Wyrok NSA z dnia 19 marca 2026, sygn. III FSK 142/26

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez prawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. W postanowieniu z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.

W niniejszej sprawie argumentacja skarżącego sprowadza się do ogólnego twierdzenia, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec jego majątku może spowodować powstanie znacznej szkody, w szczególności poprzez egzekucję z wynagrodzenia za pracę oraz z nieruchomości. Skarżący nie przedstawił żadnych danych dotyczących swojej aktualnej sytuacji majątkowej ani finansowej, które pozwalałyby ocenić, czy wykonanie decyzji rzeczywiście prowadziłoby do powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności nie wykazano, że realizacja obowiązku wynikającego z decyzji skutkowałaby zachwianiem podstaw egzystencji skarżącego lub prowadziła do nieodwracalnego pogorszenia jego sytuacji życiowej.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie wskazuje się, że sama konieczność wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym nie stanowi jeszcze znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż ewentualne skutki finansowe wykonania decyzji mogą zostać odwrócone poprzez zwrot nienależnie wyegzekwowanych kwot wraz z należnymi odsetkami w przypadku uchylenia decyzji. Ewentualne działania organów zmierzające do wyegzekwowania należności z zaskarżonych decyzji nie powinny doprowadzić do istotnej i trwałej zmiany sytuacji majątkowej skarżącej. Przepisy zawarte w art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) przewidują ograniczenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Należy podkreślić, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (zob. postanowienia NSA: z 28 lipca 2009 r., I FSK 450/09; z 6 sierpnia 2014 r., II FSK 2247/14).

Należy więc uznać, że przedstawione wyjaśnienia, brak uprawdopodobnienia sytuacji majątkowej skarżącego i samo przedłożenie protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości gruntowej nie potwierdzają, że wykonanie decyzji grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków.

Skarżący wskazuje również, że egzekucja z nieruchomości może prowadzić do jej sprzedaży w drodze licytacji za cenę niższą niż wartość oszacowania, co miałoby powodować trudne do odwrócenia skutki. Argument ten również nie może zostać uznany za wystarczający do zastosowania instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. Egzekucja świadczeń pieniężnych z majątku dłużnika co do zasady nie stanowi trudnego do odwrócenia skutku, gdyż ewentualne negatywne konsekwencje mają charakter przede wszystkim majątkowy i podlegają restytucji.

Skarżący wskazał jako powód słuszności wstrzymania wykonania decyzji w sprawie, że zobowiązanie określone jest na 20.103.513,14 zł, podczas gdy jego nieruchomość została oszacowana na kwotę 48.000 zł, co oznacza, że stanowi ona jedynie niewielką część potencjalnego zaspokojenia należności publicznoprawnej. Okoliczność ta w żaden sposób nie uzasadnia ingerowania Sądu w zasadę wykonalności decyzji administracyjnej.

Podnoszona we wniosku argumentacja dotycząca wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach C-277/24 (Adjak) oraz C-278/24 (Genzyński) odnosi się w istocie do merytorycznej oceny zasadności decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe spółki, a nie do przesłanek wstrzymania jej wykonania. Trzeba zauważyć, że WSA we Wrocławiu w zaskarżonym wyroku przeprowadził analizę wpływu wyroków TSUE C-277/24 i C-278/24 na interpretację i stosowanie przepisów krajowych. Następnie odniósł powyższe do okoliczności spornej sprawy. Instytucja określona w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie służy dokonywaniu oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, które skarżący kwestionuje, a tym samym wyprzedzaniu wyniku postępowania kasacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jego argumentacja sprowadza się do polemiki z prawidłowością zaskarżonej decyzji oraz ogólnych twierdzeń o potencjalnych skutkach egzekucji, które nie zostały w żaden sposób skonkretyzowane ani uprawdopodobnione.

Z tego względu, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.