2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak odniesienia się przez Sąd I instancji do uzasadnienia skargi, w szczególności do kwestii rozbieżności w wykładni przepisów organu tj. regulacji ustanawiania prokury w spółkach osobowych oraz spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i uznania, że w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością prokurent jest powoływany, ponieważ ustawodawca używa wymiennie sformułowań "ustanowienie" oraz "powołanie"; a także wykładni przepisów k.c. oraz k.s.h. w zakresie używanych przez ustawodawcę wymiennie sformułowań "ustanowienie" oraz "powołanie"; jak również ponoszenia przez obywatela negatywnych konsekwencji niespójności systemowej ustawodawcy oraz niewłaściwego formułowania przepisów prawa;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięte wątpliwości w zakresie wykładni normy prawnej w art. 66 ust. 1 pkt. 35a na korzyść skarżącej i uznanie, że prokurent podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, w sytuacji, gdy wątpliwości w zakresie wykładni art. 66 ust. 1 pkt 35a występowały oraz zostały wprost skorygowane przez ustawodawcę poprzez zmianę brzmienia ustawy i dodanie w niej instytucji prokury;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji poprzez oparcie wyroku na uzasadnieniu do projektu zmieniającego "ustawę o NFZ" tj. uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, co miało wpływ na wynik sprawy.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Prezes FNZ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W jej uzasadnieniu stwierdził, że intencją ustawodawcy od momentu wprowadzenia art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach (tj. od dnia 1 stycznia 2022 r.) było to, aby obejmował swym zakresem również prokurentów, a nowelizacja art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy, dokonana ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych miała charakter wyłącznie redakcyjny, a jej celem było usuniecie pojawiających się wątpliwości w tym z zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego zasługuje na uwzględnienie.
W kontrolowanym wyroku Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu (Prezesa NFZ) wyrażone w zaskarżonej decyzji, odnośnie do tego, że art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r., obejmował prokurentów jako, że ustanowienie pełnomocnictwa szczególnego typu, jakim jest prokura, wymaga dokonania czynności prawnej, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach tj. powołania.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego zapatrywania.
Przepis art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2022 r. (a więc zarówno w dacie składania wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, jak i w dacie wydawania zaskarżonej decyzji) stanowił, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają: osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie.
Według art. 109¹ § 1 k.c. prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Jest to pełnomocnictwo szczególne, które można określić mianem pełnomocnictwa przedsiębiorców i może obejmować czynności (sądowe i pozasądowe) związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Jej ustanowienie następuje przez jednostronną czynność prawną - oświadczenie woli przedsiębiorcy. Prokurent nie pełni w sensie prawnym "funkcji" w stosunkach wewnętrznych spółki, lecz jest z nią związany stosunkiem pełnomocnictwa. Innymi słowy, prokura, będąca rodzajem pełnomocnictwa obejmuje wyłącznie stosunki zewnętrzne pomiędzy osobami trzecimi, a mocodawcą, czyli skupia się na przekazywaniu na zewnątrz woli mocodawcy (dysponenta) i reprezentowaniu przedsiębiorcy w stosunkach prawnych z podmiotami trzecimi (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 4 czerwca 2020 r., sygn. akt III AUa 1266/19, LEX nr 3303083).
W doktrynie (zob. np. Mateusz Pilich w Kodeks cywilny. Komentarz pod red. Jacka Gudowskiego, komentarz do art. 109¹ (opubl. WKP 2021) - J. Szwaja, I. Mika [w:] Kodeks spółek handlowych..., red. S. Sołtysiński, A. Szajkowski [i in.], komentarz do art. 1091, nb 27-33) zwraca się uwagę na to, że ustanowienie prokury jest czynnością wewnętrzną podjętą przez osoby uprawnione do prowadzenia spraw mocodawcy, polegającą na upoważnieniu osób reprezentujących mocodawcę do udzielenia prokury; natomiast udzielenie prokury należy do czynności zewnętrznych i polega na złożeniu oświadczenia o umocowaniu określonej osoby do działania w charakterze prokurenta. Stosunek pełnomocnictwa prokurenta ze spółką powstaje nie na podstawie ustanowienia prokurenta, lecz udzielenia prokury.
