Wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2025, sygn. II FZ 62/25

W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu uzależnione jest od uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu oraz wykonania czynności, której termin został uchybiony. Wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a., nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności i w ujęciu praktycznym oznacza, że podmiot zobowiązany powinien jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R.Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017, str. 515-516).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności, w ślad za sądem pierwszej instancji, należy stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym w art. 87 § 1 p.p.s.a. siedmiodniowym terminie od czasu ustania przyczyny uchybienia, tj. 2 kwietnia 2025 r., a więc w dniu, w którym polepszył się stan zdrowia skarżącego i tym samym ustała przyczyna uchybienia terminowi. Równocześnie ze złożonym wnioskiem skarżący uiścił brakujący wpis od skargi, czyniąc zadość uregulowaniu zawartemu w art. 87 § 4 p.p.s.a.

Przechodząc do kwestii zawinienia strony w uchybieniu terminu Naczelny Sąd Administracyjny ocenia, że na tle przedstawionych przez skarżącego okoliczności faktycznych oraz przedłożonej sądowi pierwszej instancji dokumentacji medycznej, należało przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu, w uzasadnieniu postanowienia uwypuklił, że z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że przy wskazaniach lekarskich w poz. 16 podany został kod "2", co oznacza, iż chory może chodzić. Zdaniem sądu meriti ta okoliczność poddaje w wątpliwość twierdzenie, że stan zdrowia skarżącego był tego rodzaju, że uniemożliwiał mu jakiekolwiek działanie, doprowadzając sąd do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, którym odmówił przywrócenia stronie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że przedłożone przez skarżącego zaświadczenie lekarskie zostało wystawione w dniu 2 kwietnia 2025 r., a więc w dniu następującym po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a jednocześnie w tym samym dniu, w którym – zgodnie z twierdzeniami strony – skarżący poczuł się lepiej i był w stanie uiścić brakujący wpis od skargi oraz sformułować i nadać pocztą wniosek o przywrócenie terminu. Nie ulega zatem wątpliwości, że w dniu konsultacji lekarskiej, podczas której wystawiono omawiane zaświadczenie, skarżący był zdolny do poruszania się. Logicznym wydaje się natomiast, że lekarz, wystawiając zaświadczenie w dniu 2 kwietnia 2025 r., nie mógł określić czy skarżący poprzedniego dnia był zdolny do samodzielnego poruszania się i określając wskazania lekarskie na pozostały czas obejmujący zwolnienie, w poz. 16. zaświadczenia podał kod "2", oznaczający, że chory może chodzić. Za zaprezentowaną oceną sytuacji strony przemawia również fakt, że skarżący, pomimo pozostawania na zwolnieniu lekarskim do 3 kwietnia 2025 r., niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia, tj. niemożności wstania z łóżka, dokonał uchybionej czynności w dniu 2 kwietnia 2025 r. i w tym samym dniu złożył wniosek o przywrócenie terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedstawiając zaświadczenie lekarskie i rozwijając we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu informacje dotyczące przebiegu choroby, skarżący uprawdopodobnił, że stan jego zdrowia mógł mieć wpływ na niedokonanie czynności w terminie. Istotnym był przy tym stan zdrowia skarżącego w ostatnim dniu do dokonania czynności procesowej, jako że strona nie miała prawnego obowiązku dokonywania takiej czynności wcześniej, ani przewidzenia nagłego zachorowania. Wespół z tymi okolicznościami należało zaś oceniać informacje przedstawione w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał uchylenie na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. kwestionowanego postanowienia sądu pierwszej instancji oraz w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.