Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 922/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 19 listopada 2020 r. (nr 2801-IOA.4246.27.2020) w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania bez wymaganej koncesji gier na automatach.
Ze stanu faktycznego sprawy, przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że w dniu 23 lutego 2018 r. funkcjonariusze Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie przeprowadzili kontrolę w lokalu przy ul. [...] w N., podczas której stwierdzili, że znajdują się w nim dwa aktywne i przygotowane do gier automaty o nazwie Apollo Games (bez numerów). W celu ustalenia zasad działania ujawnionych automatów, kontrolujący dokonali ich oględzin oraz przeprowadzili eksperyment procesowy, polegający na doświadczalnym odtworzeniu przebiegu gier dostępnych na automatach oraz przesłuchali w charakterze świadków osoby przebywające w lokalu i grające na automatach. W wyniku tych czynności stwierdzono losowy charakter urządzanych gier.
Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie decyzją z dnia 13 sierpnia 2020 r. (nr 378000-COP.4246.28.2020.IL.SZD), na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 165 ze zm.), dalej jako: "u.g.h." nałożył na A. W. karę pieniężną w wysokości 200.000 zł. z tytułu urządzania bez wymaganej koncesji gier na dwóch automatach Apollo Games znajdujących się przy ul. [...] w N. Organ I instancji odwołując się do ustaleń z kontroli oraz wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II K 304/19 o uznaniu A. W. za winnego popełnienia przestępstwa prowadzenia gier hazardowych, wbrew przepisom ustawy, o którym mowa w art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 wrześni 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2019 r., poz. 19), dalej jako: "k.k.s", a także materiału dowodowego zebranego w tym postępowaniu, stwierdził, że gry prowadzone na automatach są grami o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h., możliwość prowadzenia nowych gier za punkty uzyskane we wcześniejszej wygranej mieści się w definicji wygranej rzeczowej, określonej w art. 2 ust. 4 u.g.h., a A. W. był osobą urządzającą gry, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy.
Po rozpatrzeniu odwołania A. W., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie decyzją z dnia 19 listopada 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że A. W. wypełnił przesłanki "urządzającego gry", o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., ponieważ zorganizował przedsięwzięcie polegające na urządzaniu gier hazardowych na wspomnianych automatach. DIAS w Olsztynie podał, że świadkowie wyjaśnili, że skarżący zarządza automatami wstawionymi do lokalu, sprawuje nad nimi opiekę, zajmuje się ich obsługą, napełnia monetami, do niego zgłaszają się osoby wygrywające w razie niewypłacenia przez maszynę wygranej, wreszcie dokonuje wypłat wygranych, dystrybuuje karty magnetyczne służące do wejścia do lokalu z automatami. DIAS w Olsztynie podzielił także argumentację organu I instancji, że nie ma znaczenia w sprawie, kto był właścicielem automatów i wyjaśnił, że do uznania A. W. za urządzającego gry wystarczające było to, że zajmował się wstawieniem automatów do lokalu, obsługą lokalu (poprzez wydawanie kart magnetycznych do drzwi wejściowych) oraz samych automatów (napełniał je monetami, wypłacał wygrane). Podejmował więc aktywne działania dotyczące organizacji warunków umożliwiających sprawne funkcjonowanie tych urządzeń oraz ich używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier na automatach.
Organ odniósł się także do wyroku Sądu Rejonowego w Nidzicy z dnia 12 lutego 2020 r. o sygn. akt II K 304/19, w którym skarżący upatrywał pozytywnego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. DIAS podał, że w art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. stypizowano delikt administracyjny, polegający wyłącznie na urządzaniu gier hazardowych; nie obejmuje on prowadzenia takich gier. Z kolei, opis ustawowy czynu zabronionego z art. 107 k.k.s. operuje dwoma znamionami czasownikowymi: urządza i prowadzi. W konsekwencji stwierdził, że zmiana znamienia czasownikowego (prowadzi a nie urządza), którą zastosował Sąd Rejonowy w Nidzicy, przy jednoczesnym uznaniu skarżącego za winnego popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s., pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 922/20 oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 19 listopada 2020 r. Sąd I instancji podzielił zapatrywanie orzekających w sprawie organów (nie kwestionowane przez skarżącego), że A. W. nie legitymował się ani koncesją na prowadzenie kasyna, ani zezwoleniem na urządzanie gier hazardowych, a ujawnione w lokalu urządzenia są automatami do gier hazardowych, gdyż cechuje je cel komercyjny, gry mają charakter losowy, a automaty realizują samodzielnie wygrane pieniężne, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h.