Wbrew zapatrywaniu Sądu pierwszej instancji, ustawodawca w k.s.h. w odniesieniu do prokury nie posługuje się spójną terminologią. W art. 41 § 1 tej ustawy, który dotyczy stosunków wewnętrznych spółki jawnej (i innych spółek osobowych) posługuje się pojęciem: "ustanowienie prokury". W art. 208 k.s.h. regulującym uprawnienia członków zarządu w sp. z o.o., ustanowienie prokurenta określa się zamiennie: zgodnie z § 6 "powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu", natomiast według § 9 regulującym tę samą kwestię w spółce, w której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, "podjęcie uchwały o ustanowieniu prokury może nastąpić przy wykorzystaniu wzorca uchwały udostępnionego w systemie teleinformatycznym". Podobnie w art. 205 § 3, art. 284, art. 300⁵⁸ § 7, art. 300⁶⁶ § 3, art. 300⁷⁸ § 3, art. 373 § 3 i art. 470 § 2 k.s.h. ustawodawca używa terminu "ustanowienie". Już tylko z tych regulacji wynika, że sam ustawodawca nie posługuje się spójną terminologią, stąd wywodzenie konsekwencji w postaci istnienia "aktu powołania" z tego, że do udzielenia prokury wymagana jest jednomyślna uchwała zarządu (art. 208 § 6 k.s.h.) nie znajduje uzasadnienia w treści tej ustawy.
W konsekwencji nie można zgodzić się z Sądem pierwszej instancji (oraz z organem), że podjęcie tej uchwały jest równoznaczne z "aktem powołania", o jakim jest mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 35a ustawy o świadczeniach w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. Nie można bowiem utożsamiać uchwały zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w sprawie ustanowienia prokurenta z "aktem powołania", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach.
Ponadto jak już podniesiono, stosunek pełnomocnictwa prokurenta ze spółką powstaje nie na podstawie ustanowienia prokurenta, lecz udzielenia prokury (zob. np. wyroki NSA z 9 listopada 2023 r., II GSK 58/23, LEX nr 3918642 i II GSK 153/23 (LEX nr 3918643).
Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, nowelizacja art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach dokonana ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. nie miała charakteru "wyłącznie redakcyjnego". Powołany przepis w brzmieniu po nowelizacji stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają "osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania oraz prokurenci, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym (...)". Użycie przez ustawodawcę spójnika "oraz" poprzedzającego wyraz "prokurenci" oznacza, że ustawodawca uznał tą kategorię podmiotów za dotychczas nieobjętą hipotezą normy prawnej zawartej w omawianym przepisie (zob. wyrok NSA z 25 lutego 2025 r., II GSK 1899/22, LEX nr 4034446).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym zapatrywanie wnoszącej skargę kasacyjna Spółki, że dokonywanie wykładni celowościowej spornego przepisu poprzez odwoływanie się do uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw nie było prawidłowe, skoro sam ustawodawca uznał, że - być może wbrew zamierzeniom autorów normy w jej poprzednim brzmieniu - dyspozycja tego przepisu nie obejmuje prokurentów, co następnie skorygował, wprowadzając ostatnią nowelizację.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Spółki, że zgodnie z treścią przepisu art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie (tj. bez wyszczególnienia nowego podmiotu, jakim są prokurenci), nie było podstaw do domniemania, że z woli ustawodawcy byli oni grupą w hipotezie tego przepisu niejako "domyślnie" ujętą. Skoro w art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach mowa jest o powołaniu do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, to zdaniem NSA, chodzić mogło wyłącznie o funkcje w znaczeniu organizacyjno-prawnym w ramach struktury spółki kapitałowej. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego są uzasadnione.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa procesowego, NSA zauważa przede wszystkim, że przepisy art. 11 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 7a § 1 k.p.a., którego naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej, znajdują zastosowanie tylko w sprawach administracyjnych, w których przedmiotem postępowania jest "nałożenie obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia". Sprawa w przedmiocie interpretacji indywidualnej ze swej natury nie nakłada na stronę obowiązku, ani nie ogranicza uprawnienia, ani też posiadanego uprawnienia nie odbiera (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2026 r., II SA/Po 786/25, LEX nr 4018555).
Według NSA, nie można również zasadnie zarzucić Sądowi I instancji że naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a., ponieważ zaakceptował zaskarżoną decyzję organu, mimo że ten nie podjął wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), a nadto nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącą w skardze do tego Sądu przepisów dotyczących prokury w spółkach osobowych oraz spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że Spółka w istocie nie zarzuca organowi (i Sądowi I instancji), że w sprawie nie poczyniono dostatecznych ustaleń faktycznych.
Zarzucane przez Spółkę w skardze kasacyjnej nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do niespójnej terminologii w k.s.h. w odniesieniu do prokury ("ustanowienie" oraz "powołanie"), nie koresponduje natomiast z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a.
Mając to wszystko na uwadze, NSA uznał w ramach kontroli zaskarżonego wyroku przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną, że zasługuje ona na uwzględnienie i na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i uznając również sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną przez stronę skarżącą decyzję Prezesa NFZ z 15 lutego 2022 r.
O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej (radcy prawnego) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, w kwocie 360 zł Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 118)
Wpis sądowy od skargi, skargi kasacyjnej oraz opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzanie i doręczenie uzasadnienia wyroku nie były wymagane z uwagi na zwolnienie ustawowe przewidziane w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 23 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 2/15) i zostały zwrócone przez Sąd I instancji na podstawie art. 225 tej ustawy.