Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 października 2025 r. sygn. akt I SA/Bd 494/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu skargi S. w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 27 czerwca 2025 r. nr 7/2025/ODW w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawarcie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej: uchylił zaskarżoną decyzję; zasądził od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz S. w K. 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 27 marca 2025 r. Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w Bydgoszczy, działając na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146 ze zm.), ogłosił postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w trybie konkursu ofert w rodzaju: pomoc doraźna i transport sanitarny od 2009, w zakresie: świadczenia udzielane przez zespół transportu medycznego, na obszar powiatów: bydgoski, nakielski, Bydgoszcz.
W wyznaczonym terminie wpłynęły cztery oferty: S. w K. (S. w K.), F. sp. z o.o., O. sp. z o.o. sp.k., N. sp. z o.o. W części niejawnej komisja konkursowa w celu potwierdzenia prawdziwości danych zawartych w ofercie przeprowadziła weryfikacje trzech oferentów biorących udział w postępowaniu: F. sp. z o.o., O. sp. z o.o. sp.k. i N. sp. z o.o. Weryfikacje zostały przeprowadzone we wskazanych w ofercie miejscach stacjonowania zespołów, które nie były przedmiotem dotychczasowych umów, aby porównać dane zawarte w ofertach, dotyczące miejsc wyczekiwania zespołów transportu medycznego, ambulansów i zasobów sprzętowych, ze stanem faktycznym.
Protest w części niejawnej złożył S. w K.. Dotyczył on wyliczenia mediany czasu dotarcia zespołu transportu medycznego na miejsce wezwania w sposób niedoregulowany, który nie został objęty warunkami konkursowymi, a w konsekwencji, wprowadzenia zmian w odpowiedziach ankietowych, które zadziałały na niekorzyść S. w K. Protest uznany został za bezzasadny.
W dniu 6 czerwca 2025 r. komisja konkursowa ogłosiła rozstrzygnięcie postępowania, informując o wybraniu oferenta, tj. F. sp. z o.o., W.
Decyzją z dnia 27 czerwca 2025 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, w imieniu którego działał Kujawsko-Pomorski Oddział Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w Bydgoszczy, po rozpatrzeniu odwołania S. w K. od powyższego rozstrzygnięcia – oddalił odwołanie w całości.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że nie jest ona zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Sąd I instancji stwierdził, że w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do kwestii podnoszonych w odwołaniu i w proteście strony, a mianowicie do braku opublikowania szczegółowych warunków konkursu – w tym, systemowego, zdaniem oferenta, problemu związanego ze sprawozdawaniem czasów realizacji zleceń przez zespół transportu medycznego (tj. nierzeczywistym sprawozdawaniem czasów realizacji zleceń przez zespół transportu medycznego z uwagi na wystawiane przez szpitale zleceń jako "pilne" mimo wcześniejszego telefonicznego uzgodnienia z członkami zespołu planowanej godziny podjęcia pacjenta) – w zakresie odnoszącym się w szczególności do opisu w kryterium "Dostępność" sposobu wyliczenia i weryfikacji zadeklarowanej mediany czasu dotarcia zespołu transportu medycznego na miejsce wezwania, co równocześnie skutkowało nieuzasadnioną i nieuprawnioną – zdaniem Sądu – ingerencją w ofertę strony poprzez zmianę przez komisję konkursową odpowiedzi w tym kryterium z "TAK" na "NIE". Podniósł również, że jakkolwiek organ administracji odwołał się do okoliczności realizowania przez stronę wcześniej zawartej umowy w zakresie świadczeń stanowiących przedmiot postępowania konkursowego w lokalizacji wskazanej w ofercie, to jednak nie wyjaśnił dlaczego – co kwestionowała strona – nie wykorzystał procedury o której stanowi § 17 ust. 1 lub ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2020 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy, a mianowicie, nie zażądał od oferenta wyjaśnień odnośnie do treści jego oświadczenia z dnia 9 kwietnia 2025 r., w którym wskazał inną niż w formularzu ofertowym lokalizację (stacjonowanie) zespołu transportu medycznego, która to zmiana miała nastąpić poczynając od dnia 1 lipca 2025 r.
W ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy nie dokonał wnikliwej analizy i ustalenia, czy postępowanie konkursowe zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa, w tym z zachowaniem zasad równego traktowania świadczeniodawców oraz prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji, co miałoby się odnosić nie tylko o kontroli postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów prawa, ale także zbadania stanu faktycznego sprawy w takim zakresie, który mógł mieć wpływ na uszczerbek interesu prawnego uczestnika postępowania. Uszczerbek w interesie prawnym uczestnika postępowania (świadczeniodawcy) w procedurze zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może bowiem – zdaniem Sądu I instancji – nastąpić, gdy naruszenie zasad postępowania przez podmiot prowadzący postępowanie ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o świadczenie takich usług. Zadaniem organu było zbadanie okoliczności podnoszonych w odwołaniu oraz ocena, czy i w jakim zakresie naruszenie to realnie spowodowało doznanie takiego uszczerbku.
