- K. P. Prezesa Spółki G. sp. z o.o., ul. C,
na okoliczności ustalenia kto faktycznie zajmuje lokal przy ul. R. chwili kontroli,
6) zobowiązanie organu pierwszej instancji - Urzędu Celno Skarbowego do wskazania: skąd organ miał wiedzę, iż pod wskazanym adresem prowadzone są gry na rzekomych automatach; według ich wiedzy kto urządzał gry na rzekomych automatach; w jaki sposób pracownicy organu weszli do środka pomieszczenia; czy pomieszczenie to było zamknięte czy otwarte; o której godzinie nastąpiło wejście do lokalu przez pracowników organu; czy po wejściu do lokalu pracownicy wykonani dokumentację z wnętrza lokalu, jeśli nie to dlaczego niniejszego nie wykonali; czy do czynności wezwano właściciela, najemcę lub użytkownika lokalu, jeśli nie to dlaczego tego zaniechano; czy do przeprowadzenia eksperymentu wezwano właściciela, najemcę lub użytkownika lokalu, jeśli nie to dlaczego tego zaniechano; czy urządzenia były sprawne, czy miały zabezpieczenia, jeśli tak to jakie, jak je ominięto; czy wystąpiono do Prokuratury o zatwierdzenie dokonanych czynności; w jaki sposób zabezpieczono urządzenia, na okoliczności braku udziału skarżącej w toku sprawy z winy organy poprzez brak informowania jej o czynnościach, na okoliczności bezprawnego działania pracowników organu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, jak też nie zostały spełnione warunki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).
Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnej przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przy czym w pierwszej kolejności konieczne jest odniesienie się do najdalej idącego zarzutu, a mianowicie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazanego jako uzupełniający wzorzec kontroli - powiązany z przepisem art. 137 § 1 p.p.s.a., oraz jako wzorzec samodzielny (punkt A. 2-3 petitum skargi kasacyjnej).
Podkreślić należy, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji nie spełnia określonych w nim warunków, uniemożliwiając tym samym ocenę trafności wyroku sądu pierwszej instancji przez strony, jak i przez NSA - w ramach kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. Jest więc oczywiste, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). Uchybienie to musi być przy tym na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) - co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera też stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Przypomnieć należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, czy oceny materiału dowodowego przyjętych za podstawę orzekania (por. wyrok NSA z 28 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1156/07; wyrok NSA z 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11), a do tego właśnie zmierza autor skargi kasacyjnej, zarzucając naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Niewątpliwie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., zawierając wszystkie niezbędne elementy wskazane w tym przepisie. Odrębnym natomiast jest zagadnieniem, czy pomimo spełnienia przesłanek określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji było trafne, co oczywiście wykracza poza granice zarzutu opartego na naruszeniu wskazanej normy postępowania.
W kontekście twierdzeń zawartych w zarzutach skargi kasacyjnej podkreślić należy, że wojewódzki sąd administracyjny, wypełniając normę określoną w art. 141 § 4 p.p.s.a., nie ma obowiązku odnosić się w uzasadnieniu wyroku do każdego z osobna z zarzutów podniesionych w skardze i do wszystkich argumentów na ich poparcie - mogąc to uczynić całościowo. Najistotniejsze jest przy tym, aby z wywodów sądu wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa w sposób wskazany w skardze (zob. np. wyroki NSA: z 18 listopada 2016 r., sygn. II GSK 702/15; z 19 czerwca 2018 r., sygn. II GSK 2336/16; z 18 kwietnia 2018 r., sygn. II GSK 2671/16; z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16). Taka całościowa ocena zawarta została w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a więc nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Odwołanie się przez sąd pierwszej instancji do poglądów wyrażonych w uzasadnieniach innych sądów, wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest dopuszczalną praktyką i - wbrew twierdzeniom autora skargi - nie świadczy o braku samodzielności Sądu I instancji w rozstrzyganiu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1715/21).
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii naruszenia przez organ drugiej instancji art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a nie przepisy k.p.a. Stanowią o tym przepisy art. 8 i art. 91 u.g.h. Z art. 8 u.g.h. wynika, że do postępowań w sprawach określonych w u.g.h. stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, chyba że ustawa o grach hazardowych stanowi inaczej. Natomiast art. 91 u.g.h. stanowi, że do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. są niezasadne.
Natomiast w stosunku do zarzutu naruszenia art. 11, art. 78 i art. 98 k.p.a. przez nieodniesienie się do tych przepisów należało stwierdzić, że przepisy te nie zostały powołane w zarzutach skargi, więc Sąd nie miał obowiązku odnoszenia się z urzędu do tych przepisów.
Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, odpowiadające wymogom art. 210 § 4 O.p. W jej treści organ odniósł się również do argumentów i dowodów przedstawianych przez skarżącą i w sposób dostateczny wyjaśnił i wykazał, jakie zebrane dowody i poczynione na ich podstawie ustalenia przesądziły o zakwalifikowaniu automatów jako wypełniających dyspozycję z art. 2 ust. 3-5 u.g.h., wykazując, że zachowanie skarżącej wyczerpywało ustawowe znamiona deliktu administracyjnego przewidzianego w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., a w konsekwencji podlegało karze pieniężnej stosownie do art. 89 ust. 4 pkt 1 lit a u.g.h.
