W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie podważają skutecznie zgodności z prawem stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu o nałożeniu na skarżącego jako prezesa zarządu spółki kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry uznał, że przeprowadzone przez organ ustalenia faktyczne uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, a także zaakceptował dokonaną na ich podstawie ocenę, że skoro spółka była urządzającym gry hazardowe na automatach poza kasynem, bez zezwolenia lub bez dokonanego zgłoszenia, prawidłowo na podstawie przepisów m.in. art. 89 ust. 3, ust. 4 pkt 8, art. 90 ust. 1 pkt 1, ust. 1a i ust. 1b pkt 1 u.g.h. nałożono karę pieniężną na skarżącego, który w tym czasie był prezesem zarządu tej spółki.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut zawarty w puncie 1 petitum skargi kasacyjnej kwestionujący przyjęty w sprawie pogląd, że skarżącego można uznać za urządzającego gry na automatach na podstawie art. 89 ust. 3 i ust. 4 pkt 8 u.g.h., pomimo że w dacie orzekania nie pełnił już żadnych funkcji w spółce.
W niniejszej sprawie w wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu 19 grudnia 2017 r. i po ustaleniu, że w lokalu przy ul. [...] w G. ujawniono urządzenia do gier hazardowych należące do spółki, Naczelnik Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu wszczął postępowanie, a następnie wydał decyzję w dniu 19 marca 2018 r. nr 398000-COP.4246.287.2017.ADB, którą wymierzono ww. spółce karę pieniężną w wysokości 300 000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach zlokalizowanych w kontrolowanym lokalu, którą utrzymano w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 14 listopada 2019 r. nr 3001-IOA.4246.187.2018.MKo, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na tę decyzję prawomocnym wyrokiem z 23 września 2020 r., sygn. akt III SA/Po 26/20. Prawomocnie zostało zatem przesądzone, że spółka była podmiotem urządzającym gry na automatach w skontrolowanym lokalu. Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki od 28 września 2017r. do 8 września 2020 r.
Z przepisu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jednoznacznie wynika, że ustawodawca sankcjonuje karą pieniężną urządzanie gier hazardowych bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.g.h. grami hazardowymi są gry losowe, zakłady wzajemne, gry w karty, gry na automatach. Gry na automatach zostały zdefiniowane w art. 2 ust. 3, 4, 5 u.g.h. Z dniem 1 kwietnia 2017 r. na mocy ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88) weszły w życie przepisy art. 89 ust. 3 oraz art. 90 ust. 1a i 1b pkt 1 u.g.h. Mocą tych przepisów wprowadzono odpowiedzialność osób pełniących funkcje kierownicze lub wchodzących w skład organów zarządzających podmiotami urządzającymi gry hazardowe bez wymaganej koncesji, zezwolenia bądź zgłoszenia. Zgodnie z art. 89 ust. 3 u.g.h. niezależnie od kary pieniężnej wymierzanej przedsiębiorcy określonej w ust. 1 pkt 1, naczelnik urzędu celno-skarbowego może wymierzyć karę pieniężną osobom pełniącym funkcje kierownicze lub wchodzącym w skład organów zarządzających osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej urządzających gry hazardowe bez koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia. Ta zmiana polegająca na rozszerzeniu katalogu podmiotów podlegających karze pieniężnej, podyktowana była koniecznością dążenia do zminimalizowania występowania negatywnych zjawisk społecznych związanych z hazardem, w szczególności występowania zjawiska szarej strefy. Jak wynika ze stanowiska projektodawców: "Stanowi to znaczące rozszerzenie katalogu podmiotowego, jednakże konieczność taka wynika z chęci realizacji postulatu zapewnienia najwyższego możliwego poziomu ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami hazardu". Dalej zaś wskazano, że "Nałożenie proponowanych w projekcie i przedstawionych powyżej obowiązków przy jednoczesnym braku sankcji za ich naruszenie prowadziłoby do ich fasadowości. Byłoby to również niedopuszczalnym zaniedbaniem państwa, którego głównym celem w zakresie polityki gier hazardowych jest ochrona obywateli".
Kara przewidziana w art. 89 ust. 3 u.g.h. nie jest karą obligatoryjną, ani karą wymierzaną w sztywnej wysokości. Zastosowanie tej sankcji zależy od zaistnienia dwóch okoliczności: po pierwsze - od potwierdzonego faktu pełnienia przez stronę funkcji kierowniczej w składzie organu zarządzającego albo członkostwa w składzie organów zarządzających osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, urządzających gry hazardowe bez koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia i po drugie – od pełnienia ww. funkcji w czasie gdy zarządzany przez tę osobę podmiot urządzał gry hazardowe bez koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 362/19).
