Zdaniem Sądu I instancji, organy administracji prawidłowo oceniły jako niewiarygodne wyjaśnienia Z. Z., że skarżąca nie prowadziła nielegalnej eksploatacji kopaliny, jak również nie wie, kto eksploatacji kopaliny dokonywał, a prace wydobywcze prowadziły osoby trzecie w godzinach nocnych. Sąd podzielił również stanowisko Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w zakresie oceny zeznań pozostałych świadków (T. Z. oraz M. C.) co do tego, że nie posiadają oni wiedzy o prowadzonych pracach wydobywczych na działce należącej do skarżącej Spółki.
Ustosunkowując się do zarzutu, że pracownicy organu I Instancji nie okazali legitymacji służbowej w trakcie wizji terenowej nieruchomości nr [...] i w ten sposób naruszyli art. 153 ust. 1 pkt 1 lit. b P.g.g., Sąd I instancji podał, że przepis ten daje pracownikom organów nadzoru górniczego uprawnienie wstępu na teren wydobywania kopaliny z pominięciem zasady oficjalności wyrażonej m.in. w art. 10 k.p.a. Czynności nadzoru w tej jego fazie mają bowiem miejsce jeszcze przed wszczęciem postępowania, gdy ustaleniu podlega sam fakt prowadzenia eksploatacji, a strona przyszłego postępowania, niekiedy właściciel terenu, nie są jeszcze znane. Słusznie wskazał organ, że w dacie prowadzenia wizji nie było wiadomo kto jest właścicielem działki, ustalono to dopiero w trakcie czynności poprzedzających wszczęcie postępowania wobec Spółki. Co więcej, skoro trwała w tym samym czasie kontrola na sąsiedniej nieruchomości (należącej do skarżącej), to jej przedstawiciele mogli zażądać okazania legitymacji służbowych, przy jednoczesnym oświadczeniu, że Spółka jest właścicielem działki
Sąd dodał, że w sytuacji, gdy wizja przeprowadzana jest w toku postępowania administracyjnego, bądź dochodzi do kontroli przedsiębiorcy (art. 154 ust. 1 P.g.g.), wymóg okazania legitymacji służbowej powinien być zrealizowany na zasadach określonych w tych przepisach. Taka wizja została przeprowadzona w dniu [...] stycznia 2019 r. a więc już w toku postępowania administracyjnego i nie jest przez Spółkę kwestionowana. Strona nie wniosła w trakcie postępowania o powtórzenie pomiarów w jej obecności.
Z tych wszystkich względów WSA w Gliwicach stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy administracji zgodnie z przepisami procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80) ustaliły dostatecznie wszystkie istotne okoliczności sprawy i zasadnie uznały, że zachodzą podstawy do nałożenia na skarżącą opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji.
K. sp. z.o.o. w K. złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach z 14 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 740/20, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Spółka zarzuciła temu wyrokowi naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji organu odwoławczego pomimo błędnej wykładni art. 153 ust. 1 ustawy P.g.g. poprzez "przekroczenie granic legalności uprawnień pracowników Organu przy wykonywaniu czynności w dniach [...] i [...] września 2018 roku, co powoduje, ze tak dokonane czynności nadzorcze nie mogą stanowić podstawy czynienia ustaleń faktycznych w sprawie";
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji organu pomimo naruszenia przepisu art. 8 k.p.a., poprzez pogwałcenie zasady zaufania do władzy publicznej poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę podwyższoną na podstawie czynności pracowników organów dokonanych z rażącym naruszeniem wymogów ustawowych;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji organu pomimo naruszenia przepisu art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, błędną ocenę materiału dowodowego sprawy i brak podjęcia przez organ wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w postaci przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka D. N. oraz dowodu z dokumentów w postaci map terenu według stanu sprzed [...] września 2015 r., co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych w sprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł m. in., że w art. 153 ust. 1 P.g.g., będącym przepisem szczególnym w stosunku do art. 79 k.p.a., ustawodawca określił minimalne wymogi, które muszą zostać spełnione, aby czynności nadzoru dokonane na tej podstawie były ważne i legalne. Jak wynika wprost z treści przepisu, jednym z takich wymogów jest obowiązek okazania legitymacji służbowej przez pracowników organów administracji geologicznej oraz pracowników organów nadzoru górniczego. Obowiązek ten nie został w niniejszej sprawie dochowany, co powoduje, ze czynności dokonane w toku "wizji terenowej" nie mogły stanowić dowodu w sprawie. Przepis art. 154, który odnosi się do postępowania kontrolnego oraz odsyła do stosowania ustawy Prawo przedsiębiorców, nie wyłącza ani nie modyfikuje wymogu okazania legitymacji służbowej określonego w art. 153 ust. 1 P.g.g.
