Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
Zaskarżonym wyrokiem z 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 912/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 23 stycznia 2023 r., nr 1401-IEW4.4123.30.2022.MP w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do października 2016 r.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości.
Stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów w stopniu mającym istotne znaczenie na wynik sprawy a mianowicie:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nie odniesienie się do tych zarzutów strony, wyeksponowanych w skardze, wskazujących na okoliczności, że strona nie może ponosić solidarnej odpowiedzialności w zakresie zobowiązań spółki;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: o.p.), poprzez oddalenie skargi na skutek błędnego przyjęcia, że organy podatkowe ustaliły, iż strona powinna ponosić solidarną odpowiedzialność, pomimo że doszło do naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na podstawie jedynie części zebranego materiału dowodowego, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez dowolne, wbrew logice i zasadom doświadczenia życiowego, dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 2 o.p. przejawiające się w przyjęciu, iż egzekucja z majątku spółki okazała się w całości bezskuteczna, a to pomimo faktu posiadania przez spółkę ruchomości w postaci zarejestrowanych pojazdów;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. przejawiające się w przyjęciu, iż wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. nie został złożony w terminie;
5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu naruszenia przez organ przepisów postępowania - tj. art. 229, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 oraz art. 122 o.p. poprzez niedążenie organów podatkowych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego skarżącego w przedmiocie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości i prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania;
6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu naruszenia przez organ przepisów postępowania - tj. art. 233 § 1 pkt 1 o.p. poprzez utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy, decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji gdy, organ odwoławczy powinien był uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie, albowiem organ odwoławczy oraz organ pierwszej instancji dopuściły się naruszeń postępowania dowodowego oraz oceny dowodów, które w konsekwencji doprowadziły do wydania decyzji niezgodnej ze stanem faktycznym oraz prawnym;
7. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu naruszenia przez organ przepisów postępowania - tj. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. ze względu na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w znacznej części oraz nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, a tym samym wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, polegającą w szczególności na:
– nie wyjaśnieniu sytuacji ekonomicznej spółki,
– nie wyjaśnieniu okoliczności przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu solidarnej odpowiedzialności;
8. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu naruszenia przez organ przepisów postępowania - tj. art. 210 § 1 pkt 6 o.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego dowodzącego:
– w którym momencie nastąpił stan niewypłacalności spółki;
9. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu naruszenia przez organ przepisów postępowania - tj. art. 107 § 1, § 2 pkt 2 i § 3 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a, § 2 o.p. przez błędne przyjęcie przez organ, że zachodzi solidarna odpowiedzialność podatkowa skarżącego jako osoby trzeciej - za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2016 r.;
10. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu naruszenia przez organ przepisów postępowania - tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 188 oraz art. 120 i art. 121 § 1 oraz art. 122 o.p. przez odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę, mających na celu wykazanie braku winy skarżącego w niezgłoszeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego, wobec czego organ przypisał stronie winę w niezgłoszeniu takich wniosków, w sytuacji gdy w istocie niezgłoszenie takich wniosków było przez skarżącą niezawinione, w szczególności poprzez nie przeprowadzanie dowodów i nie wydanie postanowienia o odmowie przeprowadzenia w/w dowodów w szczególności:
– przesłuchania skarżącego - w charakterze strony, na okoliczność braku podstaw do orzeczenia solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako prezesa zarządu P. sp. z o.o. (dalej: spółka),
– przesłuchanie w charakterze świadka pracowników spółki na okoliczność braku podstaw do orzeczenia solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako prezesa zarządu spółki,
– przeprowadzenie dowodu z akt rejestrowych spółki na okoliczność ustalenia okresu do którego skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu, w celu wykazania że w okresie objętym postępowaniem skarżący nie pełnił funkcji prezesa zarządu spółki i z uwagi na powyższe postępowanie w tym zakresie powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe,
– przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy i kiedy nastąpiły przesłanki do ogłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki,