Sąd I instancji stwierdził, że organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy w pełnym zakresie, co narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Konsekwencją zaś stwierdzonego naruszenia wymienionych przepisów prawa było to, że kontrola sądowa rozstrzygnięcia konkursu, tj. prawidłowości jego przeprowadzenia w kontekście zasad postępowania konkursowego wynikających z ustawy o świadczeniach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych byłaby w tej sytuacji iluzoryczna, co nie może – zdaniem Sądu – polegać na prostej matematycznej weryfikacji sklasyfikowania oferentów pod względem ilości punktów, tak jak uczynił to organ.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę w całości, oddalenie skargi i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Organ administracji wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 154 ust. 1 w zw. z art. 152 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1461, dalej "u.ś.o.z.") poprzez uznanie, że w sprawie w stosunku do skarżącego zostały spełnione przesłanki określone w art. 154 ust. 1 w zw. z art. 152 ust. 1 u.ś.o.z., pomimo okoliczności, że Sąd I instancji stwierdził, że wystąpienie drugiej z przesłanek wskazanych w art. 152 ust. 1 u.ś.o.z., tj. naruszenie zasad postępowania konkursowego, jest niezweryfikowane i uchyla się ocenie sądowoadministracyjnej, a wobec tego należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione kumulatywnie obie przesłanki wymagane przez ten przepis, a zatem – w konsekwencji – Sąd I instancji błędnie uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 154 ust. 1 w zw. z art. 152 ust. 1 u.ś.o.z., z których wynika, że skarżącemu w niniejszej sprawie przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 153 i 154 u.ś.o.z., które w konsekwencji doprowadziły do niezasadnego uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo braku ku temu przesłanek o charakterze materialnoprawnym.
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) poprzez uznanie, że organ, na skutek odwołania skarżącego od przedmiotowej decyzji, nie rozpoznał sprawy w pełnym zakresie, pomimo okoliczności, że w świetle przytoczonych wyżej przepisów procedury administracyjnej, organ w toku postępowania odwoławczego rozpoznał sprawę w pełnym zakresie, a w szczególności w zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego z dnia 13 czerwca 2025 r. od rozstrzygnięcia postępowania z dnia 6 czerwca 2025 r. w niniejszej sprawie, które w konsekwencji doprowadziły do niezasadnego uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo braku ku temu przesłanek o charakterze procesowym.
W piśmie procesowym z dnia 27 lutego 2026 r. S. w K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie odwołania od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że o braku zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należało – zdaniem Sądu I instancji – wnioskować na tej podstawie, że organ administracji publicznej w ogóle nie odniósł się do podnoszonej w odwołaniu – w tym, w kontekście systemowego, zdaniem oferenta, problemu związanego ze sprawozdawaniem czasów realizacji zleceń przez zespół transportu medycznego (w tym wystawianych przez szpitale, jako "pilne" – kwestii braku opublikowania szczegółowych warunków konkursu w zakresie odnoszącym się w szczególności do opisu w kryterium "Dostępność" sposobu wyliczenia i weryfikacji zadeklarowanej mediany czasu dotarcia zespołu transportu medycznego na miejsce wezwania, która nie mogła być większa niż 20 minut, co równocześnie skutkowało nieuzasadnioną i nieuprawnioną – zdaniem Sądu – ingerencją w ofertę strony poprzez zmianę przez komisję konkursową odpowiedzi w tym kryterium z "TAK" na "NIE". Sąd I instancji podniósł również, że jakkolwiek organ administracji odwołał się do okoliczności realizowania przez stronę wcześniej zawartej umowy w zakresie świadczeń stanowiących przedmiot postępowania konkursowego w lokalizacji wskazanej w ofercie, to jednak nie wyjaśnił dlaczego – co kwestionowała strona – nie wykorzystał procedury o której stanowi § 17 ust. 1 lub ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2020 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy, a mianowicie, nie zażądał od oferenta wyjaśnień odnośnie do treści jego oświadczenia z dnia 9 kwietnia 2025 r., w którym wskazał inną niż w formularzu ofertowym lokalizację (stacjonowanie) zespołu transportu medycznego, która to zmiana miała nastąpić poczynając od dnia 1 lipca 2025 r.