Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
Zaskarżonym wyrokiem z 26 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 140/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę G. S.A. z siedzibą w C. (dalej: skarżąca, spółka) na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta Szczecin z 13 grudnia 2021 r., nr WPiOL-VI.310.2.2021.BP w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.
Skarżąca złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w sprawie dotyczącej podatku od nieruchomości. W opisie stanu faktycznego wskazano, że podstawowym przedmiotem działalności spółki jest produkcja cementu. W zagwarantowaniu sprawnego transportu wyprodukowanych towarów, spółka posiada bocznicę kolejową – S. w S. (dalej: S. w S.), która odgałęzia się w stacji S. od toru nr [...] rozjazdem nr [...] c/d w km [...] linii kolejowej nr [...] S., zarządzanej przez P. S.A. Bocznicę kolejową tworzą tory o normalnej szerokości, tj. o rozstawie 1435 mm, które nie są wykorzystywane do przewozu osób. Układ torowy bocznicy obejmuje tory zdawczo-odbiorcze (tj. tory do wyznaczonego punktu, tzw. punktu zdawczo-odbiorczego) oraz tory manewrowe. Jednocześnie, w ewidencji środków trwałych spółki wszystkie elementy składowe bocznicy kolejowej ujęte są w jednym środku trwałym. Spółka zawarła z licencjonowanym przewoźnikiem kolejowym umowę bocznicową, określającą warunki eksploatacji bocznicy kolejowej S. w S. Licencjonowany przewoźnik kolejowy obsługuje bocznicę kolejową S. w S. poprzez podstawienie/odbieranie składów próżnych oraz ładownych wagonów na/z punktu zdawczo-odbiorczego zlokalizowanego na obszarze bocznicy spółki. W konsekwencji ruch kolejowy na bocznicy pomiędzy stacją Szczecin, a punktem zdawczo-odbiorczym na bocznicy może wykonywać jedynie licencjonowany przewoźnik kolejowy. Natomiast przemieszczenie wagonów z rozmontowanych pociągów z punktu zdawczo-odbiorczego na punkty ładunkowe znajdujące się poza torami zdawczo-odbiorczymi jest dokonywane przez spółkę (manewry poza torami zdawczo-odbiorczymi są wykonywane przez pracowników spółki). Dodatkowo w celu ustalenia zasad i organizacji bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego na bocznicy opracowano Regulamin pracy bocznicy kolejowej S. w S. Wskazany Regulamin został uzgodniony z Zarządcą Infrastruktury Kolejowej P. S.A., za pośrednictwem którego bocznica kolejowa spółki została połączona z siecią kolejową P. S.A. Bocznica kolejowa położona jest na jednej działce ewidencyjnej. Grunty zajęte bezpośrednio przez elementy infrastruktury kolejowej zajmują od kilkunastu do kilkudziesięciu procent całej powierzchni działki ewidencyjnej, tym samym na działce znajdują się również inne budynki lub budowle niezwiązane z infrastrukturą kolejową. Jak wynika z informacji zawartych we wniosku opisany sposób wykorzystywania bocznicy będzie także realizowany w przyszłości.
W związku z opisanym stanem faktycznym zadano następujące pytania:
1) czy grunty i budowle wchodzące w skład bocznicy kolejowej S. w S., stanowiące infrastrukturę kolejową, która jest udostępniana licencjonowanemu przewoźnikowi kolejowemu, podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm., dalej: u.p.o.l.)?;
2) czy zwolnienie w podatku od nieruchomości z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. obejmuje całe działki ewidencyjne, na których znajdują się elementy infrastruktury kolejowej?
Spółka w sprawie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego stoi na stanowisku, że:
1) grunty i budowle wchodzące w skład bocznicy kolejowej S. w S. podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości na mocy przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2017 r., gdyż stanowią infrastrukturę kolejową i są udostępniane licencjonowanemu przewoźnikowi kolejowemu;
2) zwolnieniu w podatku od nieruchomości z przepisu art. 7 ust. 1 u.p.o.l. podlegają całe działki ewidencyjne, na których znajdują się elementy infrastruktury kolejowej.
W dniu 13 grudnia 2021 r. organ wydał interpretację indywidualną, w której uznał stanowisko spółki w zakresie pytania nr 1 i 2 za nieprawidłowe z uwagi na naruszenie przepisów dotyczących pomocy publicznej. W uzasadnieniu interpretacji organ stwierdził, że:
– zastosowanie zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. w przedstawionym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym nie jest możliwe z uwagi na przepisy dotyczące pomocy publicznej z uwagi na tzw. klauzulę zawieszającą, czyli do czasu podjęcia decyzji przez Komisję Europejską. Przedmiotowe zwolnienie nie było notyfikowane Komisji Europejskiej;
– zwolnienie od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. dotyczy całych działek ewidencyjnych zajętych przez elementy infrastruktury kolejowej po spełnieniu warunku jej faktycznego udostępniania oraz przepisów dotyczących pomocy publicznej. Zwolnienie to jednak nie może zostać zastosowane z uwagi na tzw. klauzulę zawieszającą, czyli do czasu podjęcia decyzji przez komisję Europejską. Przedmiotowe zwolnienie nie było notyfikowane Komisji Europejskiej.
