Wyrok NSA z dnia 28 października 2025, sygn. II FZ 79/25

Dodatkowo, w wykonaniu zarządzenia z dnia 28 lutego 2025 r., sekretariat Sądu doręczył pełnomocnikowi Skarżącego odpis odpowiedzi na skargę, który wyszczególniony został jako załącznik do wezwania (karta 35-36 akt sądowych). Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, drogą elektroniczną ePUAP zostało doręczone pismo z dnia 3 marca 2025 r. zawierające zarówno wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak i odpowiedź na skargę w formie załącznika do tego pisma. W związku z tym Sąd nie zgodził się z argumentacją, że Skarżący nie został wezwany do usunięcia przedmiotowego braku skargi. Pismo stanowiło jeden dokument wraz z załącznikiem w postaci odpowiedzi na skargę. To właśnie w treści głównego pisma zostało zawarte wezwanie do terminowego usunięcia braku formalnego skargi. Dlatego też do pisma tego nie zostały dołączone (tak jak tego oczekiwał pełnomocnik) dwa pliki, bądź tylko jeden plik z odpowiedzią na skargę zamiast wezwania do usunięcia braku skargi.

Za pozbawiony uzasadnionych podstaw Sąd pierwszej instancji uznał zarzut niekompletności nadesłanej drogą elektroniczną ePUAP przesyłki doręczonej dnia 6 marca 2025 r., czy niezgodności jej ze wskazaną specyfikacją. Przesyłka zawiera tytuł "WEZWANIE", który jednoznacznie wskazuje na obowiązek realizacji zawartej w jego treści czynności.

Sąd stwierdził, że pełnomocnik Skarżącego nie dochował należytej staranności w realizacji obowiązku mającego na celu terminowe usunięcie braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL Skarżącego, jako osoby fizycznej, wnoszącej skargę do sądu. Pismo bowiem odebrane przez pełnomocnika Skarżącego zatytułowane "WEZWANIE" zawierało w swej treści wezwanie do usunięcia ww. braków skargi. Pominięcie natomiast jego treści przy odbiorze pisma nie może prowadzić do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do realizacji wymaganej czynności.

W zażaleniu pełnomocnik Skarżącego zarzucił postanowieniu rażące naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a., poprzez:

a) błędne ustalenie okoliczności faktycznej, że: "drogą elektroniczną ePUAP zostało doręczone pismo z dnia 3 marca 2025 r. zawierające zarówno wezwanie do uzupełnienia braków skargi (...), jak również odpowiedź na skargę (...)", gdy tymczasem drogą elektroniczną doręczono wyłącznie odpowiedź na skargę. Sąd pierwszej instancji nie ustalił, dlaczego istnieje rozbieżność pomiędzy korespondencją wychodzącą a korespondencją przychodzącą;

b) błędne ustalenie okoliczności faktycznej polegające na tym, że pismo zostało zatytułowane "WEZWANIE", gdy tymczasem pismo zostało zatytułowane: - [...]; na marginesie Skarżący zwrócił uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie ustalił, dlaczego w korespondencji przychodzącej (Skarżący w ramach inicjatywy dowodowej zwrócił uwagę, w jaki sposób widoczna jest przesyłka z dnia 6 marca 2025 r. po stronie odbierającego;

a nadto poprzez:

c) niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że Skarżący (pełnomocnik Skarżącego) nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, gdy tymczasem w zażaleniu wykazano, poprzez odwołanie się do zrzutu ekranu oraz wydruku przesyłki z dnia 6 marca 2025 r., że zarówno tytuł przesyłki, jak również załącznik do przesyłki nie obejmował wezwania; Skarżący, po zapoznaniu się z treścią zaskarżanego postanowienia, nie wykluczył, że źródłem powstałej sytuacji mogły być względy techniczne wynikające ze scalenia systemu elektronicznego edoreczenia.gov.pl z systemem ePUAP, który skutkowały tym, że Sąd wysłał "WEZWANIE", a Skarżący otrzymał: - [...];

i z ostrożności poprzez:

d) niezastosowanie w sytuacji, gdy pomiędzy korespondencją wychodzącą (Sąd ustalił, że wysłano WEZWANIE) a korespondencją przychodzącą (Sąd na podstawie załączonych dokumentów powinien ustalić, że Skarżący otrzymał pismo pt. - [...]) zachodzi istotna różnica, która stanowi okoliczność zewnętrzną, niezależną od Skarżącego, nagłą i mającą wymiar techniczny, która uprawdopodabnia, że Skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu;

Pełnomocnik Skarżącego, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego ze wskazanych przesyłek elektronicznych ePUAP.

