Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny ("WSA") w Poznaniu wyrokiem z 12 stycznia 2024 r., działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, powoływanej dalej jako: "ppsa"), oddalił skargę T. sp. z o.o. w L., zwanej dalej: "skarżącą" lub "skarżącą kasacyjnie" na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej ("IAS") w Poznaniu z 20 kwietnia 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wywiodła skarżąca, zaskarżając je w całości, wnosząc o uchylenie skarżonego wyroku i poprzedzających jej orzeczeń organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi obu instancji według norm przepisanych. Ponadto, wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Na podstawie art. 174 § 1 i 2 ppsa skarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) art. 145 §1 punkt 1 lit. c ppsa w zw. art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej, dalej: "op", w zw. z art. 94 ust. 1 punkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, dalej: "ustawy o KAS", oraz w zw. z art. 8 oraz art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 847, dalej: "ugh"), polegające na niedopuszczalnym wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za rzekome urządzenie gier na automatach poza kasynem gry po upływie terminu 6 miesięcy od daty zakończenia kontroli w tym zakresie;
2) art. 134 §1 ppsa, art. 135 oraz art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 121, art. 122 oraz art. 180 op polegające na nierozpoznaniu przez Sąd pierwszej instancji sprawy w jej granicach przez uznanie, że zatrzymane w sprawie urządzenia oferują gry na automatach, podczas gdy w materiale dowodowym postępowania znajdują się dowody zaprzeczające prawdziwości tej tezy;
3) art. 145 §1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 188 i art. 197 op przez brak uchylenia zaskarżonej decyzji mimo oczywiście niezasadnej, a nawet niedopuszczalnej odmowy uwzględnienia, przez organy obu instancji, kluczowego dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki badającej, o. której mowa w art. 23f ugh, szczególnie gdy dowód ten postanowiono zastąpić opinią sporządzoną przez biegłego sądowego w ramach postępowania karno-skarbowego, którą to opinię uznać jednak należy za oczywiście niekompletną i tym samym wątpliwą co do wartości merytorycznej i zaprezentowanych w niej wniosków - albowiem badanie biegłego było powierzchowne, zaś odczytane dane świadczą o tożsamości programów badanych przez biegłego i rzeczoznawcę, a opinia nie zawiera żadnego wyjaśnienia w tym zakresie;
4) w konsekwencji wytkniętego wyżej naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez brak uchylenia zaskarżonej decyzji mimo naruszenia prawa materialnego, mającego podstawowy wpływ na wynik sprawy, co ma postać akceptacji dla zastosowania w sprawie art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 lit. a ugh, to jest nałożenia kary za urządzanie gier na automatach bez koncesji, zezwolenia lub wymaganego zgłoszenia, mimo że w okolicznościach istotnych w postępowaniu nikt takich gier nie urządzał, gdyż gry dostępne na urządzeniach zakwestionowanych przez organ mają charakter logiczny, a nie ' losowy, nie są zatem grami na automatach, których urządzanie wymaga jakiejkolwiek koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 189a i nast. kpa przez błędną wykładnię tych przepisów w sprawie, w konsekwencji czego Sąd pierwszej instancji doszedł do wadliwego wniosku, że nie znajdują one zastosowania w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów sformułowanych w petitum.
Dodatkowo wniosła o przeprowadzenie, w postępowaniu przed Naczelnym Sąd Administracyjnym, dowodu z załączonych dokumentów, wskazując, że mają one zasadnicze znaczenie dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy, a przy tym ich przeprowadzenie nie wpłynie w żaden sposób na przedłużenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS w Poznaniu wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego stosownie do obowiązujących w tym zakresie norm oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie usprawiedliwionych podstaw.
Należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny ("NSA") odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zd. 2 ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 ppsa. Oznacza to, że NSA ma swobodę co do zakresu przedstawienia ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Przed oceną zarzutów skargi kasacyjnej wymaga natomiast przypomnienia, że w myśl art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 ppsa, można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego określa zakres kontroli Sądu odwoławczego. Zatem wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej.
Z kolei, gdy chodzi o formułowanie zarzutów skargi kasacyjnej, podkreślenia wymaga, że z uwagi na treść art. 183 § 1 w zw. z art. 174 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 ppsa konieczne jest wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem kasatora, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym niezbędne jest wykazanie, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przez wpływ na wynik sprawy należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie orzeczeniem. Wspomniany związek przyczynowy, chociaż nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Strona skarżąca powinna więc wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju, że kształtowały lub współkształtowały treść rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z: 21 stycznia 2015 r. II GSK 2162/13, 13 stycznia 2015 r. II GSK 2084/13, 10 października 2014 II OSK 793/13).
W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny ocenił (jako najdalej idący) zawarty w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 165b § 1 op w zw. z art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS oraz w związku z art. 8 oraz art. 91 ugh, które to uchybienie miało polegać na niedopuszczalnym wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za rzekome urządzenie gier na automatach poza kasynem gry po upływie terminu 6 miesięcy od daty zakończenia kontroli w tym zakresie i stwierdził, że powołany przepis ma zastosowanie jedynie w przypadku kontroli podatkowej, przeprowadzanej w stosunku do podatnika. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie kontrolowano podmiot urządzający nielegalnie gry hazardowe, któremu w świetle art. 71 ust. 1 ugh, nie można przypisać przymiotu podatnika podatku od gier. Przeprowadzana w sprawie kontrola była kontrolą celno-skarbową, której w myśl art. 54 ust. 1 pkt 3 i 3a ustawy o KAS, podlega przestrzeganie przepisów regulujących urządzenie i prowadzenie gier hazardowych oraz kwestie posiadania automatów do gier hazardowych. Należy także zauważyć, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, do którego na podstawie art. 8 ugh, stosuje się odpowiednio przepisy op.
Z powołanego przez skarżącą art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS wynika, że do kontroli celno-skarbowej w zakresie nieuregulowanym, art. 165b op stosuje się odpowiednio. Odpowiednie zastosowanie omawianej regulacji do kontroli celno-skarbowej polega na tym, że w przypadku ujawnienia przez tę kontrolę nieprawidłowości, co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, naczelnik urzędu celno-skarbowego przekształca kontrolę celno-skarbową w postępowanie podatkowe, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Spółka natomiast nie była podatnikiem, gdy chodzi o działalność w zakresie gier hazardowych, gdyż nie posiadała zezwolenia na prowadzenie takiej działalności, a w niniejszej sprawie urządzała w lokalu gastronomicznym, nie będącym kasynem, gry na automatach zdefiniowane w art. 2 ust. 3-5 ugh, urządzeniach stanowiących jej własność. Z podanych przyczyn zarzut naruszenia art. 165b § 1 op w zw. z art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS w związku z art. 8 i art. 91 ugh należało uznać za błędny (por. wyroki NSA dotyczące skarg kasacyjnych skarżącej z: 7 listopada 2024 r. II GSK 1274/22; 23 lutego 2023 r. II GSK 516/20; 26 kwietnia 2023 r. II GSK 1426/21 i II GSK 33/22).