Szczegółowe rozpatrzenie uprawnień do skorzystania ze zwolnienia wynikającego z art. 7 ust. pkt 1 lit. a u.p.o.l. możliwe będzie dopiero na etapie czynności sprawdzających lub podczas prowadzonego postępowania podatkowego, podczas którego organ podatkowy orzeka na podstawie przedstawionych dokumentów, gdzie kompleksowo zebrany materiał dowodowy np. określi rodzaj infrastruktury kolejowej, pozwoli na poprawne ustalenie podstaw opodatkowania jak i podstaw zwolnionych, określi podmiot właściwy do zgłoszenia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. W ramach tej procedury możliwa będzie również analiza dokumentów potwierdzających faktyczne udostępnianie bocznicy (odbycie transportu), które potwierdzą lub wskażą na brak realizacji warunku udostępniania bocznicy licencjonowanemu przewoźnikowi. Organ wskazał również, że zwrot "jest udostępniana przewoźnikom kolejowym" oznacza faktyczne korzystanie z infrastruktury przez przewoźnika kolejowego. Sama możliwość uruchomienia takich przewozów obecnie czy w przyszłości i obowiązek stron do zapewnienia udostępnienia pewnych elementów na rzecz tych przewozów nie stanowi podstawy zwolnienia.
Skarżąca wniosła za pośrednictwem organu skargę do WSA w Szczecinie na ww. interpretację indywidualną, zaskarżając interpretację w całości. Zaskarżonej interpretacji zarzucono: (-) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 14b § 1, art. 14h, art. 120 i art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: o.p.) poprzez uznanie, iż pomimo spełnienia przesłanek zastosowania zwolnienia z podatku od nieruchomości z art. 7 ust 1 pkt 1 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w latach 2017-2021, zwolnienie to stanowi niedozwoloną pomoc publiczną, w szczególności z uwagi na jego selektywny charakter i tym samym spółka nie może korzystać z tego ustawowego zwolnienia; (-) niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. UE.C 2012 nr 326 poz. 47 dalej: TFUE) i art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. skutkującą arbitralnym uznaniem przez organ, że zwolnienie z podatku od nieruchomości z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w latach 2017-2021 nie może znaleźć zastosowania w przypadku spółki, bowiem stanowi niedozwoloną pomoc publiczną, o której mowa w art. 107 ust. 1 TFUE, w szczególności z uwagi na jego selektywny charakter. Na podstawie przepisu art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Pismem procesowym z 1 marca 2022 r. spółka ustosunkowała się do odpowiedzi organu na skargę podtrzymując jednocześnie stanowisko w sprawie.
Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając jej zarzuty za niezasadne. Wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. oraz art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1984 ze zm., dalej: u.t.k.) budowle bocznicy skarżącej, w tym tory, stanowią element infrastruktury kolejowej w rozumieniu załącznika nr 1 u.t.k. Połączone funkcjonalnie z infrastrukturą zarządzaną przez P. S.A. tworzą drogę kolejową, a fakt ich udostępniania przewoźnikowi spełnia przesłanki zwolnienia przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. WSA w Szczecinie wskazał jednak, że od 1 maja 2004 r. częścią prawa krajowego są przepisy UE mające pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Organ nie mógł zatem poprzestać na wykładni u.p.o.l., lecz prawidłowo zbadał problem w świetle prawa unijnego. Sąd pierwszej instancji przywołał orzecznictwo TSUE i definicję infrastruktury kolejowej z Dyrektywy 2012/34/UE, w której prywatne linie i bocznice wyłączono z tej kategorii. Ustawa o transporcie kolejowym (art. 4 pkt 1 c) rozszerzyła jednak definicję na infrastrukturę prywatną, co skutkuje szerszym zakresem zwolnienia w prawie krajowym. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zwolnienie wprowadzone w 2017 r. nie zostało notyfikowane Komisji Europejskiej. Powstała konieczność zbadania, czy stanowi ono pomoc publiczną w rozumieniu TFUE. Wskazał, że art. 107 ust. 1 TFUE obejmuje środki, które mogą zakłócać konkurencję, a organ był zobowiązany do weryfikacji zgodności zwolnienia jako potencjalnej "nowej pomocy" publicznej. Powołano przy tym przepisy u.p.p.p. oraz orzecznictwo TSUE i WSA, wskazujące na obowiązek zgłoszenia każdej "nowej pomocy". Ustawa z 2016 r. zmieniająca u.t.k. nie została zgłoszona Komisji Europejskiej do procedury uprzedniej konsultacji, co skutkuje zakazem stosowania przez państwo członkowskie przewidzianych nią środków do czasu wydania decyzji końcowej (zdanie 3 art. 108 ust. 3 TFUE). WSA w Szczecinie przywołał stanowisko TSUE, że obowiązek ten wiąże zarówno sądy, jak i organy administracji, które muszą powstrzymać się od stosowania pomocy wprowadzonej bez notyfikacji. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ interpretacyjny miał zatem prawo powołać się bezpośrednio na przepisy TFUE (art. 107 i art. 108) i rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. (art. 3). Podkreślono, że ani organ, ani sąd nie oceniają zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym – kompetencja ta należy wyłącznie do Komisji, ale mogą zakwalifikować środek jako pomoc publiczną w rozumieniu Traktatu. WSA w Szczecinie wskazał, że nowelizacja u.t.k. rozszerzyła zakres zwolnienia w u.p.o.l., przez co powstała "nowa pomoc" w rozumieniu TFUE. Zwolnienie to zostało przyznane określonej grupie podatników, niezależnie od ich statusu i rozmiaru oraz od rodzaju działalności czy sytuacji finansowej, i nie mieści się w wyjątkach z art. 107 ust. 2 i 3 TFUE. Ma charakter selektywny i jest finansowane ze środków publicznych, zmniejszając wpływy gmin. Beneficjenci uzyskują korzyść ekonomiczną, której nie mogą osiągnąć inni przedsiębiorcy w porównywalnej sytuacji, co może zakłócać konkurencję i wpływać na wymianę handlową. Korzyść wynikająca z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. ma więc charakter selektywny i stanowi pomoc publiczną. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji uznał stanowisko organu za zgodne z prawem.