Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Lu 97/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił E. O. (dalej jako "Skarżący") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 11 grudnia 2025 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na kwoty wskazane w tej oraz w innych zaskarżonych przez niego do Sądu pierwszej instancji decyzjach. Ponadto, wskazał, że ze względu na jego sytuację materialną i toczące się postępowanie karnoskarbowe, brak wstrzymania zaskarżonej decyzji będzie pociągał dla strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek uznał, że Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."
Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", mające istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że brak jest uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i na podstawie podniesionych okoliczności nie można uznać, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji będzie pociągał dla Skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy Skarżący przedstawił okoliczności uzasadniające wniosek, w aktach postępowania znajdują się szczegółowe informacje odnoszące się do majątku Skarżącego i jego zobowiązań.
W zażaleniu Skarżący wskazał, że utrzymuje się obecnie ze skromnych dochodów pochodzących z rolnictwa. Skarżący nie przedstawił wraz z zażaleniem żadnych dokumentów umożliwiających weryfikacje jego sytuacji finansowej.
W zażaleniu sformułowano również pogląd, że Sąd dysponując zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie łatwo mógł zbadać sytuację finansową Skarżącego, z których to dokumentów jasno wynika ciężka sytuacja Skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest niezasadne.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1427/11 - treść uzasadnienia tego postanowienia oraz innych orzeczeń sądów administracyjnych powołanych w niniejszym uzasadnieniu dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r. sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 338/07). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji inicjowane jest wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał uzasadnienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II FZ 585/06 i z dnia 18 maja 2004 r. sygn. akt FZ 65/04). Skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2009 r. sygn. akt II FZ 39/09). Samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu Skarżący winien tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia - w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami - na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa, powodując obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem Skarżącego jest natomiast wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami.