Wyrok NSA z dnia 08 września 2026, sygn. II FZ 80/26

Zagadnienie przedawnienia kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym zostało uregulowane w art. 226 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 powyższego przepisu prawo do żądania kosztów sądowych przedawnia się z upływem trzech lat licząc od dnia, w którym koszty należało uiścić. W świetle natomiast art. 211 w zw. z art. 212 P.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (tj. wpis i opłatę kancelaryjną) i zwrot wydatków. W konsekwencji, prawo do żądania opłaty kancelaryjnej przedawnia się z upływem trzech lat. W odniesieniu do pisma podlegającego opłacie należy stwierdzić, że termin przedawnienia liczony jest od dnia, w którym należało uiścić koszty, czyli w istocie od dnia wniesienia pisma do sądu (art. 234 § 2 zd. 1 P.p.s.a.). Trzyletni termin, o którym mowa w art. 226 p.p.s.a., jest terminem prawa materialnego, który należy uwzględniać z urzędu, nie podlega więc przywróceniu. Jego upływ powoduje, że zarówno prawo sądu do żądania od strony uiszczenia należnych kosztów sądowych, jak i prawo strony do zwrotu nadpłaconych czy nienależnie pobranych kosztów sądowych wygasa (zob. postanowienie NSA z 17.10.2023 r., III OZ 483/23, LEX nr 3618633; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 226.).

Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z § 2 tegoż artykułu postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

Użycie w art. 161 § 1 pkt 3 zwrotu normatywnego "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi w nim o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego, po wniesieniu skargi do sądu (por. Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M.; Komentarz do art.161 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX 2024).

Umorzenie postępowania oznacza przerwanie i zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się zbędne albo nawet niedopuszczalne (por. T. Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 579).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy po pierwsze zauważyć, że z analizy akt wynika, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie nastąpiło w dniu 7 marca 2023 r. (k.138 akt). Należy zatem przyjąć, że prawo do żądania kosztów sądowych w postaci opłaty kancelaryjnej przedawniło się z upływem 7 marca 2026 r. z uwagi na treść art. 226 § 1 w zw. z art. 83 § 2 P.p.s.a. W wyniku przedawnienia roszczenia postępowanie w przedmiocie ściągnięcia opłaty kancelaryjnej stało się bezprzedmiotowe.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone zarządzenie i umorzył postępowanie w przedmiocie ściągnięcia opłaty kancelaryjnej na podstawie art. 188 i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 P.p.s.a.