Odnosząc się do stwierdzenia Sądu, że skoro trwała w tym samym czasie kontrola na sąsiedniej nieruchomości (należącej do skarżącej), to jej przedstawiciele mogli zażądać okazania legitymacji służbowych, przy jednoczesnym oświadczeniu, że Spółka jest właścicielem działki, autor skargi kasacyjnej podał, że Spółka nie miała wiedzy, że na nieruchomości nr [...] będą dokonywane jakiekolwiek czynności. Nadto to nie Spółka była obowiązana do podejmowania określonych działań, tylko pracownicy organu zobowiązani byli do dochowania w trakcie czynności nadzoru wymogów art. 153 ust. 1 P.g.g.
Spółka dodała, ze nie jest słuszne stwierdzenie Sądu, że przeprowadzona wizja nieruchomości z dnia [...] stycznia 2019 r. nie była przez nią kwestionowana. Spółka nigdy bowiem nie potwierdziła prawidłowości pomiarów dokonanych w dniach [...]-[...] września 2018 r.
Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie organ w sposób jawny nadużył swoich uprawnień dokonując "wizji terenowej" niejako "przy okazji" toczących się równolegle na sąsiedniej działce czynności kontrolnych. Organ nie poinformował Spółki o czynnościach podjętych na sąsiedniej nieruchomości, choć jej przedstawiciele pozostawali do pełnej dyspozycji, współpracowali z pracownikami organu, składali wyjaśnienia, przedstawiali dokumenty.
W uzasadnieniu ostatniego z zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej jej autor podniósł, że organ obowiązany był zebrać niezbędny materiał dowodowy i dopuścić z urzędu dowód z zeznań świadka D. N., który wraz z P. T. w dniach [...]-[...] września 2018 r. dokonywał wizji terenowej nieruchomości, na okoliczność jej przebiegu, a nadto winien był przeprowadzić dowód z dokumentów w postaci map terenu według stanu sprzed dnia [...] września 2015 r. Skarżąca nabyła bowiem nieruchomość w dniu [...] lipca 2015 r. i brak jest wiarygodnego dowodu potwierdzającego, że wydobycie kopaliny miało miejsce już po nabyciu nieruchomości przez skarżącą.
Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Przed przystąpieniem do oceny zasadności zarzutów kasacyjnych, konieczne jest przypomnienie, że skarga kasacyjna to sformalizowany środek prawny, którym strona skarżąca wyznacza granice sprawy rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyznaczenie tych granic wiąże NSA, a ich modyfikacja może mieć miejsce tylko na zasadach określonych w uchwale NSA z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1).
Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, oraz uzasadnienia ich naruszenia.
W związku z tym obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych, a także wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładania w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde ich uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być faktyczny, to jednak musi wskazywać na istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego rozstrzygnięcia sprawy.
Jak już powiedziano, NSA nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej, konkretyzować, uściślać jej zarzutów, jest władny badać jedynie naruszenie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie (por. np. wyroki np. NSA z: 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 909/14, z 25 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1253/13, z 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2490/14; z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2096/13; z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 892/12, z 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2321/11). NSA nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane (por. np. wyrok NSA z 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2021/12).
Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne ustalenie, który przepis prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną tego zarzutu. Wadliwość sformułowania zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania, analizy argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza autonomii strony postępowania kasacyjnego w decydowaniu o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (por. uchwałę pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1, wyroki NSA z: 19 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 509/07, z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 26/11, z 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11, z 27 września 2019 r., sygn. akt II GSK 1753/17, z 1 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 3948/17, z 17 września 2020 r., sygn. akt II GSK 2598/17 i z 18 sierpnia 2025 r., sygn. akt II GSK 175/22).
