Wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2026, sygn. III FSK 1241/25

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w całości, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ponadto skarżący zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Zarządzeniem z 26 lutego 2026 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., skierował sprawę na posiedzenie niejawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano.

Skarżący skoncentrował zarzuty skargi kasacyjnej wokół naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. Artykuł 133 § 1 p.p.s.a. reguluje powinność sądu administracyjnego orzekania na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał znajdujący się w aktach sprawy, wydał wyrok mimo niekompletnych akt sprawy, pominął istotną część tych akt lub też oparł orzeczenie na własnych ustaleniach, nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (zob. wyrok NSA z 12 września 2024 r., II GSK 1300/21). Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia opierając się na materiałach zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa powodującym konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Należy zauważyć, że zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 6 grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 lit. a w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a., to jest wskutek uznania przez wierzyciela zarzutu egzekucyjnego. Wniesioną przez skarżącego skargę DIAS potraktował jako zażalenie, mając na względzie wskazany przez skarżącego cel wniesienia pisma. Słusznie sąd pierwszej instancji zauważył, że potraktowanie pisma strony jako zażalenia jest możliwe jeśli zażalenie stronie postępowania przysługuje. Postanowienie organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 lit. a u.p.e.a. jest niezaskarżalne. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji pouczył, że na postanowienie z 6 grudnia 2024 r. nie przysługuje zażalenie.

Za spełniony należy uznać wymóg art. 134 § 1 p.p.s.a. co do rozstrzygania przez sąd w granicach danej sprawy oraz braku związania zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną. W tych ramach zakreślonych ustawą sąd pierwszej instancji dokonał oceny legalności zaskarżonego aktu po dokonaniu koniecznych rozważań bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną (por. wyrok NSA z 29 maja 2012 r., II OSK 436/11). Innymi słowy rozpoznał sprawę w jej całokształcie z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym, zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za chybione.

Nie można też uznać, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Zauważyć należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymaganiom stawianym przez art. 141 § 4 p.p.s.a. Przede wszystkim nie jest w żaden sposób sprzeczne z jego sentencją i w sposób wystarczający odnosi się zarówno do podstawy faktycznej, jak i prawnej rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia i co istotne, wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W związku z brakiem podstawy prawnej nie orzeczono o przyznaniu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu. Zgodnie z treścią art. 204 pkt 1 p.p.s.a., strona wnosząca skargę kasacyjną jest zobowiązana zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ jedynie w przypadku, gdy zaskarżyła skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, gdyż przedmiotem zaskarżenia był wyrok sądu pierwszej instancji uchylający zaskarżone postanowienie.

sędzia NSA Tomasz Kolanowski sędzia NSA Wojciech Stachurski sędzia NSA Bogusław Woźniak