Nie został naruszony również art. 137 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje wyrok po niejawnej naradzie sędziów. Przebieg narady i głosowanie nad orzeczeniem jest tajne, a zwolnienie od zachowania w tym względzie tajemnicy, z zastrzeżeniem § 3, nie jest dopuszczalne. Narada obejmuje dyskusję, głosowanie nad mającym zapaść orzeczeniem i zasadniczymi powodami rozstrzygnięcia oraz spisanie sentencji wyroku. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnego argumentu, który wskazywałby na naruszenie przez sąd pierwszej instancji tego przepisu i już z tego względu zarzut naruszenia art. 137 § 1 p.p.s.a. uznać należy za bezpodstawny.
Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sformułowany w pkt A.1 petitum skargi kasacyjnej. Przypomnieć należy, że przepis ten dotyczy sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji w ustalonych przez ten sąd okolicznościach faktycznych i prawnych. Jego naruszenie zawsze jest następstwem uchybienia innym przepisom i autor skargi kasacyjnej, wskazując na naruszenie przepisu wynikowego, dla skuteczności takiego zarzutu, musi każdorazowo powiązać go z naruszeniem tych przepisów, które stanowiły wzorzec kontroli zaskarżonej decyzji (aktu), a którym miał uchybić sąd pierwszej instancji. Wiąże się to z koniecznością wskazania przepisów stosowanych przez organ, bowiem - co do zasady - tylko wadliwa ocena stosowania prawa przez organ, dokonana przez sąd pierwszej instancji w ramach sądowej kontroli działalności administracji, może w konsekwencji prowadzić do błędnego rozstrzygnięcia sądu. Omawiany zarzut skargi kasacyjnej warunku tego spełniał i tym samym okazał się bezpodstawny.
Wobec niezasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania, uznać należy, że stan faktyczny ustalony przez organy, jak też jego ocena, przyjęte następnie przez sąd pierwszej instancji za podstawę wyrokowania, nie zostały skutecznie zakwestionowane skargą kasacyjną. W skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie zgodności z prawem dokonanych w tej sprawę ustaleń faktycznych, które doprowadziły do uznania, że z powodu podejmowanych czynności skarżąca była współurządzającą gry hazardowe w rozumieniu przepisów u.g.h.
Wskazać należy, że ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres tego pojęcia. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy (por. np. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1915/17, z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5042/16, z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 47/18). Urządzającym grę jest więc ten podmiot, który zapewnia (stwarza, organizuje) warunki umożliwiające udział w grze na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie wskazał, na podstawie jakich okoliczności uznał skarżącą za podmiot współurządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Z ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca wynajęła użytkowy znajdujący się w L., przy ul. R. od R. M.. Następnie umową najmu z podnajęła ten lokal G. Sp. z o.o. Skarżąca w ramach prowadzonej działalności wielokrotnie wynajmowała powierzchnie lokalu pod instalację automatów do gier, co świadczy o działaniu świadomym i powtarzalnym. Pozyskując właścicieli lokali i umożliwiając wielokrotne instalowanie automatów do urządzania nielegalnych gier hazardowych, czynnie współpracowała ona z właścicielami tych urządzeń, podejmując związane z tym ryzyko. Takie działanie uznały organy i WSA za wyczerpujące znamiona definicji urządzania gier. Autor skargi w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. zarzutów naruszenia przepisów postępowania - nie podważył skutecznie tych ustaleń.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieusprawiedliwione są także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i 3 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię (pkt B.1 i B.2 petitum skargi kasacyjnej). Zaznaczyć należy, że w rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę wymierzenia skarżącej kary pieniężnej stanowił art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., nie zaś art. 89 ust. 1 pkt 2 i 3 u.g.h. Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni tych przepisów, a zatem nie mógł ich naruszyć.
Nieusprawiedliwiony okazał się także podniesiony w pkt B.3 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art 6 ust. 4 u.g.h. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, że odpowiedzialność na podstawie art. 89 u.g.h. mogą ponosić jedynie podmioty wskazane w art. 6 ust. 4 tej ustawy.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, stwierdzić należy, że jego uzasadnienie nie koresponduje z treścią wskazanego przepisu. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 4 u.g.h. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie - działalność w zakresie określonym w ust. 1-3 jest prowadzona na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy. Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. wynika, że karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Przepis ten nie doprecyzowuje ani rodzaju podmiotów urządzających gry na automatach, ani też rodzaju i formy działalności, w ramach której gry takie są urządzane poza kasynem. Jak stwierdził NSA w uchwale z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy, tzn. osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry. Zatem przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.
Odnosząc się zaś do wniosku autora skargi kasacyjnej o przeprowadzenie szeregu dowodów należy wyjaśnić, że w świetle przepisów p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co wynika z faktu związania tego Sądu granicami skargi kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. II GSK 2326/13). W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną NSA ocenia wyłącznie prawidłowość działania sądu administracyjnego pierwszej instancji w granicach podstaw kasacyjnych. Wprawdzie art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz ta instytucja ma zastosowanie przed sądem pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 847/16). Należy przy tym mieć na uwadze, że zasadniczo w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy.
Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a