Kolegium stwierdziło, że Burmistrz nie naruszył przepisów postępowania, a zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa materialnego. Jako dowolne i nieuzasadnione Kolegium uznało sugestie dotyczące nieprawidłowości, braku obiektywizmu czy bezstronności ze strony pracowników spółki komunalnej, a tym bardziej sugerowanie tych działań jako podejmowanych niejako w jakimś określonym celu. Uznano, że w sprawie nie mogą też mieć znaczenia sugerowane wyrzucanie odpadów do niewłaściwych pojemników przez osoby spoza danej wspólnoty mieszkaniowej ani żądanie od organu ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie. W świetle przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach na organach nie ciążą obowiązki ustalenia żadnych konkretnych osób. Zdaniem Kolegium nie ma znaczenia, czy do nieprzestrzegania obowiązku segregacji odpadów dopuszcza się osoba będąca mieszkańcem danej wspólnoty, czy spoza niej. W świetle przepisów ustawy nie jest to okoliczność mająca znaczenie prawne, ponieważ żaden przepis nie uzależnia określenia podwyższonej stawki opłaty od obowiązku uprzedniego ustalenia konkretnych osób, które nie przestrzegały obowiązku selektywnego zbierania odpadów.
W wyniku kontroli legalności decyzji wymiarowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Spółdzielni. Sąd pierwszej instancji zauważył, że ustawodawca nie przewidział wyjątków w zakresie incydentalnego zaniechania obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych poprzez odstąpienie od zastosowania podwyższonej z tego tytułu opłaty. Wykładnia językowa art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz art. 6ka ust. 1-3 u.c.p.g. pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów. Nie może mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszony przez Skarżącą argument, że skoro stwierdzona nieprawidłowość w segregowaniu odpadów miała charakter incydentalny, to należy odstąpić od wymierzenia zwiększonej opłaty. Wskazano również w ślad za organem, że obowiązkiem zarządcy nieruchomości, zwłaszcza wielolokalowych, jest odpowiednie, skuteczne zabezpieczenie miejsca gromadzenia odpadów (zazwyczaj tzw. wiata śmietnikowa) gwarantujące, że prawidłowo posegregowane odpady pozostaną w przeznaczonych na poszczególne frakcje pojemnikach, a więc takie, które skutecznie uniemożliwi ewentualne wyrzucanie odpadów do nieodpowiednich pojemników. W sytuacji zarządzania budynkami wielolokalowymi jest to w zasadzie jedyny, skuteczny sposób, który realnie gwarantuje wyegzekwowanie wykonania ustawowego obowiązku segregowania odpadów komunalnych.
W ocenie Sądu poza przedmiotem sądowej kontroli zaskarżonych decyzji znajduje się podnoszona przez Skarżącą kwestia ewentualnego dokonania niewłaściwej segregacji odpadów przez mieszkańców nieruchomości zarządzanej nie przez Stronę, a przez spółkę miejską. Sądowa kontrola zaskarżonych aktów objęła zasadność wszczęcia postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 i 3 u.p.c.g. i prawidłowość dokonanych ustaleń faktycznych wskazujących na wymienione w tym przepisie przesłanki, które w tej konkretnej sprawie dotyczyły poprawności segregacji odpadów pochodzących z nieruchomości.
Skargę kasacyjną od zapadłego orzeczenia wywiodła Skarżąca, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i uznanie, że organ administracji publicznej dopełnił wszelkich wymogów związanych z określeniem rzeczywistego winnego braku selektywnego zbierania odpadów pomimo wskazywania w trakcie całego postępowania odwoławczego, iż z miejsc zbierania odpadów komunalnych korzystają także mieszkańcy wspólnoty, która pozostaje pod zarządem miejskiej spółki.
W świetle tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W ostatnim akapicie uzasadnienia skargi kasacyjnej strona zwróciła uwagę na niedopełnienie przez organy zasad wyrażonych w art. 7, 77 oraz 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej: k.p.a.). Pismem z 25 marca 2025 r. Strona wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W zakreślonym ustawowo terminie organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu nieważność postępowania. Konstrukcja skargi kasacyjnej co do zasady wyznacza zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez ten sąd. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, poza przypadkami nieważności, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami tego środka zaskarżenia, pozostając władnym poddawać badaniu tylko te zarzuty, które zostały wyraźnie skonkretyzowane w jego treści. Powyższa konstrukcja formalna obliguje stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego skonstruowania zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie został wyposażony w kompetencje korygowania czy konkretyzowania zarzutów strony skarżącej. Zainicjowane wskazanym środkiem zaskarżenia postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oparte jest na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na jej ponownym rozpoznaniu w całokształcie. Sąd ten ogranicza się wyłącznie do kontroli legalnej rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji i rozpatrzenia wyszczególnionych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych, bez poprawiania podstaw zaskarżenia i wniosków skargi kasacyjnej, gdyż oznaczałoby to działanie z urzędu, niedopuszczalne w świetle cytowanego wyżej przepisu.