WSA w Olsztynie podzielił przedstawioną przez organy wykładnię przepisów u.g.h., w tym zawartego w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy pojęcia "urządzającego gry hazardowe" i wywiódł, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczącym tej problematyki jednolicie przyjęto, że chodzi o ogół czynności i działań umożliwiających przeprowadzenie takich gier, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy, Sąd stwierdził, że organy administracyjne prawidłowo dokonały niezbędnych ustaleń faktycznych oraz prawidłowo zastosowały przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Nie ulega wątpliwości, że czynności skarżącego, takie jak udostępnianie kart magnetycznych umożliwiających dostęp do lokalu, w którym znajdowały się automaty, napełnianie ich monetami czy wypłacanie graczom wygranych świadczą o jego aktywności w działalności polegającej na organizowaniu gier hazardowych.
Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącego, organy administracyjne nie pominęły w swoich rozstrzygnięciach wyroku Sądu Rejonowego w Nidzicy z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt II K 304/19, którym A. W. został skazany za prowadzenie gier hazardowych (a nie za urządzanie gier hazardowych). WSA w Olsztynie zwrócił uwagę na różne przesłanki odpowiedzialności karno-skarbowej i odpowiedzialności administracyjnej i podał, że przepisy u.g.h. nie rozróżniają pojęć "prowadzenia gier" i "urządzania gier", posługując się tylko tym ostatnim, rozumianym w orzecznictwie jako zespół wszelkich czynności stwarzających warunki funkcjonowania urządzeń do gier hazardowych. W przepisie art. 107 § 1 k.k.s. natomiast wyróżnione są dwie postacie przestępstwa karnoskarbowego. W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, pojęcie urządzania gier hazardowych wbrew przepisom u.g.h., realizujące znamiona przestępstwa skarbowego opisanego w art. 107 § 1 k.k.s., wykładać należy w ten sposób, że określone znamię czasownikowe jest ściśle związane z miejscem, w którym urządzanie gier następuje. Sprawca dopuszcza się tylu odrębnych pod względem karnoprawnego wartościowania zachowań polegających na urządzaniu gier, w ilu odrębnych od siebie miejscach gry są urządzane. Ocena taka wynika z miejsca, jakie w strukturze przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s zajmuje automat do gier. Urządzenie takie pełni funkcję narzędzia służącego do popełnienia czynu zabronionego; automat służy sprawcy do realizacji czynności sprawczej "urządza" i bez jego pomocy sprawca nie jest w stanie swoim zachowaniem zrealizować znamienia czasownikowego czynu z art. 107 § 1 k.k.s. w analizowanej formie przestępstwa. Natomiast sprawca prowadzący gry hazardowe w jednym miejscu dopuszcza się jednego zachowania polegającego na urządzaniu gier w rozumieniu art. 107 § 1 k.k.s niezależnie od tego, ile konkretnych automatów do gier w tym miejscu się znajduje (zob. J. Kluza, Ł. Juszczyk, Problematyka tożsamości i wielości czynów w odniesieniu do przestępstwa nielegalnego urządzania gier hazardowych na automatach, "Prokuratura i Prawo" 2019, nr 10, str. 81-93). Oznacza to, że rozróżnienie tych dwóch pojęć na gruncie odpowiedzialności karnoskarbowej nie ma wpływu na odpowiedzialność administracyjną przewidzianą ustawą o grach hazardowych. W postępowaniu administracyjnym organy mają bowiem obowiązek zbadania, czy w sprawie doszło do urządzania gier z naruszeniem przepisów u.g.h. W tym celu mogą one, a nawet powinny, prowadzić własne ustalenia z zastosowaniem wszelkich dostępnych środków dowodowych, co w niniejszej sprawie uczyniły.