Wskazał, że zdaje sobie w pełni sprawę, że przywrócenie terminu jest instytucją wyjątkową. Ma jednak ona na celu umożliwienie Skarżącemu poddania pod ocenę Sądu sprawy administracyjnej (podatkowej) w okolicznościach, gdy doszło do uchybienia w okolicznościach braku jakiegokolwiek niedbalstwa po stronie Skarżącego lub pełnomocnika Skarżącego. Wyjątkowość sytuacji Sąd pierwszej instancji powinien dostrzec w braku spójności pomiędzy korespondencją wychodzącą a przychodzącą. Sąd powinien również uwzględnić, że mowa o systemie doręczeń elektronicznych, który w takim kształcenie funkcjonuje od niedawna, tj. od 1 stycznia 2025 r. Jakkolwiek nie zmienia to wiele w korespondencji wychodzącej sądów administracyjnych, to wprowadziło bardzo duże zmiany w korespondencji przychodzącej. Scalenie odbioru korespondencji (e-doręczenia i ePUAP) jakkolwiek uzasadnione względami organizacyjnymi, to jednak od strony technicznej (co pokazuje niniejsza sprawa) nie zostało przeprowadzone w sposób bezproblemowy. Przywrócenie terminu w niniejszej sprawie ani nie jest w kolizji z zasadą wyważonego formalizmu, ani tym bardziej nie jest w sprzeczności z dyscypliną procesową. Wręcz przeciwnie, można odnieść wrażenie, że postanowienie jest wyrazem wręcz skrajnego formalizmu, przy jednoczesnym braku wskazania wzorca prawidłowego (starannego) zachowania Skarżącego (pełnomocnika Skarżącego). W postanowieniu nie wyjaśniono przede wszystkim, na czym polegała wina czy nawet lekkie niedbalstwo w sytuacji, gdyby Sąd pierwszej instancji przyjął brak tożsamości korespondencji wychodzącej i przychodzącej. Na przesyłkę pt. WEZWANIE należało zareagować, lecz taka przesyłka nigdy do pełnomocnika Skarżącego nie dotarła. Instytucja przywrócenia terminu pozwala zaś powstałą sytuację uporządkować w kierunku zasadniczym, tj. umożliwienie stronie ochrony jej praw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że kwestia prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi wezwania do podania numeru PESEL została już przesądzona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2025 r. sygn. akt II FZ 44/25, którym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2025 r. wydane w sprawie odrzucenia skargi Skarżącego.

W myśl art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 1, 2 i 4 powołanej wyżej ustawy).

Zaznaczyć także należy, że z uwagi na treść art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, na podstawie podniesionych w nim okoliczności faktycznych ocenia czy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie uzasadnienie wniosku i ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu.

Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z: dnia 14 stycznia 1972 r. sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144, dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącego, pismem z dnia 3 marca 2025 r., stanowiącym wykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lutego 2025 r., został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną z pouczeniem, że nieusunięcie braku formalnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi w myśl art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W tym samym piśmie wskazano, że sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego doręcza pełnomocnikowi Skarżącego odpis odpowiedzi na skargę z dnia 25 lutego 2025 r. i tę też odpowiedź wskazano jako załącznik - 1. [...] (nadpłata) - odp. na skargę.pdf). Cały wydrukowany dokument znajduje się na kartach 35 i 36 akt sądowych i jest opatrzony podpisem elektronicznym. Data odbioru tego pisma to 6 marca 2025 r. Jak już wyżej wskazano, dokument został prawidłowo doręczony, a w swej treści zawierał zarówno informację o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL, jak i o doręczeniu odpowiedzi na skargę. Dokument stanowił jedno pismo, jedną całość, a dodatkowo dołączono do niego załącznik zawierający odpowiedź na skargę. Informacja o konieczności uzupełnienia braku formalnego znajdowała się na samym początku pisma (vide k. 35).

Powyższe oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może uwzględnić zażalenia Skarżącego na postanowienie z dnia 30 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 152/25 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia skargi, bowiem w dniu 6 marca 2025 r. zostało odebrane wezwanie z Sądu, a informacja o konieczności podania numeru PESEL znajdowała się w piśmie przewodnim.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.[pic]