Skarga kasacyjna w myśl art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. winna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wyraźne wyszczególnienie, który z przepisów został według niego naruszony, i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej lub co więcej - do wykazania naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się sąd niższej instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym konkretnie polegało naruszenie wskazanych w zarzutach przepisów, a także wykazanie wpływu takiego uchybienia na wynik sprawy.
Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia wymogów stawianych temu środkowi zaskarżenia i odbiega od zakreślonych ww. przepisami standardów. Treść podniesionego przez Skarżącą zarzutu, bez wskazania w jego treści konkretnych przepisów z wyszczególnieniem jednostek redakcyjnych, nie może stanowić skutecznej podstawy skargi kasacyjnej, prowadzącej do wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanego orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że z treści uzasadnienia wynika zamysł Skarżącej kwestionowania poczynionych w sprawie przez organy podatkowe czynności ze sfery gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz poczynionych ustaleń faktycznych.
Zarzucając wskazane naruszenie, Skarżąca winna wskazać konkretny przepis prawa konieczny do uwzględnienia, a pominięty przez Sąd pierwszej instancji w toku dokonywania kontroli legalności działania organów administracji bądź ewentualnie przepis szczególny nakazujący stosowanie innych kryteriów kontroli (wykraczających poza zgodność z prawem). Podnoszone naruszenie winno być skorelowane z konkretnym przepisem, z wyszczególnieniem każdej jednostki redakcyjnej przytaczanej normy prawnej. Samo kwestionowanie czynności organów podatkowych, bez wyjaśnienia istoty uchybienia lub wskazania właściwych przepisów stosowanej ustawy, czyni skargę kasacyjną nieskuteczną. Wypełnienia wspomnianego wymogu nie mogą stanowić przywołane w ostatnim akapicie przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, których w sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi organy podatkowe nie stosują (por. art. 6q u.c.p.g.).
W omawianym zakresie istotna jest także konstrukcja podnoszonego zarzutu, zwłaszcza w kontekście spełnienia wymogów, jakie stawia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Niezależnie bowiem od powyższej wady metodologicznej, nawet przywołanie analogicznych przepisów właściwej w tym względzie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm., dalej: O.p.) nie uczyniłoby wniesionego środka zaskarżenia skutecznym. Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest zobligowany do wykazania wpływu naruszenia przepisów prawa procesowego na wynik sprawy, które stosownie do treści tej normy prawnej winno wykazywać przymiot istotności. Istotność wpływu na wynik sprawy oznacza w kontekście przepisów procesowych, a o takich mowa w ramach przytaczanego przepisu, wpływ na poczynione przez organy podatkowe ustalenia faktyczne, które następnie tworzą podwaliny do zastosowania określonego przepisu materialnoprawnego stanowiącego podstawę decyzji prawnopodatkowej. Jeśli autor skargi kasacyjnej nie jest w stanie wykazać wpływu uchybień proceduralnych na poczynione ustalenia faktyczne, nie może być mowy o skutecznym kwestionowaniu danego rozstrzygnięcia w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Zakres niezbędnych czynności w ramach postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym wyznacza każdorazowo wykładnia przepisów materialnoprawnych. Uznanie, że dla dopuszczalności wszczęcia wobec Skarżącej postępowania i wymierzenia opłaty podatkowej irrelewantnym pozostawał stopień zawinienia Spółdzielni bądź ustalenie podmiotów odpowiedzialnych za nieselektywne zbieranie odpadów, czyniło zbędnym podejmowanie czynności dowodowych oczekiwanych przez Skarżącą, a mających na celu wykazanie faktów nieistotnych z punktu widzenia przesłanek zawartych w hipotezach przepisów materialnoprawnych znajdujących zastosowanie w sprawie. Konsekwencją zaś określonych ustaleń faktycznych przy przyjętej przez organy podatkowej wykładni norm materialnoprawnych była ich późniejsza subsumpcja. Skarżąca nie uczyniła przedmiotem skutecznego zarzutu materialnego błędu wykładni właściwych przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ani nie powiązała zeń uchybień proceduralnych celem wykazania, w jakim zakresie miały one przymiot istotności, tj. determinowały nieprawidłowe ustalenia faktyczne, które nie pozwoliły na zastosowanie norm materialnoprawnych. W świetle powyższego poza kontrolą instancyjną tutejszego Sądu pozostawały kwestie podnoszone w uzasadnieniu środka zaskarżenia, a nieznajdujące odpowiedniego odzwierciedlenia w zarzutach kasacyjnych.
Mając na względzie prezentowane racje, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
SNSA Krzysztof Winiarski SNSA Jacek Pruszyński SWSA (del.) Agnieszka Olesińska