Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 9 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 443/22, oddalił skargę D. T. (dalej: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "DIAS") z 4 maja 2022 r. nr 1001-IOA.4246.2.2022.6.BS w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 16 marca 2018 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.
Dz. U. z 2020 r. poz. 2094 ze zm.; dalej: "u.g.h.") w lokalu położonym w L. przy
ul. Z. Ze sporządzonej notatki z kontroli i protokołu przeprowadzenia eksperymentu procesowego z 16 marca 2018 r. wraz z załączonymi dokumentami wynika, że w lokalu tym znajdowały się dwa urządzenia do gier o nazwach: [...] i [...]. Urządzenia posiadały wygląd i typowe elementy dla automatów do gier losowych występujących w kasynach gry (dwa monitory, wrzutnik monet, akceptor banknotów, przyciski umożliwiające prowadzenie gier).
W wyniku przeprowadzonego eksperymentu na urządzeniu [...] stwierdzono także, że w grach padały wygrane rzeczowe w postaci punktów umożliwiających grającemu przedłużenie danej gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, gry te stanowiły gry, o których mowa w art. 2 ust. 4 i 5 u.g.h.
Urządzenie [...] w chwili rozpoczęcia czynności było wyłączone. W związku z tym przeprowadzenie eksperymentu na tym urządzeniu było niemożliwe. Wobec powyższego automat w ramach postępowania karnego skarbowego, został udostępniony biegłemu sądowemu w zakresie badań automatów i urządzeń do gier przy Sądzie Okręgowym w Przemyślu.
W związku z ustaleniami kontroli, Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi (dalej: "Naczelnik UCS") postanowieniem z 7 września 2021 r. wszczął z urzędu wobec skarżącej prowadzącej do 16 lutego 2021 r. działalność gospodarczą pod nazwą [...] postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z ujawnieniem w należącym do niej lokalu niezarejestrowanych automatów do gier.
Decyzją z 29 grudnia 2021 r. Naczelnik UCS wymierzył stronie karę pieniężną
w wysokości po 100.000 zł za urządzanie bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia gier hazardowych na automatach [...]
i [...].
Decyzją z 4 maja 2022 r. DIAS w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Naczelnika UCS w Łodzi z 29 grudnia 2021 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę strony skarżącej.
WSA podał, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy
z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania kontroli, tj. od dnia 1 kwietnia 2017 r., a następnie przytoczył art. 2 ust. 3 i 4, a także art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h.
Wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ, oceniając charakter gier urządzanych na poddanych kontroli automatach o nazwach: [...], oraz [...], słusznie stwierdził, że przedmiotowe urządzenia spełniały przesłanki automatów do gier hazardowych, o których mowa w art. 2 ust. 3 -5 u.g.h.
Z przeprowadzonego 16 marca 2018 r., na podstawie art. 211 k.p.k. w zw.
z art. 113 § 1 k.k.s., eksperymentu procesowego przez funkcjonariuszy, szczegółowo opisanego w protokole z 16 marca 2018 r., jak również z oględzin automatów ujawnionych w lokalu oraz opinii z badań z 3 lutego 2021 r. biegłego sądowego
w zakresie badań automatów i urządzeń do gier wynika, że urządzenia posiadały wygląd i typowe elementy dla automatów do gier losowych występujących w kasynach gry (dwa monitory, wrzutnik monet, akceptor banknotów, przyciski umożliwiające prowadzenie gier). Z opisu przeprowadzonego eksperymentu wynika, że automat
o nazwie [...] w celu rozegrania gry zasilono środkami pieniężnymi, które zostały przeliczone na punkty kredytowe do prowadzenia gier. Po wyborze gry
i naciśnięciu przycisku "Start" rozpoczynała się gra. Każdemu naciśnięciu przycisku "Start" towarzyszyło pobranie stawki za udział w grze. Gra toczyła się bez udziału gracza, który mógł jedynie obserwować co dzieje się na ekranie urządzenia i oczekiwać na jej zakończenie i wynik: przegraną lub wygraną. Podczas eksperymentu, żadna
z gier nie zakończyła się wygraną (odpowiednim ułożeniem symboli na bębnach). Na rezultat gier gracz nie miał wpływu. Miały one bowiem charakter losowy.
