Wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2025, sygn. II FZ 40/25

W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 kwietnia 2025 r. strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji w sytuacji, w której jej wykonanie wiąże się z wyrządzeniem skarżącej znacznej szkody i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków w postaci doprowadzenia do upadłości lub do likwidacji skarżącej i w konsekwencji ustania jej bytu prawnego.

W zażaleniu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, alternatywnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie sądu meriti odpowiada prawu, ponieważ prawidłowo stwierdzono w nim, że strona skarżąca nie wykazała w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. np. postanowienia NSA: z 30.04.2010 r., II FZ 110/10; z 26.09.2013 r., II FZ 718/13).

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" – wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (zob. postanowienia NSA: z 4.07.2012 r., II FZ 456/12; z 26.02.2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14.04.2015 r., II FZ 207/15; z 22.07.2015 r., II FZ 497/15). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z sądem pierwszej instancji, że strona nie wykazała, że zastosowanie wobec niej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania stronie tego rodzaju ochrony. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, opierając się na przedłożonej przez stronę dokumentacji, przedstawił logiczną argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności przedstawione przez skarżącą spółkę nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w sytuacji, gdy zobowiązania finansowe spółki w kolejnych latach przekraczają wartość majątku spółki, a spółka nie zaprzestaje działalności, egzystując przy stałym znacznym zadłużeniu przerastającym kapitał własny. Jak wskazał sąd meriti, funkcjonowanie i działalność spółki odbywa się dzięki udziałowcowi, tj. A., będącemu jednocześnie głównym wierzycielem skarżącej, a więc wykonanie decyzji nie będzie wiązać się z istotną zmianą w praktyce gospodarczej spółki.

Argumentacja strony nawiązująca do przyznanego spółce prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 25 000,00 złotych nie mogła odnieść oczekiwanego przez spółkę rezultatu, gdyż w postępowaniu tym nie stwierdzono, że spółka nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W omawianym postanowieniu z 4 lutego 2025 r. o sygn. akt I SPP/Gl 349/24, Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach stwierdził, że wniosek spółki nie mógł zostać uwzględniony w całości, uzasadniając, że spółka będzie w stanie partycypować w rzeczonych kosztach w sposób ustalony w części dyspozytywnej tego rozstrzygnięcia. Należy zatem zauważyć, że również na etapie postępowania dotyczącego prawa pomocy stwierdzono, że spółka jest w stanie ponieść ciężar finansowy związany z zainicjowanym postępowaniem sądowym, chociażby poprzez dokapitalizowanie spółki przez wspomnianego wyżej udziałowca, który – jak wynika z dokumentacji przedłożonej przez spółkę – udzielał skarżącej tego typu wsparcia finansowego do kwoty 123 144 362,13 zł. Nadmienić także należy, że spółka, pomimo deklaracji o braku bieżących środków w kasie, uiściła ww. kwotę 25 000,00 zł tytułem wpisu od skargi.

Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podniesione w zażaleniu również z tego względu, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając tę sprawę nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia sądu pierwszej instancji.

W odniesieniu do argumentacji strony należy także podkreślić, że wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne, gdyż prowadzą do zmniejszenia majątku podatnika, instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Strona nie uprawdopodobniła, że takie właśnie skutki jej grożą. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego wygrania przez stronę sporu z organami podatkowymi, uiszczone a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie strony z uwzględnieniem przytoczonych na wstępie przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 kwietnia 2025 r. jest prawidłowe.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.