Jednocześnie Sąd I instancji zgodził się, iż ciągłość i zorganizowanie prowadzenia działalności należy łączyć z pozostawaniem w gotowości do świadczenia usług. Skarżący w całym wymienionym w rozstrzygnięciu decyzji okresie miał możliwość przyjmowania klientów. Należy wziąć pod uwagę okoliczność, iż charakter usług, które świadczył Skarżący związany był z posiadanymi uprawnieniami (budowlane projektanta i kierownika budowy robót w specjalnościach: instalacyjno – inżynierskich, konstrukcyjno – budowalnych, architektoniczne i urbanistyczne) oraz doświadczeniem. To, że Skarżący nie posiadał szyldu, nie reklamował się, czy też nie szukał klientów nie świadczy o tym, że działalność nie była prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły. Wiedza, umiejętności, doświadczenie Skarżącego, posiadane przez niego uprawnienia, a także fakt, iż powyższe okoliczności były znane w środowisku osób zajmujących się budownictwem czy architekturą powodowały, iż prowadzenie działalności (pozyskiwanie klientów) nie wymagało reklam, czy szyldów. Sam Skarżący stwierdził, że to jego byli współpracownicy przedkładali mu projekty do konsultacji czy zatwierdzenia.
Zdaniem Sądu I instancji prawidłowo Organ uznał, że skoro z pisma US wynika, iż Skarżący od 1 stycznia 2021 r. do 9 lutego 2021 r. nie uzyskiwał przychodów z działalności gospodarczej, a z wpisu zawartego w CEiDG wynika, że w dniu 9 lutego 2021 r. zaprzestał wykonywania działalności pozarolniczej, a w dniu 10 lutego 2021 r. wpis został wykreślony to od 1 stycznia 2021 r. do 9 lutego 2021 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
4. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Jednocześnie zrzekł się rozprawy.
Na zasadzie art 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wskazano następujące podstawy skargi kasacyjnej:
1) naruszenie prawa materialnego w postaci:
a) art. 66 ust 1 pkt 1) lit c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w zw. z art. 69 ust 1 tej ustawy i art 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba, która faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego;
b) naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ przez nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba, która faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego;
c) naruszenie art. 82 ust 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej przez nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba nie osiągająca przychodów z działalności gospodarczej objęta jest obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne;
d) naruszenie art. 24 ust 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ przez nieprawidłową interpretację i uznanie, że osoba nieosiągająca przychodów z działalności gospodarczej objęta jest obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
a) art 145 § 1 pkt a, b, c p.p.s.a. w zw. z art 1 w zw. z art 3 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie kontroli rozstrzygnięcia organu pod względem jego zgodności z prawem i błędne uznanie, że rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie niniejszej odpowiada prawu, co skutkowało brakiem wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia niezgodnego z obowiązującymi przepisami prawa;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów rozpoznawanej sprawy, co do których są wątpliwości, tym bardziej, że ustalenia organu są odmienne od twierdzeń i wniosków Skarżącego, przez co nie zostały uwzględnione przy wydaniu zaskarżonej decyzji;
c) art 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, co skutkowało:
i. nieuprawnionym przyjęciem, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r. oraz w okresie od 1 lipca 2018 r. do 31 grudnia 2020 r. Skarżący prowadził działalność gospodarczą w sposób zorganizowany i ciągły, przez co podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej;
ii. Skarżący jako strona, która w toku postępowania administracyjnego działała samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, jednak konsekwentnie wykazywała, że prowadziła działalność w sposób "niezorganizowany i dorywczy" może sugerować, że istniały okresy uzasadnionych przerw, podczas których działalność była nadal zarejestrowana i aktywna w CEIDG, jednak formalnie nie była wykonywana - z czego Sąd I instancji wywiódł błędne przekonanie, że Skarżący w toku całego postępowania nie zaprzeczył temu, iż prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą;
d) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 6, art. 1, art. 8, art. 9, art. 77 k.p.a., co doprowadziło do braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy i skutkowało oddaleniem skargi, w sytuacji, gdy:
i. z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika w sposób wszechstronny, spójny i logiczny, które dokładnie dowody stanowią potwierdzenie okoliczności prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej w sposób zorganizowany i ciągły - w tym zakresie Sąd I instancji ograniczył się jedynie do wymienienia dokumentów potwierdzających powyższe, bez dokładnego wskazania co z dokumentów tych wynika, zwłaszcza w sytuacji gdy WSA w Warszawie w wyroku wydanym w sprawie za sygnaturą akt: VI SA/Wa 2770/21 wskazał, że "w aktach brak bezpośrednich dowodów dotyczących rozliczeń podatkowych Skarżącego, o których mowa w piśmie z dnia 4 sierpnia 2021 roku. Trudno zatem ocenić prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ na tej podstawie." (strona 12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku);
ii. na poprzednim etapie postępowania organ dokonał niepełnych i nierzetelnych ustaleń faktycznych dopuszczając się obrazy przepisu art. 107 § 3 k.p.a., co winno skutkować dokładną oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania;
iii. z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie da się wywieść potwierdzenia, które dokładnie dokumenty księgowo-finansowe dotyczące działalności gospodarczej Skarżącego, które w ocenie organu potwierdzają zasadność decyzji z dnia 11 stycznia 2023 roku, przesądzają o rozstrzygnięciu odnośnie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w sposób ciągły i zorganizowany w spornym okresie.
