Wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2026, sygn. III FSK 201/26

Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie może natomiast być przedmiotem wstrzymania wykonania akt, który wykonaniu nie podlega. Gdyby niniejsze postępowanie dotyczyło decyzji, która kreowała zobowiązanie podatkowe strony, wówczas można by ją wstrzymać.

W niniejszej sprawie Skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem zaskarżenia nie jest więc żadna decyzja wymiarowa, w tym wskazywana przez skarżącego decyzja Dyrektora UKS w R. z 29 sierpnia 2013 r. Ponieważ decyzja ta nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, nie można przyjąć, aby była aktem wydanym w postępowaniu prowadzonym w granicach sprawy o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności w rozumieniu art. 61 § 3 zd. 3 p.p.s.a. Orzeczenia te wydane zostały w dwóch rodzajach postępowań administracyjnych, oparte są na różnych podstawach prawnych, a zatem są to odrębne sprawy administracyjne. Nie zachodzi tożsamość przedmiotowa spraw; nie można uznać, że zostały wydane w granicach tej samej sprawy.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zwrot "w granicach tej samej sprawy" użyty w art. 61 p.p.s.a. dotyczy sprawy w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy akty lub czynności dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej.

Wskazania wymaga również, że sąd administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie ma prawnej możliwości udzielania ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, bądź o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w myśl przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sądy administracyjne są właściwe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych do nich orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie egzekucji nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania administracyjnego, w tym wypadku postępowania egzekucyjnego w administracji. Sądy administracyjne nie mają bowiem kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności stosownie do art. 3 p.p.s.a.

Z tego względu, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.