Konfrontując treść pierwszego z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji organu odwoławczego pomimo błędnej wykładni art. 153 ust. 1 ustawy P.g.g. poprzez "przekroczenie granic legalności uprawnień pracowników Organu przy wykonywaniu czynności w dniach [...] i [...] września 2018 r., powodującą , ze tak dokonane czynności nadzorcze nie mogą stanowić podstawy czynienia ustaleń faktycznych w sprawie"; NSA doszedł do przekonania, że zamiarem autora skargi kasacyjnej było zarzucenie Sądowi I instancji naruszenia art. 153 ust.1 pkt 1 lit. b) P.g.g., przez niezwrócenie uwagi na niedopełnienie przez pracowników wykonujących czynności nadzorcze w dniach [...] i [...] września 2018 r. obowiązku okazania legitymacji służbowych. W ramach tego zarzutu naruszenia art. 153 ust.1 ustawy P.g.g. autor nie kwestionował bowiem faktu niezawiadomienia o czynnościach (wizji nieruchomości).
W ocenie NSA tak sformułowany zarzut nie mógł być uwzględniony, ponieważ nie został w sposób należyty uzasadniony. Powyższy przepis, którego naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej, jest przepisem prawa procesowego (w związku z tym powinien być sformułowany w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a), a jak już podniesiono, zarzut naruszenia przepisów postępowania może zostać uznany za skuteczny, o ile wnoszący skargę kasacyjną wykaże, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem ani w ramach konstrukcji zarzutu, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nie wyjaśnił wpływu nieokazania legitymacji na wynik sprawy.
Można dodać, że z akt postępowania wynika, że wizja terenowa spornej nieruchomości nr [...] została przeprowadzona niejako przy okazji kontroli sąsiedniej działki należącej do skarżącej Spółki, w obecności jej pracowników. Przedstawiciele tej Spółki mieli więc sposobność faktycznego udziału w tych czynnościach, dotyczących działki stanowiącej przecież jej własność.
Z tego samego powodu nie Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, błędną ocenę materiału dowodowego sprawy i brak podjęcia przez organ wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadka D. N. Można dodać, że - jak wynika z akt sprawy - organ odwoławczy w toku postępowania zwrócił się do organu I instancji o zobowiązanie starszego inspektora D. N. i inspektora P. T., którzy w dniach [...]-[...] września 2018 r. dokonali wizji terenowej nieruchomości nr [...], do złożenia pisemnej informacji, czy podczas wizji okazali legitymację służbową. Organ dysponował wyjaśnieniami P. T., z których wynika, że pełnomocnik przedsiębiorcy był obecny podczas wizji terenowej przeprowadzonej na działce nr [...] i że "standardem jest okazywanie legitymacji i polecenia wyjazdu służbowego w przypadku udziału strony w wizji terenowej", nadto wyjaśnił, że D. N. nie jest już pracownikiem Okręgowego Urzędu Górniczego w Gdańsku.
NSA nie podziela stanowiska autora skargi kasacyjnej co do tego, że Sad I instancji niezasadnie oddalił skargę, mimo że w toku postępowania administracyjnego nie ustalono stanu nieruchomości przed [...] września 2015 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego decyzją z [...] września 2020 r. ustalił Spółce opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji w okresie od [...] września 2015 r. do [...] września 2018 r., a zatem dla celów obliczenia ilości wydobytej kopaliny prawidłowo uznał stan rzeźby terenu na dzień [...] września 2015 r., uwidoczniony na mapie pozyskanej ze Starostwa Powiatowego w P.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a., należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie uwzględnił, że powołany przepis ma dwa paragrafy dotyczące różnej, chociaż powiązanej ze sobą materii, nie wyjaśnił też w uzasadnieniu skargi, czego konkretnie ten zarzut dotyczy. W orzecznictwie przyjmuje się, że uzasadnianie zarzutu kasacyjnego jest istotnym elementem skargi kasacyjnej, którego nie można usunąć poprzez wezwanie do uzupełnienia braków (por. wyroki NSA z: 9 listopada 2023 r., sygn. akt I FSK 1146/23 i z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt. III FSK 1458/22).
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna nie jest usprawiedliwiona i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a., podlegała oddaleniu. O odstąpieniu od kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 powołanej ustawy.