Przedstawiając powyższe zarzuty wniósł ponadto o przyznanie pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm prawem przepisanych, przy jednoczesnym oświadczeniu, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części, ponadto o zwrot uzasadnionych i udokumentowanych wydatków poniesionych przez pełnomocnika Skarżącego z urzędu (już po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonego wyroku) w kwocie 15,60 zł (piętnaście złotych 60/100), na co składa się nadanie dwóch przesyłek listowych poleconych - do Sądu oraz do Skarżącego.
W uzasadnieniu Skarżący przedstawił argumenty mające wskazywać na zasadność zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
5. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
6. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
7. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w tej sprawie już zapadł prawomocny wyrok sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2770/21) uchylił zaskarżoną decyzję nr 88/03/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponadto stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Tym samym w sprawie Sąd I instancji był związany prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 7 marca 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2770/21) i nie mógł dokonać – przy braku zmiany stanu prawnego i istotnym zmian stanu faktycznego – odmiennej wykładni prawa od tej zawartej w ww. wyroku. W tym zaś wyroku (tj. wyroku o sygn. akt VI SA/Wa 2770/21) Sąd stwierdził, że w aktach brak jest bezpośrednich dowodów dotyczących rozliczeń podatkowych Skarżącego, o których mowa w piśmie z dnia 4 sierpnia 2021 r. Trudno zatem ocenić prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ na tej podstawie. Co więcej, z zaskarżonej decyzji nie wynika nawet, że Organ przed wydaniem decyzji w sprawie miał styczność z wskazywanym materiałem dowodowym. Należy zatem założyć, że Prezes NFZ polegał wyłącznie na informacji ZUS o ww. okolicznościach. Zdaniem Sądu obowiązkiem Prezesa NFZ było poczynienie własnych ustaleń na podstawie zgromadzonych dowodów. W konsekwencji Sąd uznał, że w tej sprawie Organ dokonał niepełnych i nierzetelnych ustaleń faktycznych, które nie mogły być podstawą do wydania decyzji w sprawie o podleganiu Skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Trzeba też mieć na uwadze, że do zaistnienia wskazanych powyżej uchybień procesowych doszło w warunkach de facto przyjęcia przez Organ, że obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega każdy wpisany do CEiDG, jako prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą bez względu na to, czy ją faktycznie prowadzi. W ocenie Sądu brak było podstaw do takiego wnioskowania organu w oparciu o 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, jak i poprzednio obowiązujących ww. ustaw regulujących tę materię w związku z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie.
Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że organ prawidłowo wykonał ww. wskazania zawarte w prawomocnym wyroku, ponieważ był nimi związany zarówno NFZ, jak i Sąd I instancji.
8. Kontrolując, w zakresie zarzutów skargi kasacyjnej, wydany w tej sprawie kolejny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2023 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2756/23) należy stwierdzić, że Sąd ten prawidłowo ocenił realizację przez NFZ wskazówek wynikających z prawomocnego wyroku z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2770/21).
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art.174 p.p.s.a. Mając na uwadze treść postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, stwierdzić należy, że sprowadzają się one do podnoszenia przez stronę Skarżącą, iż Sąd I instancji wadliwie zaakceptował ustalenia Organów poczynione w toku postępowania administracyjnego, skutkiem czego nieprawidłowo uznano, że osoba która faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Wobec powyższego, z uwagi na komplementarny charakter zarzutów, w ocenie NSA należało rozpoznać je łącznie.