– dowodów z dokumentów spółki rejestrów zakupu, rejestrów sprzedaży, faktur zakupu, faktur sprzedaży, wydruków z kont rozrachunkowych spółki i z jej rachunku bankowego za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień październik 2016 r. w celu dokonania analizy sytuacji finansowej spółki i ustalenia czy niewykonywanie wymagalnych zobowiązań miało charakter trwały (czyli świadczyło o niewypłacalności dłużnika) czy tylko przejściowy (co nie uzasadnia złożenia wniosku o upadłość) albowiem z ustaleń organów nie wynika w jasny sposób, że spółka posiadała jeszcze niewykonane zobowiązania wobec jej kontrahentów, jaki był jej majątek i czy pozwalał on na zaspokojenie istniejących zobowiązań w przyszłości. Analiza tych dokumentów jest niezbędna w niniejszej sprawie, aby możliwe było rzetelne i obiektywne zbadanie przesłanek warunkujących możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu jako osób trzecich za zobowiązania spółki,
– ustalenie w jakich terminach spółka realizowała swoje zobowiązania, od kiedy można stwierdzić trwałe zaniechanie regulowania zobowiązań, jaki był stan przepływów finansowych w tym w okresie, etc., w odniesieniu do ustalenia momentu niewypłacalności, co pozwoli w sposób rzetelny i prawidłowy ustalić, czy i kiedy nastąpił stan niewypłacalności spółki, a także kto i kiedy był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości albowiem zebrany dotychczas materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, kiedy spółka stała się niewypłacalna i w sposób trwały zaprzestała płacenia długów, a jej majątek nie wystarczał na ich zaspokojenie. Idąc dalej, niemożliwe jest w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzenie, kto był wówczas odpowiedzialnym solidarnie członkiem zarządu i kiedy nastąpił "właściwy czas" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości;
11. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu naruszenia przez organ przepisów postępowania - tj. art. 118 § 1 o.p. przez jego błędną wykładnię i nieuchylenie decyzji o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki ze względu na upływ terminu przedawnienia podczas gdy od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa upłynęło 5 lat i zobowiązanie podatkowe skarżącego uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2021 r.;
12. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu naruszenia przez organ przepisów postępowania - tj. art. 121 § 1 o.p., z uwagi na fakt, że postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone w pełnym zakresie a także nie podjęto wszelkich niezbędnych środków pozwalających na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaś nie została przeprowadzona weryfikacja sytuacji majątkowej i finansowej spółki, w tym przepływów pieniężnych w spółce, w kontekście oceny właściwej chwili na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki;
13. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu naruszenia przez organ przepisów postępowania - tj. art. 122 o.p., z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie zostało oparte na błędnym założeniu jakoby stan niewypłacalności spółki powstał w okresie gdy skarżąca była wpisana jako członek zarządu spółki, co miałoby czynić zasadnym złożenie w owym okresie wniosku o ogłoszenie upadłości, podczas gdy stan niewypłacalności spółki powstał w okresie kiedy skarżący nie był osobą odpowiedzialną za funkcjonowanie spółki;
14. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu naruszenia przez organ, przepisów postępowania - tj. art. 180 § 1 o.p. w zw. z art. 187 § 1 o.p., przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności w zakresie sytuacji finansowej i majątkowej spółki, a w konsekwencji błędne uznanie, jakoby stan niewypłacalności spółki powstał w okresie wpisania skarżącego jako członka zarządu spółki i jakoby wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został złożony w czasie właściwym; co przejawiało się miedzy innymi nie przeprowadzeniem dowodów zawnioskowanych przez stronę, w celu dokonania analizy sytuacji finansowej spółki i ustalenia czy niewykonywanie wymagalnych zobowiązań miało charakter trwały (czyli świadczyło o niewypłacalności dłużnika) czy tylko przejściowy (co nie uzasadnia złożenia wniosku o upadłość) albowiem z ustaleń organów nie wynika w jasny sposób, że spółka posiadała jeszcze niewykonane zobowiązania wobec jej kontrahentów, jaki był jej majątek i czy pozwalał on na zaspokojenie istniejących zobowiązań w przyszłości. W sytuacji gdy analiza tych dokumentów była niezbędna w niniejszej sprawie, aby możliwe było rzetelne i obiektywne zbadanie przesłanek warunkujących możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu jako osób trzecich za zobowiązania spółki. Nie ustalenie w jakich terminach spółka realizowała swoje zobowiązania, od kiedy można stwierdzić trwałe zaniechanie regulowania zobowiązań, jaki był stan przepływów finansowych w tym w okresie, etc., w odniesieniu do daty złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, pozwoli w sposób rzetelny i prawidłowy ustalić, czy i kiedy nastąpił stan niewypłacalności spółki, a także kto i kiedy był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Z uwagi na fakt, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, kiedy spółka stała się niewypłacalna i w sposób trwały zaprzestała płacenia długów, a jej majątek nie wystarczał na ich zaspokojenie. Idąc dalej, niemożliwe jest w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzenie, kto był wówczas odpowiedzialnym solidarnie członkiem zarządu i kiedy nastąpił "właściwy czas" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości;