawy zakończonej wyrokiem w 2019 r. (a więc jeszcze przed wybuchem pandemii, która w oczywisty sposób mogłaby się przyczynić do ograniczenia sprawności TK) - wyniósł ok. 22 miesięcy (patrz postanowienie III OZ 281/21 z 11 maja 2021 r.).