Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 2520/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi [...] (skarżąca, strona skarżąca) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (Prezes NFZ, organ) z dnia 10 maja 2024 r., nr 167/07/2024/Ub, w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, uchylił zaskarżoną decyzję.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
Pismami z dnia 19 i 26 października 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zwrócił się do organu o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącą jako osobę wykonującą pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz płatnika składek [...] (Spółka) w okresie od dnia 1 lutego 2000 r. do dnia 24 września 2015 r. oraz jako wspólnika jednoosobowej sp. z o.o., tj. Spółki, od dnia 23 grudnia 2015 r. We wniosku podniesiono, że z dokumentów ubezpieczeniowych zapisanych w bazie danych ZUS wynika, iż skarżąca została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na rzecz płatnika składek, tj. Spółki, od dnia 1 lutego 2000 r. do dnia 24 września 2015 r. oraz od dnia 23 grudnia 2015 r., na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (k.c.) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Skarżąca od dnia 17 września 2001 r. figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) jako wspólnik posiadający całość udziałów Spółki, natomiast w bazie danych ZUS nie zaewidencjonowano żadnych dokumentów ubezpieczeniowych dotyczących skarżącej jako osoby prowadzącej działalność pozarolniczą. Skarżąca od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 24 września 2015 r. oraz od dnia 1 listopada 2015 r. posiada inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, tj. zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy u innego płatnika składek, zaś od dnia 1 sierpnia 2015 r. ma ustalone prawo do emerytury. Pismem z dnia 23 listopada 2023 r. organ zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w powyższej sprawie, natomiast pismem z dnia 12 stycznia 2024 r. skarżąca przedstawiła stanowisko w sprawie, stwierdzając, że podpisała ze Spółką umowę, z tytułu której wykonywała zadania lekarza rodzinnego, a należne składki były regularnie odprowadzane. Powyższy sposób rozliczania składki zdrowotnej nie był dotychczas kwestionowany przez ZUS. Pismem z dnia 16 lutego 2024 r. ZUS doprecyzował, że wniosek o wydanie decyzji dotyczy ustalenia okresu podlegania skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w formie jednoosobowej sp. z o.o., tj. Spółki, w okresie od 1 stycznia 2003 r.
Decyzją z dnia 10 maja 2024 r., działając na podstawie art. 109 ust. 1 i 4 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (u.ś.o.z.), art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, Prezes NFZ ustalił, że skarżąca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia 1 stycznia 2003 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, będąc wspólnikiem Spółki, natomiast od dnia 1 lutego 2000 r. do dnia 24 września 2015 r. oraz od dnia 23 grudnia 2015 r. – jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz Spółki.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wspólnik jednoosobowej sp. z o.o. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, a w konsekwencji również ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie pozostawania takim wspólnikiem. Okoliczność, że taka osoba w ww. okresie jednocześnie posiada inny tytuł do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, nie zwalnia tej osoby z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu bycia jedynym wspólnikiem sp. z o.o. Osoba ta, będąca jednocześnie pracownikiem lub zleceniobiorcą podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z każdego z tych tytułów, czyli zarówno jako ww. wspólnik, jak i jako pracownik lub zleceniobiorca. Organ dodał, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z ww. tytułów wystąpi również wówczas, gdy wspólnik jednoosobowej sp. z o.o. jest pracownikiem tejże spółki lub posiada zawartą z nią umowę zlecenie. Następnie Prezes NFZ wskazał, że w niniejszej sprawie, prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest z posiadaniem przez skarżącą określonego statusu prawnego wskazanego wprost w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. pozycji wspólnika posiadającego całość udziałów w sp. z o.o. W odniesieniu do sytuacji skarżącej jako uczestnika obrotu gospodarczego znaczenie mają informacje ujawnione w Rejestrze Przedsiębiorców w KRS, które rozstrzygają zagadnienie okresu podlegania przez tę osobę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnika jednoosobowej sp. z o.o. Organ uznał, że z odpisu pełnego z KRS dotyczącego Spółki wynika, że ujawnienie w tym rejestrze danych dotyczących posiadania przez skarżącą całości udziałów w Spółce nastąpiło w dniu 17 września 2001 r., czyli w momencie ujawnienia spółki w KRS. Organ podniósł, że wyjaśnienia skarżącej zawarte w piśmie z dnia 12 stycznia 2024 r. potwierdzają fakt, że zawarta przez nią umowa z własną spółką dotyczyła wykonywania czynności lekarza rodzinnego, co de facto nie wchodzi w zakres obowiązków wynikających z bycia wspólnikiem (jak np. uczestniczenie w spotkaniach biznesowych dotyczących spraw spółki czy dbanie o sytuację gospodarczą spółki). W takim przypadku skarżąca jako wspólnik jednoosobowej spółki, mając z nią zawartą umowę cywilnoprawną, winna podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu z dwóch tytułów, a mianowicie osoba taka opłaca składkę zdrowotną od umowy cywilnoprawnej oraz z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej sp. z o.o.