Według opinii biegłego zastosowane w automacie [...] oprogramowanie umożliwia rozgrywanie 20 różnych gier. Warunkiem rozpoczęcia jest zakredytowanie urządzenia poprzez wpłatę środków pieniężnych zamienianych przez automat na punkty kredytowe widoczne w polu Credit. Po zakredytowaniu gracz wybiera grę i może ustalić stawkę za grę. Po naciśnięciu przycisku Start/Odbierz na pulpicie, następuje pobranie punktów kredytowych w wysokości stawki wcześniej wybranej, wprawione zostają w ruch bębny z symbolami występującymi w grze. Gra kończy się w momencie samoczynnego zatrzymania bębnów z symbolami. Grający nie ma wpływu na moment zatrzymania bębnów i na rezultat gry. Gdy po zatrzymaniu bębnów, symbole na nich ułożą się w układ wygrywający, grający otrzymuje wygraną punktową widoczną w polu WIN, którą może poddać dodatkowemu ryzyku zwielokrotnienia lub przegrania albo dodać do punktów kredytowych do pola Credit. Punkty zgromadzone na liczniku Credit można wypłacić. Urządzenie wypłaca pieniądze w monetach o nominale 5 zł. W oparciu o uzyskane wyniki badania stwierdzono, że gry prowadzone są na urządzeniu elektronicznym. W grach na automacie można uzyskać wygrane pieniężne. Realizacja wypłaty wygranej pieniężnej odbywa się za pośrednictwem urządzenia wypłacającego tzw. hoppera. W grach na automacie można uzyskać wygrane rzeczowe pozwalające na rozpoczęcie nowych gier przez wykorzystanie wygranych punktów uzyskanych w poprzednich grach. Gry na automacie mają charakter losowy zawierając jednocześnie element losowości, uzyskiwane wyniki rozgrywanych gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli grającego. W celu rozpoczęcia rozgrywania gier na automacie konieczne jest jego zakredytowanie przez grającego kwotą pieniężną, co świadczy o komercyjnym charakterze gier.
Wobec powyższego DIAS prawidłowo uznał, że wyniki przeprowadzonych czynności wskazują, że gry przeprowadzane na badanych urządzeniach zawierały element losowości. Grający nie posiadał bowiem wpływu na wynik gry. Wygrana w grze na automatach nie zależała od jego woli, wiedzy i umiejętności (zręczności), gdyż
o końcowej konfiguracji gry decydował mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. Rola gracza sprowadzała się do zasilenia automatu środkami pieniężnymi, wybraniu stawki za jaką gra miała być prowadzona, a także do inicjowania startu gry odpowiednim przyciskiem. Materiał dowodowy potwierdza też, że urządzenia eksploatowane były w celach komercyjnych, o czym świadczyła konieczność użycia środków finansowych do ich uruchomienia. W tej sytuacji organ drugiej instancji prawidłowo uznał, że gry na kontrolowanych w sprawie urządzeniach wypełniały definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Zauważył jednocześnie, że właściwy organ celny, prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, był uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń co do charakteru danej gry. Uprawnienie to wynikało
z art. 64 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947 ze zm.; dalej: "ustawa o KAS"). Wskazane przepisy stanowią wprost o kompetencji funkcjonariuszy wykonujących kontrolę do dokonania oględzin oraz przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie lub gry na innym urządzeniu. Uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy o KAS zaistnieje niewątpliwie w sytuacji stwierdzenia, że gry odbywają się na urządzeniu, które nie zostało zarejestrowane oraz znajduje się tak jak w sprawie niniejszej w bezobsługowym lokalu niespełniającym ustawowych warunków. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie było więc przeszkód, by skorzystać w postępowaniu
z dowodu w postaci eksperymentu rozegrania gier kontrolnych na ujawnionych w toku kontroli urządzeniach. W postępowaniu prowadzonym w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach, obowiązuje bowiem zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180
§ 1 O.p.). Dowód w postaci przeprowadzonego eksperymentu, tak jak wszystkie inne dowody w postępowaniu, podlegał swobodnej ocenie, z uwzględnieniem zasad logiki
i doświadczenia życiowego (art. 191 O.p.). Zdaniem sądu eksperyment stanowił środek dowodowy, który najpełniej odzwierciedlał stan automatu [...] i charakter przeprowadzanych na nim gier. Eksperyment przeprowadzony bowiem został przez funkcjonariuszy, którzy mieli bezpośrednią styczność z kontrolowanym urządzeniem.
W rozpoznawanej sprawie opis przeprowadzonego eksperymentu jest rzeczowy
i spójny, a organ wysnuł na jego podstawie logiczne wnioski. Przeprowadzone na badanym w drodze eksperymentu urządzeniu gry kontrolne jednoznacznie wykazały na ich losowy i komercyjny charakter.
WSA za bezsporny uznał fakt, że działalność w zakresie urządzania gier na kontrolowanych w niniejszej sprawie urządzeniach prowadzona była w lokalu niebędącym kasynem gry, bez zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier hazardowych oraz rejestracji automatów do gier.
Z przepisu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. wynika, że karze pieniężnej podlega osoba urządzająca grę na automacie. Pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.), urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania
i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast "urządzający gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje zatem w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to oczywiście możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, a więc np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie zawartej umowy (porozumienia, niekoniecznie pisemnego) dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier, jeżeli można im przypisać nawet niewielki wycinek z opisanej wyżej aktywności.