9. Badając w pierwszej kolejności zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za niezasadne.
W punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten zawiera dyrektywę skierowaną pod adresem sądu sporządzającego uzasadnienie wyroku, by zawierało ono zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (por.: wyrok NSA z dnia 2 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 128/06; wyrok NSA z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt FSK 2099/04). Uchwałą podjętą w składzie siedmiu sędziów NSA przesądzono, iż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39).
W tej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi płynące z treści art. 141 § 4 p.p.s.a.
10. Z kolei powołany przez Skarżącego przepis art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. zawiera normy ustrojowe. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 1 przywoływanego artykułu, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. To typowa norma ustrojowa wyznaczająca zakres działania sądów administracyjnych. Trudno dopatrzeć się naruszenia przez sąd orzekający w sprawie naruszenia tej normy. Z kolei zawarta w § 2 art. 3 norma, zgodnie z którą kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne jest klasyczną normą ustrojową kompetencyjną, której naruszenia, w związku z tym, że Sąd I instancji kontrolował wydanie przez uprawniony organ administracji publicznej decyzji w sprawie nie sposób się także doszukać.
Sąd I instancji skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i rozstrzygnął spór, co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym orzekł w zakresie i kompetencji przyznanej sądom administracyjnym. Stąd zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. nie może być uznany za uzasadniony.
11. Skarżący kasacyjnie twierdzi, że wyrok Sądu I instancji został oparty na niekompletnych ustaleniach faktycznych poczynionych przez Organy, a przez to narusza treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi.
Stanowisko takie nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że w sprawie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu istotne są: ustalenie charakteru prawnego i znaczenia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej oraz dokumenty wskazujące na faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej przez Skarżącego. Zatem okolicznością istotną dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji jest przesądzenie, czy Skarżący prowadził w sposób ciągły i zorganizowany działalność gospodarczą z której uzyskiwał przychody. Sąd I instancji prawidłowo również podkreślił, że Skarżący nie kwestionował, że faktycznie prowadził działalność gospodarczą wskazując jedyne, że nie prowadził jej w sposób zorganizowany i ciągły. Co ostatecznie zgodnie z wytycznymi wiążącego w sprawie wyroku WSA z 7 marca 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2770/21) Organ wziął pod uwagę i w okresach od 1 stycznia 2021 r. do 9 lutego 2021 r. w których Skarżący nie uzyskiwał przychodów z pozarolniczej działalności stwierdził niepodleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu.
12. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutów naruszenia prawa materialnego, podniesionych w skardze kasacyjnej (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej), a wymienionych wyżej.
Sąd I instancji ocenił zasadnie, iż Organy administracji w tej sprawie dokonały właściwej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego i prawidłowo zastosowały wymienione przepisy materialne dokonując poprawnej subsumcji ustalonego konkretnie w tej sprawie stanu faktycznego pod abstrakcyjny stan faktyczny opisany w hipotezie normy prawnej. Jak prawidłowo ustaliły Organy w tej sprawie zgodnie z wytycznymi wymienionego wyżej wyroku WSA w Warszawie z 7 marca 2022 r., co słusznie zaakceptował Sąd I instancji, Skarżący figuruje w ewidencji działalności gospodarczej jako osoba prowadząca działalność gospodarczą od 5 marca 1998 r. i nie zgłaszał przerw w jej prowadzeniu.
Zgodnie z art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w ust. 1 tego artykułu (m.in. z zakresu objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym), zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może zgłosić w szczególności ZUS, KRUS lub członek rodziny ubezpieczonego.
Stosownie do treści przepisów mających zastosowanie w sprawie a już nieobowiązujących - art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c i pkt 16 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) – obowiązującej do 30 września 2004 r. i art. 8 pkt 1 lit. c i pkt 10 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) – obowiązującej do 31 marca 2003 r., obowiązkowi ubezpieczeniowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
Na gruncie tej sprawy należy zaznaczyć, iż Skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach w decyzji szczegółowo określonych, ale także przypadających po 20 września 2008 r. W tym przypadku stan prawny jest nieco odmienny od przedstawionego wyżej. Ustawą z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 888) wprowadzono instytucję zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej (art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, t.j.: Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm., dalej przywoływana jako: "ustawa o swobodzie działalności gospodarczej" oraz "u.s.d.g.). Zawieszenie może nastąpić na wniosek przedsiębiorcy. Informacja o zawieszeniu oraz o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej a przedsiębiorca, który zamierza zawiesić działalność gospodarczą jest obowiązany dokonać zgłoszenia o tym zawieszeniu do ewidencji działalności gospodarczej. Ustawą zmieniającą znowelizowano również przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z brzmieniem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c i pkt 16 tej ustawy, obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia jej wykonywania do dnia zaprzestania jej wykonywania z wyłączeniem okresów, na które prowadzenie działalności zostało zawieszone, na podstawie przepisów art. 14a ust. 1 u.s.d.g.
Natomiast w brzmieniu obecnym treść art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c i pkt 16 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej odnosi się do przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221 ze zm., dalej przywoływana jako: "P.p").
Ze wskazanych regulacji wynika, że obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu został w tym stanie prawnym ściśle powiązany z wpisem prowadzenia działalności do ewidencji działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2568/16). Powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności. Chodzi tu jednak o podaną przez przedsiębiorcę datę rozpoczęcia wykonywania działalności, podlegającą obowiązkowi wpisania do ewidencji działalności gospodarczej, nie zaś o datę faktycznego podjęcia działalności (art. 17 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców). Obowiązek ubezpieczenia podlega zawieszeniu na okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, jednakże pod warunkiem, że przedsiębiorca wystąpił z wnioskiem o wpisanie do ewidencji informacji o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 24 ust. 1 tej ustawy, zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następują na wniosek przedsiębiorcy, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej.
Zaś art. 24 ust. 2 tej ustawy stanowi, że w przypadku przedsiębiorcy wpisanego do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej i trwa do dnia wskazanego w tym wniosku albo we wniosku o wznowienie wykonywania działalności gospodarczej albo do dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego.
Omawiane przepisy wiążą zatem ustalenie wykonywania działalności gospodarczej dla potrzeb ustalenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z treścią wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, nie zaś z faktycznym, rzeczywistym wykonywaniem tej działalności. Stąd też nakładają na przedsiębiorcę zarówno obowiązek określenia we wniosku o wpis do ewidencji daty rozpoczęcia działalności, jak i obowiązek zgłoszenia zawieszenia tej działalności. A zatem stanowisko, że o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu rozstrzyga ostatecznie podlegający dowodzeniu fakt wykonywania działalności, nie zaś wpis do ewidencji, ponieważ ten wpis tworzy jedynie obalalne domniemanie prowadzenia działalności, prowadzi do ignorowania omawianych obowiązków przedsiębiorcy dotyczących wpisów do ewidencji, w tym wpisów o zawieszeniu działalności.
W stanie prawnym i faktycznym zaistniałym po 20 września 2008 r. wpis do ewidencji działalności gospodarczej rzeczywiście stanowi podstawę do domniemania, że taka działalność jest faktycznie prowadzona (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2568/16).
Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że Sąd I instancji słusznie stwierdził, że Organy prawidłowo ustaliły, w jakim okresie Skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji Organy wykonały również zalecenia zawarte w wyroku WSA z dnia 7 marca 2022 r.
Sąd I instancji wskazał, że rozpoczęcie działalności najczęściej następuje z chwilą wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i kończy się z chwilą wykreślenia tego wpisu. Wskazał również, iż z akt sprawy wynika, że Skarżący od dnia 5 marca 1998 r. do dnia 9 lutego 2021 r. (tj. do dnia zaprzestania wykonywania działalności) figurował w ewidencji działalności gospodarczej – miał zarejestrowaną działalność gospodarczą, której prowadzenia nigdy nie zawieszał.
Wobec tego Organy prawidłowo ustaliły, że Skarżący w okresach od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2007 r oraz od 1 lipca 2018 r. do 31 grudnia 2020 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, gdyż jak prawidłowo ustalił Organ, w tych okresach osiągał dochód. Wbrew stanowisku Skarżącego kasacyjnie Sąd oparł się na dokumentach zgromadzonych w trakcie ponownie prowadzonego postępowania przez Organ. Dokumentami, które w ocenie Sądu I instancji świadczą o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej były znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy kopie podatkowych ksiąg przychodów i rozchodów z lat 2018, 2019 i 2020. A ponadto pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 17 sierpnia 2020 r., z którego wynika, że Skarżący od 1998 r. rozliczał się na zasadach ogólnych, nie zgłaszał przerw w prowadzonej działalności gospodarczej, nie był zobowiązany do składania comiesięcznych rozliczeń, składał roczne zeznania podatkowe, w których deklarował wartości związane z wykonywaną działalnością gospodarczą. W piśmie tym zamieszczono tabelę stworzoną na podstawie wartości podanych w formularzu PIT-36. Wynika z niej jaki Skarżący osiągnął przychód, koszty przychodu, dochód, straty oraz zaliczki m.in. w latach 2018 i 2019, a także w latach od 1999 do 2007 r. Powyższych ustaleń Organów nie kwestionował Skarżący podnosząc jedynie, że prowadził działalność gospodarczą w sposób dorywczy.