W świetle powyższego zasadnie w niniejszej sprawie uznano, że dokonane przez organy ustalenia faktyczne dotyczące działalności spółki kierowanej przez skarżącego i ich ocena prawna, następnie zaakceptowane przez WSA, odpowiadały sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej zrekonstruowanej z art. 89 ust. 3 u.g.h., w przedstawionym powyżej jego rozumieniu. W toku postępowania ustalono bowiem, iż skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki w czasie kiedy spółka ta dopuściła się wskazanych powyżej naruszeń przepisów u.g.h. Na podstawie wpisów do Krajowego Rejestru Sądowego ustalono, że 28 września 2017 r. dokonano wpisu ujawniającego pełnienie przez skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki, który to wpis uległ wykreśleniu z dniem 8 września 2020 r., kiedy zgłoszono pełnienie ww. funkcji przez inną osobę. Aktywność skarżącego działającego w imieniu spółki sprowadzała się chociażby do tego, że to skarżący podpisał umowę najmu lokalu użytkowego z 17 sierpnia 2017 r. (położonego w G. przy ul. [...]) i zatrudniał osoby do obsługi kontrolowanego lokalu. W dniu przeprowadzonych czynności kontrolnych w lokalu, tj. 19 grudnia 2017 r., skarżący pełnił funkcję, o której mowa w art. 89 ust. 3 u.g.h., a zatem prawidłowo organy celno-skarbowe ustaliły, a Sąd pierwszej instancji zaakceptował to, że wystąpiła przesłanka do wszczęcia postępowania administracyjnego wobec skarżącego i wymierzenia stosownej kary pieniężnej, nawet jeżeli w chwili wydania decyzji skarżący zaprzestał pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki.
Za chybiony zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy też uznać zarzut zawarty w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, kwestionujący prawidłowość ustalenia wysokości kary pieniężnej.
Z ustawy o grach hazardowych wynika, iż karę przewidzianą w art. 89 ust. 3 u.g.h. wymierza się w wysokości do 100 000 złotych (art. 89 ust. 4 pkt 8 u.g.h.). Ustalając wysokość kary organ ma obowiązek uwzględnić skalę prowadzonej działalności, czas trwania naruszenia oraz sytuację finansową podmiotu podlegającego karze (art. 90 ust. 1a oraz ust. 1b pkt 1 u.g.h.). Wysokość przedmiotowej kary nie stanowi zatem kwoty sztywnej ani nie jest karą obligatoryjną. Rozważania dotyczące ustalania jej wysokości muszą więc być w jak największym stopniu zindywidualizowane i odniesione do konkretnego zdarzenia stanowiącego delikt administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie te wymogi zostały przez organ spełnione. Organ wymierzając karę pieniężną zasadnie wziął pod uwagę czas trwania naruszenia ustawy o grach hazardowych spółki kierowanej przez skarżącego jako prezesa zarządu spółki, tj. to, że skarżący funkcję prezesa zarządu spółki pełnił od 28 września 2017r. do 8 września 2020 r. Prawidłowo uwzględniono także skalę prowadzonej działalności wskazując, że w ww. okresie nastąpiło nie tylko ujawnienie deliktu stanowiącego podstawę do wszczęcia niniejszego postępowania, ale także w czasie pełnienia funkcji prezesa przez skarżącego nałożono na spółkę jeszcze inne kary za urządzanie gier hazardowych bez zezwolenia w łącznej kwocie 600 000 zł. Spółka prowadziła więc działalność związaną z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych nie tylko na terenie województwa wielkopolskiego, ale również dolnośląskiego. Ponadto organ pierwszej instancji ustalił, że spółka osiągnęła w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. przychód z prowadzonej działalności w wysokości 1 242 167,83 zł, co wskazywało, że była podmiotem osiągającym wysokie przychody. Organ wsparł się też dodatkowo szacunkowymi danymi dotyczącymi średniego rocznego przychodu z automatu znajdującego się poza kasynem gry, przedstawionymi w uzasadnieniu do rządowego projektu nowelizacji u.g.h. z 2016 r.
Wbrew argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 3 uzasadnienia), odwołanie się do faktu prowadzenia przez Spółkę nielegalnej działalności także poza terenem województwa wielkopolskiego, nie stanowiło przekroczenia granic niniejszej sprawy. Był to fakt wzięty pod uwagę przez organ jako jedna z przesłanek przy ustalaniu wysokości kary, a nie jako podstawa odpowiedzialności skarżącego wskazana w postanowieniu o wszczęciu postępowania.
Prawidłowo także organ pierwszej instancji chcąc dokonać analizy finansowej skarżącego, w dniu 23 maja 2018 r. wezwał skarżącego do złożenia wypełnionego oświadczenia o stanie majątkowym. Ponieważ skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi, uwzględniono w tym zakresie dostępne dane dotyczące posiadanych przez niego udziałów w jeszcze dwóch innych spółkach oraz wykazywanych w PIT 36 i PIT 8 dochodów za rok 2019 r. i wskazano, że są one wysokie, przekraczając wysokość wymierzonej kary.
Zgodzić należy się zatem z Sądem pierwszej instancji, że organy wymierzając skarżącemu karę pieniężną w maksymalnej wysokości, ustaliły i oceniły wszystkie wymagane ustawą przesłanki, tj. skalę działalności, czas jej trwania i sytuację finansową skarżącego, prawidłowo uzasadniając zasadność wymierzenia kary w maksymalnej wysokości. Tych ustaleń skarga kasacyjna skutecznie nie podważyła, ograniczając się jedynie do ogólnego ich zakwestionowania, bez żadnych konkretnych argumentów. Nie doszło w tej sprawie do zarzuconego "cynicznego uniku proceduralnego" (s. 7 skargi kasacyjnej) i "uwzględniającego sytuację finansową podmiotu karanego (...) całkowitego braku takiego ustalenia" (s. 6 skargi kasacyjnej).
Chybiony jest także w ocenie NSA zarzut zawarty w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z "art. 189a i nast. kpa (...) co dotyczy w szczególności art. 189f k.p.a." "poprzez całkowite pominięcie tych przepisów w sprawie, mimo że przepisy te znajdują pełne zastosowanie do kar takich jak przedmiotowa".
Nie był wprawdzie trafny pogląd Sądu pierwszej instancji, że z art. 8 i art. 91 u.g.h. które przewidują, że do postępowań określonych w u.g.h., w tym do kar pieniężnych o których mowa w art. 89 u.g.h., stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, wynika podstawa do całkowitego niestosowania w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w ustawie o grach hazardowych, przepisów działu IVa k.p.a., w tym art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II GSK 902/25). Wadliwość tego fragmentu rozważań Sądu Wojewódzkiego nie miała jednak wpływu na treść zaskarżonego wyroku, albowiem Sąd ten prawidłowo oddalił skargę uznając brak podstaw do zastosowania tych przepisów k.p.a. w tej sprawie.
Konstrukcja zarzutu kasacyjnego zawartego w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 174 pkt 2 i art. 176 § 1 p.p.s.a. Przede wszystkim nie został w nim dokładnie określony przepis, którego naruszenie zarzuca skarżący. Precyzyjność komunikatu formułowanego w skardze kasacyjnej, będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia, jest istotna z tego powodu, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem skargi kasacyjnej, ale także z jego treścią, NSA jest bowiem związany podniesionymi w skardze kasacyjnej zarzutami. Wskazanie zatem jedynie ogólnie na "art. 189a i nast. kpa" nie może być uznane za czyniące zadość koniecznym w tym zakresie wymogom, a co za tym idzie i za skuteczne podważenie zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Wymaga przy tym podkreślenia, że z treści art. 189a k.p.a. oraz zawartych w jego § 2 i § 3 zastrzeżeń wynika, że przepisy Działu IVa k.p.a. mogą mieć zastosowanie w danej sprawie w całości (§ 1) lub w pewnym zakresie (§ 2), albo nie mieć w ogóle zastosowania (§ 3), a wobec tego niezbędne jest wykazanie pełnego lub częściowego zakresu zastosowania w rozpoznawanej sprawie wymienionych przepisów prawa, czego w skardze kasacyjnej nie sprecyzowano. W odniesieniu natomiast do art. 189f k.p.a. za warunek konieczny należy uznać wykazanie istnienia jednej z określonych nim przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz pominięcie jej przez organ administracji publicznej oraz wojewódzki sąd administracyjny. Tylko to mogłoby uzasadniać ocenę odnośnie do istotnego wpływu zarzucanego naruszenia tego przepisu na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 23 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 516/20).
Wśród tych przesłanek ustawa wymienia w szczególności znikomą wagę naruszenia prawa oraz zaprzestanie naruszenia prawa, żadna z nich w tej sprawie jednak nie zachodzi. Waga naruszenia, co zasadnie w tej sprawie stwierdzono, nie była znikoma, z czym skutecznie nie polemizuje skarżący kasacyjnie, ograniczając się jedynie do ogólnego zakwestionowania tego poglądu. Zaprzestanie naruszenia prawa, na które powołuje się skarżący kasacyjnie, nastąpiło zaś dopiero po przeprowadzonej kontroli, na skutek zatrzymania przez organ spornych automatów do gry, podczas gdy przewidziane w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. zaprzestanie naruszenia prawa odnosi się do dobrowolnego przerwania stanu naruszenia prawa przez jego sprawcę przed stwierdzeniem tego stanu przez upoważniony organ administracji.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów. Także ten wniosek nie został w skardze kasacyjnej sprecyzowany i nie dołączono do skargi kasacyjnej żadnych dokumentów, natomiast zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Przewidziany zatem w art. 106 § 3 p.p.s.a. wyjątek umożliwiający przeprowadzenie postępowania dowodowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, dokonującym kontroli legalności orzeczeń sądów wojewódzkich, dotyczy jedynie możliwości uzupełniającego dowodu z dokumentu niezbędnego dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i to pod warunkiem, że nie przedłuży nadmiernie postępowania w sprawie. Taki przypadek w niniejszej sprawie nie zachodził.
Ze wskazanych powodów skarga kasacyjna, jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw, została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a., ponieważ wyrok odpowiada prawu (punkt 1 sentencji).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 5400 zł stanowi zwrot kosztów wynagrodzenia z tytułu udziału w rozprawie przed NSA i sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika organu, który nie występował przed Sądem pierwszej instancji (punkt 2 sentencji).