Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł
o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego w postaci art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s., poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie do wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną działalnością, która przed [...] r. nie prowadziła działalności gospodarczej i przyjęcie, że dopiero zaprzestanie działalności spółki (rozwiązanie jej, postawienie w stan likwidacji) uprawniało do przyjęcia, że spółka nie prowadzi działalności. Zarzut ten zmierzał do wykazania, że dopiero faktyczne podjęcie działalności gospodarczej w ramach spółki
z ograniczoną działalnością (przynajmniej od [...] r.) mogło rodzić obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, a nie – jak przyjął to Prezes NFZ,
a następnie Sąd I instancji – już od formalnego uzyskania przez skarżącego statusu wspólnika w jednoosobowych spółkach: 1) P. Sp. z o.o. (od [...] lutego 2026 r. do nadal oraz 2) E. Sp. z o.o. (od [...] r. do [...] r.).
Stosownie do art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną działalnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Zgodnie natomiast z art. 5 pkt 21 u.ś.o., osobą prowadzącą działalność pozarolniczą jest osoba, o której mowa
w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. W myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c u.ś.o. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają właśnie osoby prowadzące działalność pozarolniczą. Terminy graniczne podlegania temu ubezpieczeniu reguluje art. 13 pkt 4a u.s.u.s. Na tle badanej sprawy trafnie zatem Prezes NFZ oraz Sąd I instancji stwierdzili, że art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s podlegał zastosowaniu, jako regulacja "o ubezpieczeniach społecznych"
i przekładał się na kierunek kwestionowanej przez skarżącego decyzji. Ustawodawca
w art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c u.s.u.s. przesądził, że już posiadanie statusu prowadzącego pozarolniczą działalność w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną działalnością, rodzi obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, już sam status wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przesądza, że taki jedyny wspólnik podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu; przepisy prawa nie uzależniają skutku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu od faktycznego wykonywania działalności gospodarczej, czy też od osiągania przychodu z tak rozumianej działalności. Dopiero utrata takiego statusu może sprawić, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego nie obciąża osoby (wyrok z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II GSK 81/22, CBOSA). Brzmienie art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s. powoduje, że sam fakt posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przesądza
o powstaniu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3852/16, CBOSA). Przepis art. 5 pkt 21 u.ś.o. odsyła w zakresie skutków w sferze ubezpieczenia zdrowotnego do art. 8 ust. 6 u.s.u.s., a ten (w pkt 4) przesądza, że już sam status wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 1691/24, CBOSA). Tym samym wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, jako wpis o charakterze konstytutywnym, rodzi domniemanie prowadzenia przez taką osobę działalności gospodarczej; rzeczywiste wykonywanie czynności gospodarczych nie ma znaczenia prawotwórczego dla powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 839/23, CBOSA). W sprawie poza sporem pozostawało zaś to, że skarżącemu w okresach objętych decyzją Prezesa NFZ przysługiwał status wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 18). Dla wyniku sprawy nie miało też znaczenia to, że art. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1621, zwanej dalej nowelą), który wprowadził z dniem 18 września 2021 r. art. 13 ust. 4a u.s.u.s., przewidujący warunek podlegania wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ubezpieczeniom społecznym (a tym samym i zdrowotnemu) w postaci "wpisania spółki do KRS, względnie nabycia udziałów do dnia wykreślenia spółki z KRS lub – zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U.
z 2025 r., poz. 1480)". Regulacja ta może być rozpatrywana tylko jako podstawa decyzji wyłącznie okresów posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 18 września 2021 r. (zgodnie z art. 23 pkt 1 noweli), a w skardze kasacyjnej nie podjęto próby wykazywania, że po dokonaniu wpisów do KRS doszło do zawieszenia podjętej wcześniej działalności w trybie ustawy – Prawo przedsiębiorców. Nie kwestionowano też posiadania udziałów przez skarżącego. Podobnie, nie wykazywano aby miało miejsce zawieszenie wykonywania działalności w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c u.ś.o. w brzmieniu nadanym przez art. 101 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz.U. z 2018 r., poz. 650). Przeciwnie, powołano się tylko na nieuzyskiwanie przychodów i faktyczne nieprowadzenie działalności przez wspólnika, pomimo dokonanych wpisów spółek w KRS, wprowadzających – jak to już wykazano wcześniej – domniemanie podjęcia i realizowania działalności.
Nie zasługiwały na uwzględnienie również zarzuty naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. poprzez aprobatę tego, że organ nie przeprowadził wszystkich wymaganych dowodów wskazujących, czy przed [...] r. obydwie spółki prowadziły działalność gospodarczą, zwłaszcza ze sprawozdań finansowych i sprawozdań
z działalności spółek, a także art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ wniosku dowodowego w tym zakresie. Jak już to wcześniej wykazano, skarżący nie podnosił zajścia w okresie posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością zdarzenia, które rodziłoby utratę takiego statusu, ograniczając się do stwierdzenia, że od początku figurowania wpisu w KRS nie osiągał przychodów i faktycznie nie prowadził działalności. Poza granicami skargi kasacyjnej pozostawiono też wszystkie regulacje, które odnosiły się do ewentualnego zastosowania trybu zawieszania prowadzenia działalności (z konieczności wymagające podjęcia jej wcześniej) z ustawy – Prawo przedsiębiorców. Tym samym wniosek dowodowy skierowany do organu, obejmujący sprawozdania finansowe oraz sprawozdania
z działalności, nie mógł mieć znaczenia dla wyniku sprawy, skoro faktem prawotwórczym tworzącym obowiązek podlegania ubezpieczenia zdrowotnemu pozostawał status prawny wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W sprawie nie powstały też wątpliwości co do znaczenia normy prawnej lub co do stanu faktycznego, w rozumieniu, odpowiednio, art. 7a § 1 i art. 81a § 1 k.p.a. Przeciwnie, ubezpieczeniowy status wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma już, co wykazano wcześniej, utrwalone znaczenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś materiał dowodowy okazał się w zupełności dostateczny aby taki status skarżącemu przypisać. Kontynuowanie zaś postępowania dowodowego, w celu wykazywania, czy wspólnik osiągał przychody i czy faktycznie podejmował aktywność gospodarczą w ramach obu spółek, były dla objęcia go ubezpieczeniem zdrowotnym, irrelewantne.
W wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184
w orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1
w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 118).