Prawidłowo też Sąd I instancji uznał, z pisma US, że skoro Skarżący od 1 stycznia 2021 r. do 9 lutego 2021 r. nie uzyskiwał przychodów z działalności gospodarczej, a z wpisu w CEiDG wynika, że 9 lutego 2021 r. zaprzestał wykonywania działalności pozarolniczej, a w dniu 10 lutego 2021 r. wpis został wykreślony to od 1 stycznia 2021 r. do 9 lutego 2021 r. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
13. Gdy chodzi o atrybut zorganizowania działalności gospodarczej, należy przez to rozumieć czynności zmierzające do jej podjęcia i wykonywania. Zorganizowanie stanowi pozytywną przesłankę uznania danej działalności za działalność gospodarczą. W ramy tej cechy wpisuje się art. 17 ust. 1 P.p., w myśl którego działalność gospodarczą można podjąć w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zasady wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego określają odrębne przepisy (ust. 2). Przepis ten więc precyzyjnie wskazuje moment, w którym można podjąć działalność gospodarczą.
Działalność danego podmiotu, aby mogła być uznana za działalność gospodarczą musi charakteryzować się cechami: być zarobkowa (cel działalności), zorganizowana, wykonywana w sposób ciągły (sposób wykonywania działalności) i wykonywana we własnym imieniu (por. E. Komierzyńska-Orlińska, w: L. Bielecki i inni, Komentarz do ustawy – Prawo przedsiębiorców, (w:) Konstytucja biznesu. Komentarz, WKP 2019, komentarz do art. 3 P.p.; A.K. Kruszewski, w: A. Pietrzak (red.), Prawo przedsiębiorców. Komentarz, WKP 2019, komentarz do art. 3). Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.
Gdy chodzi o cechę ciągłości działalności gospodarczej na którą jednoznacznie powołuje się Skarżący należy podkreślić, że jej celem jest wyeliminowanie z omawianego pojęcia przedsięwzięć jednorazowych oraz sporadycznych. Przy czym nie oznacza ona konieczności wykonywania działalności bez przerwy, gdyż istotny jest zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu. Ma ten element świadczyć o względnie stałym zamiarze wykonywania działalności gospodarczej.
Działalność gospodarczą odróżnia od innych aktywności jej zarobkowy charakter. O takiej cesze można mówić wówczas, gdy jest ona prowadzona na tyle racjonalnie i gospodarnie, że jest w stanie przynosić jakiekolwiek zyski. Wymaga też podkreślenia, że działalność w celu zarobkowym powinna zaspokajać na rynku cudze potrzeby, a nie podmiotu ją prowadzącego (działalność konsumpcyjna).
Ponadto działalność gospodarcza ma być wykonywana we własnym imieniu. Jest to atrybut przedsiębiorcy. Wykonywanie działalności gospodarczej we własnym imieniu wiąże się z wykonywaniem jej samodzielnie, na własne ryzyko oraz na własną odpowiedzialność.
Opisane wyżej cechy charakteryzują działalność gospodarczą prowadzoną przez Skarżącego, który sam w swych pismach podkreśla, że działalność prowadził w celu pozyskania środków do życia. Dlatego też ustalony stan faktyczny, tj. prowadzenie działalności gospodarczej przez Skarżącego we wskazanych okresach niewątpliwie stanowiło przesłankę materialnoprawną orzeczenia o podleganiu Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w określonych w decyzji okresach. Sąd jednocześnie podkreśla, że kwestia wysokości dochodu ma tu znaczenie drugorzędne, gdyż nawet osiąganie straty nie wyklucza z definicji prowadzenia działalności gospodarczej.
14. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
15. Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika Skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd wyjaśnia, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym Sąd w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (art. 254 p.p.s.a.).
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl