Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi wniesionej na tę decyzję na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne - wobec ich prawidłowości - uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie oraz zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny, że w okresach od 5 czerwca 2019 r. do 6 czerwca 2019 r. oraz od 7 września 2021 r. do 6 marca 2022 r. strona podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, jako wspólnik spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa.
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 13b pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że sam fakt pozostawia danej osoby wspólnikiem spółki komandytowej przesądzał o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez tę spółkę. Zdaniem strony skarżącej przed dniem wejścia w życie art. 13b pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych fakt podlegania ubezpieczeniom społecznym przez wspólnika spółki osobowej być ściśle związany z faktycznie prowadzoną przez Spółkę działalnością, w tym działalnością gospodarczą.
Odpowiadając na stanowisko strony skarżącej wymaga przypomnienia i zarazem podkreślenia, że z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1621) wynikało, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w określonych tym przepisem prawa okresach, w tym między innymi, osoby prowadzące pozarolniczą działalność: - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Z kolei, z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynikało i dalej wynika, że osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność są między innymi wspólnicy spółki komandytowej.
Z jednolitego i ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego prezentowanego w odniesieniu do rozumienia art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 24 czerwca 2021 r. wynika, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega ubezpieczeniom społecznym, choćby spółka nie prowadziła działalności gospodarczej (art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). O objęciu ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi wspólników spółek osobowych: spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej tworzonych na podstawie Kodeksu spółek handlowych - oraz wspólników jednej tylko ze spółek kapitałowych, to jest jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o których stanowi art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, decyduje zatem prowadzenie przez nich działalności pozarolniczej, której zakres pojęciowy nie pokrywa się ściśle z definicjami działalności gospodarczej. Jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2020 r., II UK 295/18, OSNP 2021 Nr 4, poz. 43). Ponieważ ubezpieczeniowy status wszystkich wspólników spółek, w tym wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki komandytowej, regulują te same przepisy, nie ma wątpliwości, że przywołane stanowisko jest również adekwatne w odniesieniu do wspólników spółki komandytowej - tym bardziej, że wynika ono wprost z brzmienia art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Co więcej w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt I USK 17/22, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że "[...] przepisy art. 8 ustawy systemowej jednoznacznie odróżniają pojęcie tytułu ubezpieczeniowego, którym jest "prowadzenie pozarolniczej działalności" oraz prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Rozróżnienie tych dwóch pojęć jest kluczowe w kontekście ustalenia okresów podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osoby będące wspólnikami niektórych spółek - w tym również wspólnika spółki komandytowej. Prowadzenie pozarolniczej działalności przez wspólnika polega wyłącznie na legitymowaniu się takim statusem. Nie ma natomiast znaczenia fakt, czy spółka faktycznie działalność gospodarczą prowadzi czy też zaprzestała jej prowadzenia. Takie stanowisko jest jednoznacznie przyjmowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego [...]. Od prowadzenia pozarolniczej działalności poprzez posiadanie statusu wspólnika jednej spółek wymienionych w art. 8 ust. 4 ustawy systemowej należy odróżnić posiadanie tego tytułu na podstawie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. W takiej sytuacji tytuł ubezpieczeniowy wynika z rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej - nie zaś samego wpisu do rejestru (CEIDG) tj. posiadania formalnego statusu przedsiębiorcy. [...]. Odmienność sytuacji wspólnika i prowadzącego działalność gospodarczą jest na tyle istotna, że uniemożliwia zastosowanie orzecznictwa dotyczącego jednej z grup względem drugiej." Sąd Najwyższy podkreślił również, że [...] ustawodawca nie wskazał kilka różnych podmiotów pod pojęciem "prowadzący działalność gospodarczą". [...] rozróżniono podmioty prowadzące pozarolniczą działalność, spośród których tytuł jednych wynika z posiadania formalnego statusu - choćby dlatego, że oni sami nie są przedsiębiorcami (lecz spółki, których są wspólnikami [...]), zaś dla innych jest ściśle związane z czynnościami faktycznymi podejmowanymi w ramach prowadzenia przedsiębiorstwa. [...]", a w konsekwencji – co najistotniej z punktu widzenia spornej w sprawie kwestii – że "[...] To rozróżnienie nie tylko uzasadnia różne traktowanie wspólników i przedsiębiorców, ale sprawia, że odmienna wykładnia art. 13 pkt 4 ustawy systemowej - nawet przed zmianami z 2021 r. względem wspólnika i przedsiębiorcy była niezbędna [...].".
W świetle poglądu prawnego prezentowanego przez Sąd Najwyższy w odniesieniu do rozumienia art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który Sąd w składzie orzekającym w rozpatrywanej w pełni podziela - nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość wykładni tego przepisu prawa przez Sąd I instancji - zwłaszcza, że została ona również osadzona na gruncie orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Zgodzić się również należy z Sądem I instancji, iż wykładnia sprowadzająca się do uzależnienia obowiązku ubezpieczeń społecznych od statusu wspólnika, która obowiązywała przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, została potwierdzona przez ustawodawcę przez dodanie, z dniem 18 września 2021 r., art. 13 pkt 4b ustawy systemowej, z mocą obowiązującą od dnia 18 września 2021 r. z którego wynika, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: - wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, zaś art. 13 pkt 4 tej ustawy uzyskał brzmienie, z którego z kolei aktualnie wynika, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: - osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
Jak wskazuje się w orzecznictwie zmiany wprowadzone wymienioną ustawą nowelizującą nie kształtowały statusu wspólników spółki jawnej w zakresie odnoszącym się do podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w sposób odmienny i odbiegający od tego, który wynikał z przywołanego powyżej rozumienia art. 13 pkt 4. Zmiany te stanowią konsekwencję zaimplementowania przez ustawodawcę na grunt norm prawa stanowionego normy prawnej rekonstruowanej w procesie sądowej wykładni prawa z przepisu art. 13 pkt 4 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 przywołanej ustawy w przedstawionym powyżej jego rozumieniu, stanowiąc jednocześnie przykład oraz dowód właściwej reakcji pozytywnego prawodawcy na potrzebę podjęcia stosownej interwencji prawodawczej, która nie wprowadzała jednak w omawianym zakresie żadnego istotnego normatywnego novum (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2024 r., sygn. akt II GSK 856/24).
Jeżeli zatem z niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń faktycznych, w tym z Rejestru Przedsiębiorców KRS jednoznacznie wynika, że skarżąca figuruje jako wspólnik wpisanej do KRS spółki komandytowej od dnia jej rejestracji (tj. od 5 czerwca 2019 r.) aż do jej wykreślenia (tj. do 7 marca 2022 r.), a w historii wpisu brak jest informacji o zawieszeniu działalności spółki, to organ prawidłowo uznał, że skarżąca podlega w okresach od 5 czerwca 2019 r. do 6 czerwca 2019 r. oraz od 7 września 2021 r. do 6 marca 2022 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, będąca wspólnikiem tej spółki.
Sam bowiem fakt pozostawania danej osoby wspólnikiem spółki komandytowej przesądza o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez tę spółkę w okresie, w którym spółka jest wpisana do rejestru i niezależnie od uzyskiwania z tej działalności przychodów, a więc również niezależnie od faktu prowadzonej likwidacji tej spółki, która w okresie likwidacji dalej istnieje w obrocie prawnym z dodatkowym zapisem "w likwidacji". Ustawodawca przyjął bowiem rozwiązanie, zgodnie z którym o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika, w niniejszej sprawie spółki komandytowej, rozstrzyga w istocie sam fakt istnienia spółki, który zamyka się w okresie od momentu wpisania spółki do rejestru do momentu jej wykreślenia z rejestru (zob. wyrok WSA w Warszawie z 22 listopada 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 4320/23).
Wobec powyższego, zarzuty z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 67 § 1 w zw. z art. 103 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych poprzez jego niezastosowanie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie został on uzasadniony, co uniemożliwiło jego kontrolę instancyjną. Stawiając zarzut niezastosowania przepisów prawa materialnego autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko określić, jakie przepisy nie zostały zastosowane, lecz również wyjaśnić dlaczego dany przepis prawa powinien być zastosowany. Sąd II instancji nie może domniemywać kierunków i zakresu weryfikacji wyroku Sądu I instancji, jeżeli wprost nie wynika to z treści skargi kasacyjnej. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił w ogóle zarzutu zawartego w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.
W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.