Wyrok NSA z dnia 02 września 2025, sygn. II FZ 65/25

Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20. Niezależnie od tego, że przywołana uchwała nie wiąże sądów administracyjnych, ma zastosowanie wyłącznie do sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych i wojskowych (z uwagi na odrębność sądownictwa administracyjnego i powszechnego), to z jej uzasadnienia nie wynika, aby sam fakt udziału sędziego wyłonionego przez KRS ukształtowaną w trycie ustawy z 8 grudnia 2017 r., przesądzał o wadliwości postępowania przed sądem powszechnym. Sąd Najwyższy wyraźnie nakazał dla ustalenia, czy obsada sądu była właściwa, badanie konkretnych okoliczności oraz ich skutków, a zatem dokonywania oceny ad casum każdej konkretnej wątpliwości co do obsady sądu.

Samodzielną przesłanką do uznania wadliwości obsady składu sądu nie może być wyłącznie wadliwość procesu powoływania sędziego, ale musi ponadto wystąpić konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Oznacza to konieczność indywidualnego podejścia do orzeczeń wydawanych przez sędziów powołanych do sądów powszechnych lub administracyjnych, a także do kwestii związanych z ich wyłączeniem. Nie do zaakceptowania jest zatem interpretacja skarżącego kasacyjnie, w myśl której sędzia powołany na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej sprawie rozpoznawanej przez sąd administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1702/2).

Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela stanowisko odnośnie konieczności badania ad casum przesłanki bezstronności i niezależności sędziego. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, poza zastrzeżeniami dotyczącymi procedury powołania sędziego, odnoszących się do bezstronności i niezawisłości sędziego sprawozdawcy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Z pewnością za takie nie może być uznana krytyczna ocena niekorzystnego dla skarżącego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Bezprzedmiotowa jest zatem argumentacja skarżącego powołującego się na dopuszczenie do udziału w składzie orzekającym osoby bezskutecznie powołanej na urząd sędziego.

W tych warunkach brak jest podstaw do stwierdzenia, by postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie było obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., z uwagi na to, że skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa. Dla porządku należy wskazać, że nie wystąpiła również druga z przesłanek nieważności postępowania wymieniona w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to jest, że w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy.

Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów zażalenia, należy uznać, że zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., który to przepis określa wymagania formalne skargi, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wskazuje, że pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku.

Z powyższego wynika, że pominięcie numeru PESEL w skardze stanowi jej brak formalny. Brak formalny podlega uzupełnieniu. Tryb uzupełnienia opisany jest art. 49 § 1 p.p.s.a. Najważniejsze jest to, że ustawa stanowi, iż nieuzupełnienie braku, w terminie siedmiu dni, skutkuje odrzuceniem skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek odstępstw od tej reguły, nie wprowadził też żadnych uregulowań pozwalających na zastosowanie innego środka niż odrzucenie skargi.

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnia braku skargi przez podanie numeru PESEL strony. Takie postępowanie było prawidłowe- zgodne z ustawą. Wezwanie doręczono wprost do rąk pełnomocnika 24 lutego 2025 r. Wyznaczony siedmiodniowy termin na uzupełnienie braku upłynął bezskutecznie w dniu 3 marca 2025 r. Tym samym w wyznaczonym ustawą terminie - wbrew wezwaniu - pełnomocnik strony nie podał numeru PESEL skarżącego. Ponieważ obowiązek uzupełnienia braku nie został wykonany w zakreślonym terminie (skarżący wskazał nr PESEL w piśmie złożonym w dniu 7 marca 2025 r. w biurze podawczym Sądu), WSA na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę. Sąd pierwszej instancji nie mógł postąpić wbrew ustawie i sam uzupełnić tego braku. Skarżący powinien był podać - jako osoba fizyczna - swój numer PESEL, stosownie do przywołanego już wymogu wynikającego z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.

Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika skarżącego dotyczącej nr NIP, należy podkreślić, że numer NIP może mieć jedynie walor dodatkowy i to w zakresie dotyczącym prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej – nie zaś, jak stara się to wykazać skarżący w zażaleniu, do identyfikacji samej strony, jako podmiotu wnoszącego skargę (pierwsze pismo w postępowaniu przed sądem administracyjnym). Prawidłowość działania Sądu potwierdza późniejsza uchwała NSA II GPS 3/22 z dnia 3 lipca 2023 r., która stanowi, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje Sąd. Strona wnosząca pierwsze pismo w sprawie powinna podać swój numer PESEL, o czym stanowi art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Nie jest istotne ile spraw tej osoby przed tym samym sądem już się toczy i nie jest zadaniem sądu sprawdzanie danych w aktach innych spraw.

W kwestii nieotrzymania przez pełnomocnika skarżącego osobnego wezwania do usunięcia braków formalnych skargi (poprzez wskazanie nr PESEL), wskazać należy, że zawartość korespondencji jasno wynika ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru. Opis zawartości przesyłki niewątpliwie wskazuje, że przesyłka zawierała wezwanie do uiszczenia wpisu, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi oraz odpis odpowiedzi na skargę. Podkreślić należy, że przesyłka sądowa może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. post. Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2000 r., sygn. I CZ 38/00). A zatem dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (postanowienia NSA: z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 707/11, z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 2088/11). Znajdujące się w aktach niniejszej sprawy potwierdzenie odbioru spełnia powyższe wymagania.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.), potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. III CZ 51/98). Adresat przesyłki, który stwierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić. Tak więc to w interesie odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczyniono, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia skarżącemu przesyłki, w dniu 24 lutego 2025 r. Przyjęcie bowiem dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości, przeczyłoby sensowi potwierdzenia odbioru przesyłki. W każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że nie otrzymał żadnego dokumentu lub tylko niektóre z nich, innymi słowy, że odebrał kopertę pustą albo niepełną. Od profesjonalnego pełnomocnika zobowiązanego do zachowania należytej staranności w zakresie prowadzonych spraw wymagane jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji w kancelarii, aby osoba odbierająca korespondencję podpisując zwrotne potwierdzenie odbioru miała na uwadze wskazany w tym potwierdzeniu rodzaj przesyłki, a następnie sprawdziła jej zawartość. Ustalenie jakiejkolwiek nieprawidłowości obligowało pełnomocnika do wyjaśnienia tej kwestii w sekretariacie Sądu.

Końcowo, odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwałę NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a, w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.